George Bernard Shaw St Joan

Oké, luister, dit is een goeie. Dus, George Bernard Shaw, die kerel die net zo’n enorme snor had als zijn ego, besloot dat de geschiedenis van Jeanne d’Arc, oftewel St. Joan, nogal wat aanpassingen kon gebruiken. En geloof me, het resultaat is... interessant. Alsof een historisch drama een affaire had met een filosofische verhandeling en een flinke dosis Ierse humor.

Het ding is, Shaw was geen fan van heiligenverhalen in de conventionele zin. Geen zoetsappig gedoe over wonderen en goddelijke ingrepen. Nee, hij wilde St. Joan als een politieke figuur, een intellectueel avant la lettre, een soort middeleeuwse rockster die de gevestigde orde op z’n kop zette. En dat alles met een accent dat waarschijnlijk niet helemaal accuraat was, maar dat terzijde.

Wie was die Joan eigenlijk? (Even snel voor wie zat te slapen tijdens geschiedenis)

Kijk, Jeanne d’Arc, boerenmeisje uit Frankrijk, hoort stemmen van God die haar vertellen dat ze Frankrijk moet redden van de Engelsen. Klinkt als een slechte droom, toch? Maar ze overtuigt de kroonprins, Karel VII, om haar een leger te geven. En dan… bam! Verslaat de Engelsen. Letterlijk, op het slagveld. Een meisje van 17! Dat is alsof Greta Thunberg een tank bestuurt. Ze werd de heldin van Frankrijk, maar helaas, niet voor lang.

Uiteindelijk wordt ze gevangengenomen, beschuldigd van ketterij (omdat, je weet wel, stemmen horen nogal verdacht was in die tijd), en op de brandstapel gegooid. Triest einde, maar hey, ze werd wel een heilige! Bonuspunten voor eeuwigdurende roem, minpunten voor de barbecue.

Shaw's Twist: Geen Wonderen, Maar Politiek

Shaw vond dat de traditionele interpretatie van Jeanne's verhaal te simpel was. Te veel wonderen, te weinig intellectuele analyse. Hij zag haar niet als een passieve ontvanger van goddelijke bevelen, maar als een geniale strateeg die intuïtief begreep hoe ze de Franse nationaliteit kon aanwakkeren.

Stel je voor: een meisje zonder formele opleiding die de complexiteit van de feodale politiek overstijgt en de status quo bedreigt. Natuurlijk was de Kerk en de adel bang van haar! Ze was een bedreiging voor hun macht. Het ging niet zozeer om ketterij, maar om het feit dat ze de gevestigde machtsstructuren in gevaar bracht.

• Nationalisme avant la lettre: Joan was volgens Shaw een vroege voorvechter van het idee van een verenigd Frankrijk, los van de macht van de lokale feodale heren.
• De protestantse heldin voordat Luther bestond: Ze stond direct in contact met God, zonder tussenkomst van de Kerk. Dat was in die tijd revolutionair.
• Een soort middeleeuwse CEO: Ze was een charismatisch leider die haar troepen inspireerde en motiveerde. Denk Elon Musk, maar dan op een paard.

Humor en Controverse: Shaw's Speciale Saus

Shaw kon het natuurlijk niet laten om er een flinke dosis humor aan toe te voegen. Het stuk zit vol scherpe dialogen en satirische observaties op de middeleeuwse maatschappij. De Engelse soldaten zijn vaak karikaturen, en de Franse adel is net zo incompetent als vermakelijk.

Maar de humor is niet alleen voor de lol. Het dient ook om de absurditeit van de situatie te benadrukken. Hoe een jonge vrouw, gedreven door haar geloof en haar overtuigingen, de machtigste mannen van haar tijd kon uitdagen en hen tot waanzin dreef. Het is een beetje zoals kijken naar een aflevering van Monty Python over de Honderdjarige Oorlog, maar dan met een serieuze ondertoon.

De Epiloog: Shaw's Magistrale Zet

Het meest controversiële deel van het stuk is misschien wel de epiloog. Na Jeanne's dood verschijnen haar beulen en bewonderaars in een droom voor haar. Ze bieden haar aan om terug te keren naar de aarde, nu ze als heilige wordt vereerd. Maar Jeanne weigert.

Waarom? Omdat ze beseft dat de wereld nog steeds niet klaar is voor iemand zoals zij. De intolerantie en de bekrompenheid zijn nog steeds te groot. Elke heilige, elke profeet die echt iets wil veranderen, zal uiteindelijk hetzelfde lot ondergaan: vervolging en dood. Het is een bittere, pessimistische boodschap, maar wel een die Shaw op briljante wijze weet over te brengen.

Waarom zou je St. Joan eigenlijk lezen (of zien)?

Oké, ik begrijp het, een toneelstuk van George Bernard Shaw klinkt misschien niet als het leukste avondje uit. Het is lang, het is intellectueel, en er wordt veel gepraat over filosofie en politiek. Maar geloof me, het is de moeite waard.

• Het is een krachtig verhaal over moed en overtuiging. Jeanne d'Arc is een inspirerend personage, die ondanks alles vasthoudt aan haar idealen.
• Het is een scherpe analyse van macht en politiek. Shaw laat zien hoe de gevestigde orde reageert op bedreigingen en hoe ideologieën kunnen worden gebruikt om macht te legitimeren.
• Het is gewoonweg goed geschreven. Shaw was een meester van de dialoog en de karakterisering. Zijn personages zijn complex en memorabel.
• Het is grappig! Echt waar! De humor is subtiel, maar het is er wel.

Dus, de volgende keer dat je op zoek bent naar iets anders dan de zoveelste Marvel-film, geef St. Joan een kans. Misschien leer je er nog iets van, en misschien heb je er zelfs nog lol mee. En zo niet, dan kun je altijd nog zeggen dat je iets cultureels hebt gedaan. Dat is ook wat waard, toch? En wie weet, misschien ontdek je dat je stiekem toch een beetje fan bent van die eigenzinnige Ier met zijn enorme snor.

En onthoud: als iemand je ooit beschuldigt van ketterij, zeg dan gewoon dat je "aan het denken bent". Dat is wat Shaw zou doen.

Nog even een paar fun facts om mee te pronken tijdens je volgende cocktailparty:

• Shaw won de Nobelprijs voor de Literatuur in 1925, slechts twee jaar na het schrijven van St. Joan. Sommigen zeggen dat het mede door dit stuk kwam.
• Hij weigerde aanvankelijk het geld, omdat hij vond dat de prijs een "reddingsboei" was voor schrijvers die al beroemd waren, en hij er geen nodig had. Uiteindelijk accepteerde hij het toch, op aandringen van zijn vrouw. Mannen...
• De eerste verfilming van St. Joan (1927) werd een enorme flop. Het publiek was blijkbaar nog niet klaar voor Shaw's interpretatie van de heilige.
• Er zijn talloze bewerkingen en interpretaties van het verhaal van Jeanne d'Arc. Van opera's tot films tot toneelstukken. Ze blijft ons fascineren, ook eeuwen later.

Dus daar heb je het. Het verhaal van George Bernard Shaw's St. Joan. Een beetje geschiedenis, een beetje politiek, een beetje humor, en een heleboel Shaw. Ga het lezen! (Of kijk er een film van. Doe wat je wilt, ik ben geen agent.)