Wat Is Shared Decision Making

Hallo! Stel je voor: een situatie waarin jouw stem, als ouder of leerling, echt gehoord wordt bij belangrijke beslissingen over onderwijs. Dat is de kern van Shared Decision Making (SDM), ofwel gedeelde besluitvorming. Het idee is simpel: dat beslissingen over jouw leren, of het leren van je kind, het beste genomen worden in samenspraak met jou. Dit artikel legt uit wat SDM inhoudt, waarom het belangrijk is en hoe je het in de praktijk kunt brengen.

Wat is Shared Decision Making precies?

Gedeelde besluitvorming is een proces waarbij professionals (zoals leraren en schooldirecteuren) en stakeholders (zoals leerlingen en ouders) samenwerken om tot de beste beslissing te komen. Het is meer dan alleen je mening geven; het is actief meedenken, meepraten en mede-verantwoordelijkheid dragen.

Het draait om:

• Informatie delen: De professional geeft alle relevante informatie over de situatie, opties en mogelijke consequenties.
• Luisteren: De professional luistert aandachtig naar de waarden, wensen en zorgen van de leerling of ouder.
• Discussie: Er is een open en eerlijk gesprek waarin alle perspectieven worden besproken.
• Besluitvorming: Uiteindelijk wordt er samen een beslissing genomen die het beste aansluit bij de situatie en de betrokkenen.

SDM is geen democratische stemming waarbij de meerderheid wint. Het gaat erom dat ieders perspectief serieus wordt genomen en dat er een beslissing wordt genomen die, zoveel mogelijk, aan ieders behoeften voldoet. Het kan betekenen dat de uiteindelijke beslissing een compromis is, maar wel een compromis waar iedereen achter kan staan.

Waarom is Shared Decision Making belangrijk?

Er zijn talloze redenen waarom gedeelde besluitvorming in het onderwijs zo belangrijk is. Hier zijn een paar belangrijke:

• Betere resultaten: Onderzoek toont aan dat leerlingen die actief betrokken zijn bij hun leerproces, gemotiveerder zijn en betere resultaten behalen. Wanneer ouders zich gehoord voelen, zijn ze ook meer geneigd hun kind te ondersteunen.
• Verhoogde motivatie en betrokkenheid: Wanneer leerlingen het gevoel hebben dat hun stem ertoe doet, zijn ze meer gemotiveerd om te leren en actiever betrokken bij de school. Dit geldt ook voor ouders: wanneer ze merken dat de school hun input waardeert, voelen ze zich meer verbonden met de school.
• Meer tevredenheid: Zowel leerlingen, ouders als leraren ervaren meer tevredenheid wanneer ze samen beslissingen nemen. Het leidt tot een betere relatie en meer vertrouwen.
• Eerlijkere beslissingen: Door verschillende perspectieven te betrekken, worden beslissingen eerlijker en beter afgestemd op de individuele behoeften van de leerling.
• Ontwikkeling van vaardigheden: SDM bevordert belangrijke vaardigheden zoals communicatie, probleemoplossing en kritisch denken, zowel bij leerlingen als bij volwassenen.

Een leraar zei het ooit zo: "Toen ik begon met leerlingen meer te betrekken bij beslissingen over hun leerdoelen, zag ik een enorme verandering. Ze waren zelfstandiger, verantwoordelijker en veel meer gemotiveerd om hun doelen te bereiken."

Hoe ziet Shared Decision Making er in de praktijk uit?

SDM kan op verschillende manieren vorm krijgen, afhankelijk van de situatie en de betrokkenen. Hier zijn een paar voorbeelden:

Op schoolniveau:

• Ouderparticipatie: Actieve betrokkenheid van ouders bij de schoolraad, themabijeenkomsten en projectgroepen.
• Leerlingenraden: Leerlingen kunnen hun mening geven over schoolbeleid, leeromgeving en activiteiten.
• Enquêtes en feedback: Regelmatig feedback verzamelen van leerlingen en ouders over de kwaliteit van het onderwijs en de schoolomgeving.
• Ontwikkelingsgesprekken: Structurele gesprekken tussen leerling, ouders en leraar over de voortgang, doelen en behoeften van de leerling.

