Twelve Years As A Slave

Hé! Dus, we zitten hier even gezellig met een bakkie leut en ik dacht, laten we het eens hebben over... Twelve Years a Slave. Ja, dat boek/die film. Zware kost, hè? Maar wel echt, echt belangrijk.

Ik weet niet hoe het met jou zit, maar ik vond het, eerlijk gezegd, een beetje eng om eraan te beginnen. Je weet van tevoren dat het heftig wordt. Alsof je een achtbaan instapt waarvan je zeker weet dat je de hele rit gaat huilen. Maar goed, soms moet je die achtbaan gewoon pakken, toch?

Het verhaal van Solomon

Het draait dus allemaal om Solomon Northup. Een vrije man! Een muzikant! Een heer in de staat New York in de 19e eeuw. Hij had een vrouw, kinderen, alles erop en eraan. Klinkt als een prima leven, toch? Maar dan, BAM! Wordt hij gekidnapt en verkocht als slaaf. Stel je voor! Eén moment ben je nog vrij, de volgende... Je bent bezit.

Het is echt zo'n verhaal waarbij je denkt: "Dit kan toch niet waar zijn?!" Maar helaas, geschiedenis is soms echt bizar en wreed. En Solomon's verhaal is dan nog maar één van de vele, vele verhalen van onbeschrijflijk lijden. Dat is misschien nog wel het meest beangstigende eraan.

En dan die vernedering... Elke dag. Die continue dreiging van geweld. Ik bedoel, kun je je ook maar een fractie voorstellen hoe dat voelt? Ik niet. En ik hoop het ook nooit te hoeven meemaken.

De plantages en hun beulen

Dan komt het verhaal je echt onder de huid zitten. We volgen Solomon van de ene plantage naar de andere. Elke plek is weer anders, maar de rode draad is natuurlijk de onmenselijke behandeling. Je ziet hoe de slavenhouders – en er zijn dus goede en slechte, jawel – hun macht misbruiken. Alsof ze recht hebben op het leven van een ander. Wat een gedachtegoed!

Er zijn personages in het boek/de film die je gewoon door de tv heen zou willen trekken. Die Epps, bijvoorbeeld! (gespeeld door Michael Fassbender in de film). Een compleet gestoorde slavenhouder. Religieus, maar compleet hypocriet en wreed. Echt een griezel! Je begrijpt gewoon niet hoe iemand zo kan zijn.

En dan zijn er ook van die momenten van minieme menselijkheid. Kleine lichtpuntjes in die diepe duisternis. Solomon die een beetje hulp krijgt van een andere slaaf, of een opzichter die stiekem een oogje toeknijpt. Van die kleine dingen die toch een beetje hoop geven. Maar hoop is natuurlijk wel een dubbel gevoel, want er is nog zo'n lange weg te gaan.

Weet je wat ik echt knap vond? Hoe Solomon zijn menselijkheid niet verloor. Hij bleef hopen, hij bleef proberen te overleven, hij bleef strijden voor zijn vrijheid. Ondanks alles. Echt een held.

Meer dan een historisch drama

Twelve Years a Slave is meer dan alleen maar een historisch drama. Het gaat over veerkracht. Over de menselijke geest. Over de strijd tegen onrecht. Over hoop, zelfs als er geen hoop lijkt te zijn.

En natuurlijk, het is ook een aanklacht tegen slavernij. Een herinnering aan een donkere bladzijde in de geschiedenis. Een bladzijde die we nooit mogen vergeten. Want als we het vergeten, zijn we gedoemd om het te herhalen, nietwaar?

Het is belangrijk om dit soort verhalen te vertellen. Om de slachtoffers te herdenken. Om te leren van het verleden. Om te voorkomen dat dit soort dingen ooit nog gebeuren. Ik bedoel, je zou toch denken dat de mensheid inmiddels wel geleerd heeft, of niet? Maar kijk eens om je heen… racisme bestaat nog steeds! Dat is toch te gek voor woorden?

Wat ik trouwens ook interessant vind, is de manier waarop het systeem in stand werd gehouden. Niet alleen door de slavenhouders zelf, maar ook door de wetten, de maatschappij, de cultuur. Iedereen was er op de een of andere manier bij betrokken. En dat is misschien nog wel het engste van alles.

De film vs. het boek

Heb je zowel het boek als de film gezien? Ik vond de film heel sterk, maar het boek gaat nog dieper. Je zit nog meer in Solomon's hoofd. Je voelt zijn angst, zijn wanhoop, zijn hoop nog intenser. Maar de film is dan weer visueel heel krachtig. De beelden blijven echt op je netvlies gebrand. De zweepslagen, de gezichten van de slaven, de plantages... Het is echt shocking.

Steve McQueen, de regisseur, heeft echt een meesterwerk afgeleverd. Hij spaart de kijker niet, maar hij overdrijft het ook niet. Hij laat het verhaal voor zichzelf spreken. En dat is denk ik de kracht van de film.

Maar goed, of je nou het boek leest of de film kijkt, het is sowieso een indrukwekkende ervaring. Eentje die je niet snel vergeet.

Waarom het nog steeds relevant is

Waarom zou je dit eigenlijk lezen/kijken, denk je nu misschien? Het is toch al zo lang geleden? Nou, ik denk dat het nog steeds heel relevant is. Zoals ik al zei, racisme bestaat nog steeds. Discriminatie is nog steeds een probleem. En we moeten blijven strijden voor gelijkheid en rechtvaardigheid. Voor iedereen.

Twelve Years a Slave herinnert ons eraan dat we nooit mogen vergeten wat er is gebeurd. Dat we moeten blijven leren van het verleden. Dat we moeten opkomen voor degenen die onderdrukt worden. En dat we nooit, nooit mogen toestaan dat dit soort dingen weer gebeuren.

En weet je, uiteindelijk gaat het ook om empathie. Om het vermogen om je in te leven in de situatie van een ander. Om te begrijpen hoe het is om onderdrukt te worden, om gediscrimineerd te worden, om je vrijheid kwijt te raken. En ik denk dat Twelve Years a Slave je daarbij kan helpen.

Dus, als je het nog niet hebt gezien of gelezen, zou ik zeggen: doe het! Het is geen makkelijke kost, maar het is wel essentieel. En het zet je aan het denken. Over de geschiedenis, over de maatschappij, over jezelf.

En dan kunnen we er de volgende keer weer over babbelen met een bakkie leut! Wat zeg je ervan?

Nog even dit: vergeet niet om je te verdiepen in de context. Lees erover, praat erover. Het is belangrijk om te begrijpen hoe slavernij heeft gewerkt en welke gevolgen het heeft gehad. En het is belangrijk om te begrijpen dat die gevolgen nog steeds doorwerken in de maatschappij van vandaag. Het is allemaal veel complexer dan je op het eerste gezicht zou denken. Maar dat maakt het juist zo interessant om te onderzoeken, vind je niet?

En dan nog één ding (sorry, ik raak niet uitgepraat): Solomon Northup heeft uiteindelijk zijn vrijheid teruggekregen. Maar wat te denken van al die anderen die dat niet hebben meegemaakt? Al die slaven die in anonimiteit zijn gestorven? Hun verhalen zijn net zo belangrijk. En we moeten ze blijven vertellen. Want elk leven telt. Altijd.

Oké, nu ben ik echt klaar. Denk erover na, en tot de volgende koffie!