Eja Siepman Van Den Berg

Oké, luister. Ik ga je vertellen over iemand die zó Nederlands is, dat ze waarschijnlijk klompen draagt onder haar designerjurk. Ik heb het over Eja Siepman van den Berg. Probeer die naam maar eens drie keer snel achter elkaar te zeggen. Ik wacht wel. (Nog steeds aan het oefenen? Geeft niks. Ik moest het ook googlen.)

Maar serieus, Eja is een beeldhouwer, en niet zomaar eentje. Ze maakt beelden van brons, en die beelden, die zijn echt… nou ja, speciaal. Denk niet aan klassieke Romeinse torso's, maar meer aan gestileerde figuren die een soort van... poëtische ongemakkelijkheid uitstralen. Snap je? Nee? Geen probleem, ik leg het uit, compleet met café-achtige overdrijvingen!

Wie is deze Eja eigenlijk?

Goed, laten we beginnen bij het begin. Eja, spreek uit als "Ee-ja", want anders klink je als een verdwaalde toerist in Amsterdam, komt uit een kunstzinnige familie. Ik heb geen idee of haar ouders haar 's nachts voorlazen uit kunstboeken, maar ik zou er niet raar van opkijken. Ze is geboren in 1943 (ja, ze heeft dus al wat levenslessen geleerd, en waarschijnlijk ook al eens een klomp naar een duif gegooid. Misschien.) en studeerde aan de Rijksakademie van Beeldende Kunsten in Amsterdam. Oftewel, de Nederlandse Hogwarts voor creatievelingen. Je weet wel, die plek waar ze je leren hoe je een levend standbeeld kunt maken van een ui en een paperclip (bij wijze van spreken, dan).

Na haar studie stortte ze zich vol overgave op het beeldhouwen. En toen gebeurde er iets magisch. Haar werk begon op te vallen. Niet op zo'n "oh, wat een schattig beeldje"-manier, maar meer op een "WOW, WAT IS DIT EN WAAROM VOEL IK ME ZO EMOTIONEEL OVER EEN STUK BRONS?"-manier.

Waarom zijn haar beelden dan zo... bijzonder?

Dat is een goede vraag! Hier komt het: Eja's beelden zijn vaak mensfiguren, maar niet de perfecte, gepolijste versies die je in advertenties ziet. Nee, haar figuren zijn... een beetje hoekig, een beetje onhandig, en soms zelfs een beetje verdrietig. Alsof ze net te horen hebben gekregen dat de bitterballen op zijn in de snackbar. Ze zijn eerlijk. Ze laten de imperfecties zien, de worstelingen, de momenten waarop je je afvraagt of je wel de juiste sokken aan hebt getrokken.

Haar stijl wordt vaak omschreven als realistisch met een twist. Alsof ze de realiteit een beetje gekneed heeft, er wat ironie en een snufje existentialisme doorheen heeft gemengd, en het vervolgens in brons heeft gegoten. Het resultaat is een soort van "poëtische vertaling van de menselijke conditie", zoals een serieuze kunstcriticus het zou zeggen. Ik zou zeggen: het is net alsof je naar je eigen innerlijke ongemakkelijkheid kijkt, maar dan in brons. En gek genoeg is dat best wel... geruststellend?

Kenmerken van haar werk:

• Bronzen beelden: Ja, duh! Maar het is wel belangrijk. Ze gebruikt brons omdat het een materiaal is dat eeuwigheid uitstraalt, maar tegelijkertijd ook heel kwetsbaar kan zijn. Net als wij dus.
• Gestileerde figuren: Geen perfecte rondingen hier. Haar figuren zijn vaak langgerekt, hoekig en hebben een bepaalde... spanning in hun houding. Alsof ze op het punt staan om weg te rennen, maar tegelijkertijd ook doodsbang zijn om te bewegen.
• Eenvoud en expressie: Ondanks de eenvoudige vormen, weet Eja enorm veel expressie in haar beelden te leggen. Je kunt vaak hun gedachten en emoties aflezen aan hun houding en gezichtsuitdrukking (zelfs als ze geen gezicht hebben!).
• Thema's als eenzaamheid, verbinding en menselijke relaties: Ja, de zware kost. Maar Eja weet het op zo'n manier te brengen dat het niet alleen maar deprimerend is. Er zit ook vaak een bepaalde humor en relativering in.
• De menselijke conditie: Oké, ik weet het, dit klinkt heel pretentieus. Maar het is wel waar. Eja's beelden gaan over wat het betekent om mens te zijn, met al onze gebreken en imperfecties. Ze laat zien dat het oké is om je ongemakkelijk te voelen, om te twijfelen, om je soms eenzaam te voelen. Dat is juist wat ons mens maakt!

Waar kan je haar werk bewonderen?

Nou, je kunt natuurlijk naar musea gaan. Haar werk is in verschillende musea in Nederland te vinden, zoals het Kröller-Müller Museum (ja, dat met die enorme Van Gogh collectie) en het Stedelijk Museum Amsterdam. Maar je kunt ook gewoon een beetje googlen en kijken of er een expositie in de buurt is. Of je bezoekt gewoon haar website, als je de moeite wilt doen om het internet op te starten (ik begrijp het als je dat niet wilt. Het internet is soms net een moeras vol spam en kattenfilmpjes).

Maar de beste manier om haar werk te ervaren, is eigenlijk om er gewoon in het echt voor te staan. Om de textuur van het brons te voelen (niet aanraken natuurlijk, anders krijg je boze bewakers achter je aan), om de schaduwen te zien die op de figuren vallen, om de emotie te voelen die ze uitstralen. Het is alsof je een stille conversatie aangaat met een stuk brons. Best bijzonder, toch?

Grappige anekdote (of niet, oordeel zelf)

Ik heb ooit gehoord dat Eja tijdens een vernissage (zo'n chique opening van een tentoonstelling, weet je wel) een keer een hele lange toespraak hield over de betekenis van haar werk, waarin ze onder andere de existentiële leegte van het moderne leven vergeleek met de kleur van een uitgedroogde bitterbal. Ik weet niet of het waar is, maar ik zou het haar zo toeschrijven. Het zou in ieder geval heel Eja zijn.

Conclusie (zoals elke serieuze artikel er een heeft)

Eja Siepman van den Berg is een kunstenaar van formaat, die met haar bronzen beelden een unieke kijk geeft op de menselijke conditie. Haar werk is niet altijd makkelijk, maar het is wel altijd eerlijk, uitdagend en ontroerend. Dus, de volgende keer dat je je een beetje ongemakkelijk voelt, of je afvraagt wat de zin van het leven is, ga dan eens naar een museum en bekijk een beeld van Eja. Wie weet, misschien vind je er wel het antwoord. Of in ieder geval een goede reden om een bitterbal te bestellen.

En onthoud: probeer die naam nog eens drie keer snel achter elkaar te zeggen. Je komt er wel. Uiteindelijk.