Kapitaal Van De 21e Eeuw

Nou, jongens en meisjes, verzamelen! Hebben jullie ooit het gevoel gehad dat de rijken rijker worden en de armen... tja, laten we zeggen dat ze niet opeens een jacht kopen? Dan heb ik een boek voor je! Het is dik, het is intimiderend, en het verandert misschien wel je kijk op de wereld (of op zijn minst je volgende verjaardagsfeestje, als je ermee indruk wilt maken). Ik heb het natuurlijk over Kapitaal in de 21e Eeuw van Thomas Piketty.

Oké, oké, ik weet het. Een boek over economie klinkt misschien net zo aantrekkelijk als een bezoek aan de tandarts of een avondje Monopoly met je fanatieke neef. Maar geloof me, dit is geen saaie handleiding voor beurshandelaren. Dit is meer een soort roddelblad over de superrijken, maar dan met grafieken en formules in plaats van paparazzi-foto's. Denk aan "The Real Housewives of Wall Street", maar dan geschreven door een Fransman met een PhD.

Wat staat er nou precies in, dat dikke ding?

In essentie, Piketty zegt (met een heleboel getallen die ik je zal besparen): hé, de afgelopen eeuwen is er iets geks aan de hand. Kapitaal (dus alles wat geld opbrengt, zoals huizen, aandelen, en ja, zelfs je collectie Beanie Babies als je er winst mee maakt) groeit sneller dan de economie als geheel. Met andere woorden, de rijken worden rijker, sneller, dan dat de economie nieuwe banen of hogere lonen kan creëren voor de rest van ons.

Stel je voor: er is een taart. De taart is de totale rijkdom in de wereld. Als die taart langzaam groeit (zeg, met 2% per jaar), maar jouw stukje taart (kapitaal) met 5% per jaar groeit, dan krijg je een steeds groter stuk van die taart. En de rest... die krijgt dan misschien kruimels. Pijnlijk, toch? Als je een taart-liefhebber bent tenminste.

De beruchte r > g formule

Piketty vat dit alles samen in een simpele, maar o zo belangrijke formule: r > g. R staat voor het rendement op kapitaal (dus hoeveel je verdient met je bezittingen). G staat voor de economische groei. Als r groter is dan g, dan... juist ja, de rijken worden rijker. Duh! Maar wat Piketty zo briljant doet, is aantonen dat dit niet toevallig is, maar een fundamentele trend die al eeuwen aan de gang is.

Dit is eigenlijk net als een dating-app: als je matchrate (r) hoger is dan het aantal dates (g) dat je hebt, dan kom je op den duur steeds meer overeenkomsten tegen met potentiele partners dan dat je überhaupt tijd hebt om ze allemaal te ontmoeten. Misschien een gekke vergelijking, maar hey, ik probeer het leuk te houden!

Is dit nieuw?

Niet per se. Piketty wijst erop dat dit al eerder is gebeurd. Denk aan de Belle Époque, de periode voor de Eerste Wereldoorlog. Toen was er ook een enorme ongelijkheid, en die werd uiteindelijk 'opgelost' door twee wereldoorlogen en een economische crisis. Niet echt de ideale oplossing, als je het mij vraagt. Het is een beetje als proberen een wespensteek te genezen met een hamer - misschien lukt het, maar de kans is groot dat je meer schade aanricht.

Dus, wat gebeurt er als die ongelijkheid blijft toenemen? Nou, dan krijg je mogelijk:

• Meer sociale spanningen: Als de ene helft van de bevolking een zwembad vol met champagne heeft en de andere helft moeite heeft om de huur te betalen, dan krijg je op een gegeven moment gemopper en geklaag. En misschien zelfs rellen.
• Politieke instabiliteit: Boze burgers gaan stemmen op populistische politici die beloven om alles te veranderen. Vaak met onvoorspelbare gevolgen. Denk aan Brexit, Trump... moet ik doorgaan?
• Economische stagnatie: Als het meeste geld bij een kleine groep mensen zit, dan wordt er minder geconsumeerd en geïnvesteerd. Dat remt de economische groei. Het is een beetje alsof je een Ferrari koopt, maar hem nooit gebruikt omdat je bang bent voor krassen.

Wat kunnen we eraan doen? Piketty's "oplossingen".

Piketty stelt een aantal maatregelen voor om de ongelijkheid tegen te gaan. Zijn meest controversiële voorstel is een wereldwijde vermogensbelasting. Ja, je leest het goed. Hij wil dat alle superrijken ter wereld een percentage van hun vermogen afstaan aan de staat. Klinkt radicaal, toch? Het is een beetje alsof je buurman vraagt of je even zijn gloednieuwe Tesla mag lenen, omdat hij vindt dat je hem harder nodig hebt.

Andere ideeën zijn:

• Hogere inkomstenbelasting voor de allerrijksten: Geen verrassing. Dit is eigenlijk de basis van veel sociaaldemocratische ideeën.
• Betere toegang tot onderwijs en gezondheidszorg: Zodat iedereen een eerlijke kans heeft om succesvol te zijn. Een beetje cliché, maar wel belangrijk.
• Transparantie over vermogen: Zodat we weten wie wat heeft. Een soort "Big Brother", maar dan voor de rijken.

Natuurlijk zijn er veel mensen die het niet eens zijn met Piketty's ideeën. Sommigen zeggen dat het onmogelijk is om een wereldwijde vermogensbelasting in te voeren. Anderen zeggen dat het de economie zou schaden. En weer anderen vinden gewoon dat rijke mensen met rust gelaten moeten worden. Tja, smaken verschillen, zeggen we dan maar. Het is net als bij koffie: de één drinkt het zwart, de ander met melk en suiker, en weer een ander helemaal niet.

Waarom zou je dit boek eigenlijk lezen?

Oké, ik geef toe, Kapitaal in de 21e Eeuw is geen makkelijk boek. Het is dik, het is vol met grafieken, en het vereist een zekere mate van geduld. Maar het is wel een belangrijk boek. Het dwingt je om na te denken over de verdeling van rijkdom in de wereld en de gevolgen daarvan. En wie weet, misschien krijg je er zelfs ideeën van om zelf rijker te worden (legale ideeën, natuurlijk).

Dus, ga naar de bibliotheek (of bestel het op Bol.com), neem een kop koffie (of een glas wijn), en begin te lezen. Het is misschien niet de meest ontspannende leeservaring, maar het is zeker wel de moeite waard. En wie weet, misschien kun je er op je volgende verjaardagsfeestje wel mee indruk maken op je tante die altijd over economie praat. Succes! En onthoud: lachen is gezond... zelfs bij het lezen over economische ongelijkheid!

En als je het boek te dik vindt, kun je altijd nog deze samenvatting herlezen. Daar bespaar je in ieder geval een paar kilo rugpijn mee! Fijne dag!