Sure You Are Joking Mr Feynman

Goh, heb je ooit dat boek van Feynman gelezen? "Surely You're Joking, Mr. Feynman!" Echt, je móet het lezen. Je weet wel, dat boek met die gekke verhalen over een van de briljantste geesten van de 20e eeuw? Nee? Oké, luister dan even...

Het is eigenlijk een verzameling van allemaal korte anekdotes uit zijn leven. Feynman zelf heeft het niet geschreven, hè? Het is opgeschreven door Ralph Leighton, die de verhalen hoorde tijdens drumlessen (ja, drumlessen!) met Feynman. Beetje bizar, toch? Een Nobelprijswinnaar die drumles geeft... typisch Feynman.

Maar goed, het gaat dus over zijn hele leven, van zijn jeugd in Far Rockaway tot aan zijn tijd als professor in Caltech. En het is allemaal zó grappig en eigenzinnig verteld. Alsof hij gewoon tegenover je zit en je alles vertelt onder het genot van een kop koffie (of een biertje, laten we eerlijk zijn).

De Kluisjeskraker

Een van mijn favoriete verhalen gaat over de kluisjes op Los Alamos tijdens de Tweede Wereldoorlog. Feynman was daar om te helpen met het Manhattan Project, weet je wel, de atoombom. Maar in plaats van alleen maar aan natuurkunde te denken, zat hij ook kluisjes te kraken. Waarom? Gewoon, omdat het kon!

Hij studeerde de typesloten en de codes, en met een beetje logisch nadenken en wat trucjes, wist hij ze bijna allemaal open te krijgen. En wat hij dan vond? Meestal geheime documenten over het project! Stel je voor! Een Nobelprijswinnaar die gewoon ongegeneerd staatsgeheimen leest omdat hij nieuwsgierig is. Hilarisch!

Hij gebruikte die informatie trouwens niet voor foute dingen, hoor. Hij wilde gewoon aantonen dat het beveiligingssysteem waardeloos was. Een soort van ethische hacker avant la lettre, zou je kunnen zeggen.

De Kunstenaar

Wist je dat Feynman ook kunstenaar was? Ja, echt! Hij tekende naaktmodellen. En hij was er best goed in ook, schijnbaar. Hij gebruikte de naam "Ofey" (een afkorting van "Of course, Feynman") om zijn werken te signeren. Lekker sneaky.

Hij verdiende er zelfs aardig wat geld mee. Hij gaf een deel van dat geld weg aan zijn ex-vrouw, Arline, die aan tuberculose leed. Lief en excentriek tegelijk, dat was Feynman ten voeten uit.

De Taalkundige

Feynman was ook gefascineerd door talen. Hij leerde Portugees om in Brazilië te kunnen lesgeven. En hij leerde Maya-hiërogliefen uit pure interesse. Hij wilde de wereld begrijpen, niet alleen door de lens van de natuurkunde, maar ook door de lens van cultuur en taal. Dat vind ik dus zo bewonderenswaardig aan hem.

Hij vertelde ook een verhaal over hoe hij een Esperanto-cursus volgde. Hij was er niet bepaald goed in, maar hij vond het wel interessant. Het laat zien dat hij altijd open stond voor nieuwe dingen, hoe vreemd of onpraktisch ze ook leken.

De Verleider

Oké, laten we het even over zijn vrouwen hebben. Feynman had, laten we zeggen, een "levendige" interesse in het vrouwelijk geslacht. Er staan een paar verhalen in het boek over zijn avonturen met vrouwen die... tja, niet heel feministisch zijn, laten we het zo zeggen. Een product van zijn tijd, denk ik dan maar. Je moet het met een korreltje zout nemen, natuurlijk. Maar het geeft wel een beeld van zijn persoonlijkheid: impulsief, nieuwsgierig en een beetje een durfal.

Er is bijvoorbeeld dat verhaal over de Topless Bar. Hij zat in een bar in Pasadena en raakte aan de praat met een topless serveerster. Hij vroeg haar hoe ze haar werk vond en wat haar ambities waren. Hij behandelde haar als een mens, niet als een object. En dat is dan weer wel weer verfrissend.

De Prijswinnaar

En dan is er natuurlijk de Nobelprijs. Hij deelde hem met Julian Schwinger en Sin-Itiro Tomonaga voor hun werk aan kwantumelektrodynamica (QED). Maar Feynman was er niet bepaald onder de indruk. Hij vond het allemaal maar gedoe. Al die aandacht, al die interviews... hij had er eigenlijk helemaal geen zin in.

Hij vertelde dat hij het liefst gewoon door wilde gaan met zijn onderzoek. Hij was meer geïnteresseerd in de reis dan in de bestemming. En dat is misschien wel de belangrijkste les die we van Feynman kunnen leren: geniet van het proces, wees nieuwsgierig en blijf vragen stellen.

De Echte Feynman

Maar wat is het nou dat dit boek zo speciaal maakt? Ik denk dat het is omdat het een heel persoonlijk en ongecensureerd beeld geeft van Feynman. Je ziet hem niet alleen als een briljante natuurkundige, maar ook als een mens van vlees en bloed, met al zijn sterke en zwakke punten.

Hij was eigenzinnig, humoristisch, nieuwsgierig en soms een beetje irritant. Maar bovenal was hij authentiek. Hij was zichzelf, ongeacht wat anderen van hem dachten. En dat is iets waar we allemaal van kunnen leren, toch?

Dus, als je op zoek bent naar een boek dat je aan het lachen maakt, aan het denken zet en je inspireert om de wereld met een frisse blik te bekijken, dan raad ik je "Surely You're Joking, Mr. Feynman!" ten zeerste aan. Je zult er geen spijt van krijgen. Echt niet!

Je moet het echt zien als een gesprek met een van de meest fascinerende mensen van de 20e eeuw. Een gesprek dat je nog lang zal bijblijven. En wie weet, misschien inspireert het je wel om zelf ook wat meer 'Feynman' in je leven te brengen. Want zeg nou zelf, wie wil er nou niet een beetje meer avontuur, nieuwsgierigheid en ongecompliceerde genialiteit in zijn leven?