Jeanette Winterson Why Be Happy When You Could Be Normal

Hé! Zit je lekker? Koffie goed? Oké, top. We gaan het vandaag hebben over Jeanette Winterson. En dan specifiek, Waarom gelukkig zijn als je normaal kunt zijn? (Why Be Happy When You Could Be Normal?). Een titel die je toch wel even achter je oren doet krabben, niet?

Eerlijk? Ik was eerst een beetje bang om eraan te beginnen. Autobiografieën, pfoe! Kan nogal zwaar op de hand zijn, hè? Maar deze... deze is anders. Echt waar.

Een jeugd om van te gruwelen (of te lachen, afhankelijk van je perspectief)

Winterson beschrijft haar jeugd. En jongens, wat een jeugd! Opgegroeid in een streng religieus gezin in Lancashire, Engeland. Haar adoptiemoeder, Mrs. Winterson, was... laten we zeggen, eigenzinnig. En dan bedoel ik niet in de zin van "oh, ze houdt van rare hoeden". Nee, meer in de zin van "ze denkt dat ze in direct contact staat met God en spreekt in tongen". Snap je? Beetje over the top.

En die religie, hè? Jezus, Maria en Jozef! (Geen belediging voor wie gelooft, promise!) Maar bij de Wintersons was het serieus 24/7. Geen grapjes. Geen plezier. Alleen maar zonde, schuld en verdoemenis! Lekker sfeertje, toch?

Maar Winterson beschrijft het met zo'n droge humor! Ze spaart zichzelf zeker niet, maar ze is ook niet zielig. Ze observeert, analyseert en vertelt het verhaal met een soort afstandelijkheid die je tegelijkertijd ontroert en aan het lachen maakt. Want laten we eerlijk zijn, sommige situaties zijn zó absurd dat je wel moet lachen. Anders word je gek!

Boeken als redding

In al die duisternis was er één lichtpuntje: boeken. Winterson ontdekte de bibliotheek. En bam! Een hele nieuwe wereld ging voor haar open. Literatuur werd haar redding, haar troost, haar ontsnapping. Ze las alles wat los en vast zat: van Jane Eyre tot T.S. Eliot. Zie je het al voor je? Dat kleine meisje, verstopt in een hoekje, helemaal verdiept in een boek, terwijl de wereld om haar heen in elkaar stort?

En dat is denk ik een van de belangrijkste dingen die je uit dit boek kunt halen: de kracht van verhalen. Hoe verhalen je kunnen helpen om te overleven, om jezelf te vinden, om de wereld te begrijpen. Zonder boeken had Winterson waarschijnlijk niet de persoon kunnen worden die ze nu is. En dat is best een scary gedachte, toch?

De zoektocht naar identiteit (en liefde)

Maar goed, genoeg over die ellendige jeugd. Want het boek gaat natuurlijk over veel meer dan dat. Het gaat over de zoektocht naar identiteit. Naar liefde. Naar een plek waar je je thuis voelt. Want als je in een omgeving opgroeit waar je niet jezelf mag zijn, waar je anders bent dan de rest, dan is die zoektocht extra moeilijk, niet?

Winterson ontdekt dat ze lesbisch is. En oh boy, dat viel niet in goede aarde bij Mrs. Winterson. Die vond dat natuurlijk helemaal verschrikkelijk. "Duivels! Zonde! Je bent een schande voor de familie!" (Of iets in die trant, ik overdrijf misschien een beetje). Maar Winterson weigerde zich te laten ontmoedigen. Ze bleef trouw aan zichzelf, ook al kostte het haar alles.

En die liefde, hè? Dat is ook zo'n thema dat door het hele boek heen loopt. Winterson beschrijft haar relaties, haar hartzeer, haar verlangens. Ze is openhartig, eerlijk en soms ook een beetje kwetsbaar. Het is alsof je meekijkt in haar dagboek. En dat is best intiem, niet?

Waarom gelukkig zijn als je normaal kunt zijn?

Maar wat betekent die titel nou eigenlijk? Waarom gelukkig zijn als je normaal kunt zijn? Is dat een cynische vraag? Een uitnodiging om je aan te passen? Of juist een oproep om anders te durven zijn? Ik denk het laatste.

Winterson laat zien dat "normaal" vaak een illusie is. Dat iedereen op zijn eigen manier anders is. En dat je niet per se gelukkig hoeft te zijn om normaal te zijn. Maar dat je wel jezelf moet zijn om echt gelukkig te kunnen worden. Klinkt logisch, toch? Maar in de praktijk is dat best lastig, hè?

Ze verwerpt het idee dat geluk altijd het ultieme doel moet zijn. Soms is het oké om verdrietig te zijn, om boos te zijn, om in de war te zijn. Het gaat erom dat je die emoties toelaat en dat je er iets van leert. Dat je er sterker uit komt. En dat je uiteindelijk je eigen weg vindt, ook al is die anders dan de weg die anderen voor je hebben uitgestippeld.

Een aanrader? Absoluut!

Dus, zou ik dit boek aanraden? Zonder twijfel! Het is een prachtig geschreven, eerlijk en ontroerend verhaal. Het is een boek dat je aan het denken zet, dat je raakt en dat je misschien wel een beetje verandert. En dat is toch wat je wilt van een goed boek, niet?

Het is geen vrolijk verhaal. Maar het is wel een verhaal dat je hoop geeft. Een verhaal dat je laat zien dat het mogelijk is om te overleven, om jezelf te vinden en om gelukkig te worden, zelfs als je jeugd niet perfect was. En wie wil dat nou niet horen?

Conclusie (en nog een beetje koffie)

Dus, als je nog op zoek bent naar een goed boek om te lezen, geef Waarom gelukkig zijn als je normaal kunt zijn? dan zeker een kans. Je zult er geen spijt van krijgen. (En als je het toch niks vindt, geef me dan de schuld! ;-))

En nu? Nog een bakkie? Of moeten we het nog even hebben over Oranges Are Not the Only Fruit? Een ander pareltje van Winterson. Maar dat is voor een andere keer. Tot snel!