Op individueel niveau:

• Gesprekken over leerdoelen: Samen met de leerling bepalen welke leerdoelen realistisch en haalbaar zijn.
• Keuzevrijheid: Leerlingen de mogelijkheid geven om te kiezen uit verschillende opdrachten, projecten of leerstijlen.
• Individuele leerplannen: In overleg met de leerling en ouders een individueel leerplan opstellen dat aansluit bij de specifieke behoeften en interesses van de leerling.
• Bespreken van leerstrategieën: Samen met de leerling bespreken welke leerstrategieën het beste werken en hoe deze kunnen worden toegepast.

Tips om Shared Decision Making te bevorderen

Wil je zelf actief bijdragen aan gedeelde besluitvorming? Hier zijn een paar tips:

Voor ouders:

• Wees proactief: Neem zelf initiatief om met de school in gesprek te gaan.
• Bereid je voor: Bedenk vooraf wat je wilt bespreken en welke vragen je hebt.
• Luister actief: Luister aandachtig naar wat de leraar te zeggen heeft en probeer de situatie vanuit hun perspectief te begrijpen.
• Deel je zorgen en wensen: Wees open en eerlijk over je zorgen en wensen, maar blijf respectvol.
• Zoek naar oplossingen: Denk samen met de leraar na over mogelijke oplossingen en kom tot een gezamenlijk plan.
• Ondersteun je kind: Laat je kind zien dat je betrokken bent bij zijn/haar leerproces en steun hem/haar bij het bereiken van de gestelde doelen.

Voor leerlingen:

• Geef je mening: Laat je stem horen in de klas, de leerlingenraad en bij gesprekken met je leraar.
• Wees eerlijk: Vertel wat je moeilijk vindt en waar je hulp bij nodig hebt.
• Denk mee: Bedenk zelf oplossingen voor problemen en draag ideeën aan.
• Neem verantwoordelijkheid: Werk actief mee aan je eigen leerproces en neem verantwoordelijkheid voor je eigen resultaten.
• Respecteer andere meningen: Luister naar de meningen van anderen en probeer hun perspectief te begrijpen.

Voor leraren:

• Creëer een veilige omgeving: Zorg ervoor dat leerlingen en ouders zich veilig voelen om hun mening te geven.
• Stel open vragen: Stel vragen die leerlingen en ouders uitnodigen om hun gedachten en gevoelens te delen.
• Luister actief: Luister aandachtig naar wat leerlingen en ouders te zeggen hebben en laat merken dat je hun mening waardeert.
• Geef duidelijke uitleg: Leg de situatie, de opties en de mogelijke consequenties duidelijk uit.
• Wees transparant: Leg uit hoe de beslissing tot stand is gekomen en waarom bepaalde keuzes zijn gemaakt.
• Evalueer de resultaten: Evalueer de genomen beslissing en pas deze indien nodig aan.

Aan de slag!

Gedeelde besluitvorming is geen quick fix, maar een proces dat tijd en inspanning kost. Het is belangrijk om klein te beginnen en stap voor stap te werken aan een cultuur van samenwerking en participatie.

Oefening: Neem de volgende keer dat er een beslissing genomen moet worden over het onderwijs van je kind (of over je eigen leerproces) even de tijd om na te denken over de volgende vragen:

1. Welke informatie heb ik nodig om een weloverwogen beslissing te kunnen nemen?
2. Wat zijn mijn belangrijkste wensen en zorgen?
3. Welke vragen wil ik stellen aan de leraar?
4. Hoe kan ik actief bijdragen aan het vinden van een oplossing die voor iedereen werkt?

Door bewust bezig te zijn met deze vragen, kun je zelf een actieve rol spelen in het proces van gedeelde besluitvorming en bijdragen aan een betere leeromgeving voor jezelf of je kind.

Onthoud: Jouw stem telt! Samen kunnen we zorgen voor een onderwijs dat beter aansluit bij de behoeften en wensen van alle betrokkenen.