Schilderij Tussen Kunst En Kitsch

Ken je dat? Je struikelt bijna over een oud schilderij in de kelder van je oma. Een smoezelig doek, ergens achter de ingemaakte augurken en de kerstversiering. Je denkt: “Wat een lelijk ding!” Maar dan… dan denk je aan Tussen Kunst en Kitsch. Zou het dan toch…? Zou je dan toch rijk en beroemd worden door een vergeten familiekiekje?

De spanning van de zolderkamer

Tussen Kunst en Kitsch, wie kent het niet? Het is dé grote droom van menig Nederlander. Het idee dat je die oude vaas van je tante, die je altijd al een doorn in het oog vond, opeens een vermogen waard is. Het is alsof je loterij hebt gewonnen zonder dat je een lot hebt gekocht! En laten we eerlijk zijn, wie droomt daar nou niet van?

Het programma is eigenlijk een soort antiek-therapie. Mensen slepen hun erfstukken, hun vondsten van de rommelmarkt, en zelfs complete inboedels mee. En daar staan ze dan, bibberend van de zenuwen, in de hoop dat de experts iets waardevols herkennen.

Denk je eens in: je staat daar met dat rare beeldje van een olifant, gekocht voor een tientje op Koningsdag. De expert bekijkt het met een loep, krabt op zijn kin, en zegt: “Mmm, interessant…”. Op dat moment staat je hart even stil. Zou het dan toch…? Is die olifant stiekem een onbekende Picasso in vermomming?

De kunst van het afdingen (en het bluffen)

Het leuke aan Tussen Kunst en Kitsch is dat het ook een beetje over geschiedenis en verhalen gaat. Vaak zijn de voorwerpen niet alleen waardevol vanwege hun artistieke waarde, maar ook vanwege hun herkomst. Wie heeft het gemaakt? Waar komt het vandaan? Welk verhaal zit erachter?

Ik herinner me een aflevering waarin iemand een oud zwaard meebracht. Het bleek geen gewoon zwaard te zijn, maar een exemplaar uit de tijd van Napoleon! De eigenaar had het al jaren in de garage liggen, ergens onder een stapel oude autobanden. Stel je voor! Je gebruikt een zwaard van Napoleon als deurstopper! Dat is toch te gek voor woorden?

Maar het is niet alleen maar rozengeur en maneschijn. Soms blijkt die ‘antieke’ kast van je opa gewoon een ordinaire Ikea-kast te zijn, 30 jaar oud. Dan sta je daar, met je goede gedrag, en moet je toegeven dat je toch niet zo’n expert bent als je dacht.

De waarde van niks?

En dan heb je nog de beruchte momenten waarop de experts je object afkraken. “Tsja,” zeggen ze dan, met een beleefde glimlach, “het is wel… eh… bijzonder. Maar helaas, het is niet echt van waarde.” Auw! Dat komt hard aan. Alsof ze je net verteld hebben dat je kind lelijk is. (Niet dat je dat ooit zou denken, natuurlijk!)

Maar zelfs dan is er nog hoop. Want ook al is je voorwerp niet veel geld waard, het kan nog steeds een mooi verhaal hebben. Misschien heeft je overgrootmoeder het zelf gemaakt, of is het een souvenir van een verre reis. Uiteindelijk gaat het niet alleen om de centen, maar ook om de herinneringen.

Ik heb zelf ook wel eens meegedaan aan een soort van Tussen Kunst en Kitsch, maar dan in het klein. Ik had een oud horloge gevonden op een rommelmarkt. Het zag er wel chic uit, met zo’n gouden bandje. Ik dacht: “Dit is mijn kans! Ik word horloge-miljonair!”

Ik ging naar een juwelier en vroeg hem om het horloge te taxeren. Hij bekeek het met een loep, draaide eraan, schudde eraan, en zei toen: “Tja, het is een leuk horloge. Maar het is niet van goud. En het uurwerk is kapot. Ik kan er misschien vijf euro voor geven, als ik heel eerlijk ben.”

Vijf euro! Mijn horloge-miljoenen waren als sneeuw voor de zon verdwenen. Ik voelde me een beetje dom, maar ook wel weer opgelucht. Ik had er in ieder geval een goed verhaal over. En dat is ook wat waard, toch?

Tussen droom en daad

Tussen Kunst en Kitsch is meer dan alleen een tv-programma. Het is een spiegel van onze samenleving. Het laat zien hoe we omgaan met erfgoed, met waarde, en met de droom om rijk te worden. Het is een soort Nederlandse variant op de Amerikaanse droom, maar dan met een theelepeltje in plaats van een jackpot.

Het programma is ook een les in bescheidenheid. Het herinnert ons eraan dat niet alles wat blinkt goud is, en dat de echte waarde vaak niet in geld is uit te drukken. En dat is misschien wel de belangrijkste les van allemaal.

Dus de volgende keer dat je in de kelder van je oma staat, en je struikelt weer over dat lelijke schilderij, denk dan nog eens goed na. Misschien is het geen meesterwerk, maar misschien heeft het wel een mooi verhaal te vertellen. En wie weet, misschien is het toch meer waard dan je denkt. Wie weet…

Het is alsof je een vergeten recept van je oma vindt. Je weet niet wat het is, maar je weet dat het iets speciaals is. Misschien is het een taart, misschien is het een stoofpot, maar je weet dat het met liefde is gemaakt. En dat is onbetaalbaar.

En laten we eerlijk zijn, het is ook gewoon leuk om te kijken hoe andere mensen zich voor schut zetten met hun 'waardevolle' spullen. Het is een soort leedvermaak-tv, maar dan op een nette en beschaafde manier. Je lacht niet om ze, maar met ze. Of nou ja, soms misschien toch een beetje om ze.

Maar de echte helden van Tussen Kunst en Kitsch zijn natuurlijk de experts. Die mensen weten alles van kunst, antiek, en rariteiten. Ze kunnen in één oogopslag zien of iets echt is, of nep. Ze zijn een soort wandelende encyclopedieën, maar dan met een vriendelijke glimlach.

Ik zou best wel eens een dagje in de huid van zo'n expert willen kruipen. Lekker moeilijk kijken naar oude spullen, met een loep in mijn hand. En dan zeggen: "Mmm, interessant...". Alsof ik er verstand van heb. Dat zou toch geweldig zijn?

Dus, pak je spullen bij elkaar, duik je zolder op, en wie weet sta jij binnenkort in Tussen Kunst en Kitsch. Misschien niet om rijk te worden, maar wel om een mooi verhaal te vertellen. En dat is, in feite, onbetaalbaar. Succes!