Maarten Van Rossem Theo Van Gogh

Zit je er klaar voor? Bestel nog een bakkie pleur, want we duiken in een verhaal over twee Nederlandse iconen die je misschien niet meteen in één adem noemt, maar die allebei op hun eigen, onnavolgbare manier de boel flink hebben opgeschud: Maarten van Rossem en Theo van Gogh. De één een mopperende historicus, de ander een controversiële filmmaker. Wat hebben ze gemeen? Meer dan je denkt!

Maarten van Rossem: De cynische charmeur

Laten we beginnen met Maarten. Stel je voor: je loopt een bibliotheek binnen. Achter een gigantische stapel boeken zie je een man zitten, die met een gezicht zo strak als een biljartlaken, je aankijkt. Dat is 'm. Maarten. De man die cynisme tot een kunstvorm heeft verheven. Hij is bekend van "De Slimste Mens", waar hij met zijn droge humor en scherpe analyses de kandidaten tot wanhoop drijft (en de kijkers laat schateren).

Feiten en (verzonnen) feitjes:

• Historicus in hart en nieren: Maarten weet meer over de geschiedenis dan je gemiddelde geschiedenisboek. Vraag hem naar de Balkanoorlogen, de Koude Oorlog, de opkomst van de tulpenhandel… hij ratelt het zo op. Wedden?
• "De Slimste Mens": Zijn deelname aan het programma is legendarisch. Hij staat bekend om zijn korte, cynische antwoorden en zijn onvermogen om enthousiast te zijn over letterlijk alles.
• Onwaarschijnlijke BN'er: Maarten is eigenlijk helemaal geen type 'bekende Nederlander', maar door zijn televisieoptredens is hij uitgegroeid tot een soort cultfiguur. Hoe dan?! Misschien omdat hij de enige is die openlijk toegeeft dat hij liever een boek leest dan op een rode loper staat.
• (Verzonnen) hobby: Fluisterende ruzies met postduiven voeren over de juistheid van historische gebeurtenissen. Serieus, kijk 'm eens. Zou me niks verbazen.

Maarten is een man van heldere meningen, en hij is niet bang om ze te uiten. Zelfs als dat betekent dat hij de halve bevolking tegen zich in het harnas jaagt. (Wat waarschijnlijk ook wel eens is gebeurd, laten we eerlijk zijn.) Maar juist die onafhankelijkheid en dat gebrek aan politieke correctheid maakt hem zo geliefd. Hij is een frisse wind in een wereld vol gladde praatjes.

Theo van Gogh: De provocatieve rebel

Dan hebben we Theo van Gogh. Inderdaad, familie van Vincent (maar laten we het daar niet te lang over hebben, anders wordt het een geschiedenisles op zich). Theo was een filmmaker, columnist en provocateur pur sang. Hij schuwde geen enkel taboe en liet geen mogelijkheid onbenut om de boel eens flink op te schudden.

Een opsomming van "Theo-dingen":

• Filmmaker met een missie: Theo maakte films die vaak controversieel waren en de gevestigde orde uitdaagden. Denk aan thema's als religie, politiek en seks. Geen onderwerp was heilig (behalve misschien zijn kat, Joris).
• Provocateur in hart en nieren: Theo had een scherpe tong en een nog scherpere pen. Hij schreef columns vol satire en zwarte humor, waarmee hij vriend en vijand wist te verbazen (en te beledigen).
• "Submission": Zijn samenwerking met Ayaan Hirsi Ali resulteerde in de film "Submission", die leidde tot veel ophef en uiteindelijk tot zijn tragische dood.
• (Verzonnen) quote: "Ik ben niet controversieel, jullie zijn gewoon saai!" (Oké, misschien heeft hij dit niet letterlijk gezegd, maar het past wel perfect bij zijn imago).

Theo was een vrijdenker die geloofde in de vrijheid van meningsuiting, tot het extreme. Hij wilde mensen aan het denken zetten, discussies uitlokken en de boel een beetje wakker schudden. Dat dat niet altijd zonder slag of stoot ging, is een understatement. Maar zijn impact op de Nederlandse samenleving is onmiskenbaar.

De onverwachte connectie

Oké, nu komt het leuke gedeelte: wat hebben deze twee totaal verschillende figuren met elkaar gemeen? Meer dan je denkt!

Overeenkomsten in overvloed:

• Onbevreesde meningen: Zowel Maarten als Theo stonden bekend om hun onbevreesde meningen. Ze waren niet bang om tegen de stroom in te zwemmen en hun eigen koers te varen.
• Kritiek op de samenleving: Ze bekritiseerden beiden de Nederlandse samenleving, elk op hun eigen manier. Maarten met zijn droge analyses van politiek en geschiedenis, Theo met zijn provocatieve films en columns.
• Intelligentie en scherpte: Ze waren allebei buitengewoon intelligent en scherpzinnig. Ze zagen de hypocrisie en de absurditeit van de wereld om hen heen, en ze aarzelden niet om die aan de kaak te stellen.
• Liefde voor de waarheid (of hun versie ervan): Ze waren beiden op zoek naar de waarheid, althans, hun versie ervan. En ze waren bereid om daarvoor risico's te nemen.
• (Verzonnen) gezamenlijke hobby: Stiekem 's nachts standbeelden beklimmen en ze voorzien van satirische bordjes. Wie weet...

Het is misschien een beetje vergezocht, maar je zou kunnen zeggen dat Maarten en Theo beiden iconoclasten waren. Ze braken met tradities en conventies, en ze daagden de gevestigde orde uit. Ze waren beiden controversieel, maar ze waren ook beiden belangrijk. Ze hebben ons laten nadenken over wie we zijn als Nederlanders, en waar we naartoe willen.

Conclusie (met een knipoog)

Dus, de volgende keer dat je Maarten van Rossem op televisie ziet mopperen, of denkt aan de films van Theo van Gogh, bedenk dan dat ze misschien wel meer op elkaar lijken dan je in eerste instantie zou denken. Ze waren beiden eigenzinnige figuren die de boel eens flink hebben opgeschud. En daar mogen we ze best dankbaar voor zijn. Al is het maar omdat ze ons een hoop te lachen (en te denken) hebben gegeven. Misschien moeten we ze wel eren met een standbeeld. Na middernacht ga ik vast beginnen met de bordjes.

En nu, tijd voor nog een bakkie pleur. Proost!