Gerard Reve Op Weg Naar Het Einde

Hé! Zin in een bakkie en een beetje ouwehoeren over Reve? Nou, kom er gezellig bij zitten dan! We gaan het hebben over Op Weg Naar Het Einde, hè? Dat is zeg maar Reve in z'n aller-Reve'st. Weet je wel, die periode dat hij zich steeds meer afvroeg of God misschien toch een grapje uithaalde. Of gewoonweg niet thuis gaf.

Je kent Reve natuurlijk. Anders zit je hier niet, toch? De enfant terrible van de Nederlandse letteren, de man van de konijnen, de katholieke homo die tegelijkertijd heel serieus en vreselijk grappig was. Wat een figuur! En Op Weg Naar Het Einde, dat is de plek waar hij al die eigenaardigheden bij elkaar gooit en er een soort autobiografische soep van kookt. Een soep die je óf heerlijk vindt óf waar je spontaan maagpijn van krijgt. Maar saai? Nooit!

De weg naar... wat eigenlijk?

De titel, Op Weg Naar Het Einde... Klinkt lekker dramatisch, hè? Alsof hij ieder moment in elkaar kan storten. Maar is dat ook zo? Of is het gewoon Reve die weer eens lekker aan het overdrijven is? Misschien allebei wel. Want laten we eerlijk zijn, Reve was een meester in het creëren van een theatrale versie van zichzelf. Een soort reality-tv avant la lettre, maar dan met meer alcohol en religie.

Het boek zelf... het is een soort mix van dagboekaantekeningen, brieven, en beschouwingen. En alles is met elkaar verweven. Alsof je in zijn hoofd zit, en dat hoofd... dat is zeg maar een rommelige zolder vol bizarre ideeën en obsessies. Maar wel een fascinerende rommelige zolder!

Konijnen en spiritualiteit: een rare combinatie

En dan die konijnen hè! Die duiken overal op. Symbolisch? Misschien. Of gewoon omdat Reve ze leuk vond? Geen idee! Maar ze zijn er wel, en ze geven het boek een extra laagje weirdness. En eerlijk is eerlijk, dat extra laagje weirdness, dat is wat Reve zo Reve maakt.

Je ziet in dit boek echt die worsteling met het geloof. Aan de ene kant die diepe behoefte aan zingeving, aan de andere kant dat cynische stemmetje dat zegt: "Het zal allemaal wel." Het is een pijnlijk eerlijke weergave van twijfel, denk ik. En wie twijfelt er nou niet, af en toe?

Trouwens, de brieven in het boek… Vaak gericht aan bekende en minder bekende figuren. Die zijn echt goud waard. Je krijgt zo’n inkijkje in zijn netwerk, in de literaire wereld van die tijd. En natuurlijk zit er altijd wel een vleugje schandaal in. Want ja, het bleef Reve natuurlijk.

Humor als overlevingsmechanisme

Wat me ook altijd opvalt in Reve's werk, en zeker in Op Weg Naar Het Einde, is de humor. Zelfs als hij het over de meest serieuze onderwerpen heeft, weet hij er toch een grappige draai aan te geven. Is dat sarcasme? Cynisme? Misschien wel. Maar ik denk vooral dat het een soort overlevingsmechanisme is. Lachen om de ellende, snap je?

En die zelfspot! Die is ook niet te missen. Reve spaart zichzelf absoluut niet. Hij beschrijft zijn eigen zwaktes, zijn angsten, zijn onzekerheden... En dat maakt hem, paradoxaal genoeg, juist heel erg menselijk. Ondanks al die rare fratsen.

Een pessimist? Of toch niet?

Vaak wordt Reve afgeschilderd als een pessimist. En ja, er zit zeker een donkere kant aan zijn werk. Maar ik denk dat er ook hoop te vinden is. Misschien niet de soort hoop die je in een feelgoodroman vindt, maar eerder een soort berustende hoop. Zo van: het leven is kut, maar we maken er het beste van. En het liefst met een flinke dosis ironie en een goed glas wijn.

Hij had trouwens ook een behoorlijke fascinatie voor de dood. Dat komt in Op Weg Naar Het Einde natuurlijk ook sterk naar voren. Is dat morbide? Misschien. Maar ik denk dat het vooral te maken heeft met het feit dat hij zich realiseerde dat het leven eindig is. En dat hij probeerde om daar grip op te krijgen. Op zijn eigen manier dan, hè.

Op Weg Naar Het Einde is geen makkelijk boek. Het is chaotisch, soms onbegrijpelijk, en het vereist wel wat van je als lezer. Maar als je bereid bent om je in te leven in Reve's bizarre wereld, dan word je beloond met een unieke leeservaring. Een ervaring die je aan het denken zet, die je aan het lachen maakt, en die je misschien zelfs een beetje ongemakkelijk laat voelen.

Waarom zou je het (nog) lezen?

Waarom zou je Op Weg Naar Het Einde lezen? Nou, ten eerste omdat het gewoon een meesterlijk geschreven boek is. Reve was een taalvirtuoos, punt. Hij kon met woorden spelen als geen ander. En ten tweede omdat het een fascinerend portret is van een man die worstelt met grote vragen. Vragen over het leven, de dood, het geloof, de liefde... Vragen die ons allemaal aangaan.

En ten derde, en misschien wel het belangrijkste, omdat het gewoon verdomd vermakelijk is. Reve was een geboren entertainer. Hij wist hoe hij zijn lezers moest boeien, moest choqueren, moest laten lachen. En dat doet hij in Op Weg Naar Het Einde nog steeds. Dus, waar wacht je nog op? Haal dat boek van de plank (of bestel het online, als je van die moderne dingen bent) en duik erin!

Oh, en als je het gelezen hebt, laat me dan weten wat je ervan vond! Ik ben benieuwd!

Maar goed, genoeg geouwehoerd over Reve voor vandaag. Tijd voor een nieuw bakkie, denk ik zo. Tot de volgende keer!

Trouwens, een kleine bonus over Reve. Wist je dat hij ooit...