Body Keeps The Score Book

Hé jij daar! Heb je ooit het gevoel gehad dat je lijf een eigen willetje heeft? Dat je reageert op situaties alsof je een eeuwenoude script volgt, terwijl je verstand zegt: "Relax, het is niet het einde van de wereld!"? Nou, dan is de kans groot dat 'The Body Keeps the Score' van Bessel van der Kolk je nieuwe beste vriend (of therapeut) gaat worden.

Denk even aan die keer dat je bijna viel op straat. Je hart bonkte als een bezetene, je handpalmen zweetten, en je ademhaling versnelde. Oké, logisch zou je denken, je was bijna gevallen. Maar wat als je een week later, zittend op de bank, nog steeds een lichte paniekaanval voelt opkomen bij het zien van een losliggende stoeptegel? Dat is je lichaam die de score bijhoudt!

Het boek gaat in essentie over trauma. Nu hoef je niet per se een oorlogsveteraan of slachtoffer van een ernstig ongeluk te zijn om trauma te ervaren. Trauma kan ook ontstaan door dingen die in je jeugd zijn gebeurd, door stressvolle gebeurtenissen op het werk, of zelfs door een relatiebreuk. Kortom, alles wat een diepe impact op je heeft gehad.

Wat The Body Keeps the Score eigenlijk zegt

Stel je voor: je brein is een super georganiseerde bibliotheek. Alles wordt netjes opgeslagen in de juiste la. Maar trauma is als een tornado die door die bibliotheek raast. Boeken (herinneringen) vliegen in het rond, kasten (emoties) vallen om, en het is een complete chaos. Je lichaam probeert je te beschermen door bepaalde herinneringen te 'begraven', maar ze blijven wel je gedrag beïnvloeden. Zie het als een irritante pop die in je hoofd blijft hangen, hoe hard je ook probeert hem te negeren. Je zingt hem onbewust mee, de hele dag!

Van der Kolk legt uit dat trauma niet alleen in je hoofd zit, maar letterlijk in je lichaam. Het beïnvloedt je zenuwstelsel, je hormonen, en zelfs de manier waarop je denkt en voelt. Dat is waarom je soms 'out of the blue' angstig, boos of verdrietig kunt worden, zonder precies te weten waarom. Je lichaam herinnert zich iets, ook al kan je bewuste brein het niet direct plaatsen.

Denk bijvoorbeeld aan die ene collega die je altijd doet denken aan je vervelende tante Truus. Je krijgt spontaan jeuk, je spieren spannen aan, en je wordt kortaf. Puur omdat je lichaam reageert op de triggers die tante Truus ook activeerde. Je brein zegt: "Die collega is best aardig," maar je lichaam roept: "GEVAAR! GEVAAR! BEREID JE VOOR OP EEN ONDERKOELDE FAMILIEVERJAARDAG!"

De verschillende ‘afdelingen’ in je hoofd

Het boek introduceert een aantal belangrijke concepten, zoals het polyvagaal theorie. Klinkt ingewikkeld, maar in de kern komt het erop neer dat je zenuwstelsel een soort 'schakelaar' heeft tussen veiligheid, sociale interactie, en overlevingsmodus (vechten, vluchten of bevriezen). Trauma kan deze schakelaar ontregelen, waardoor je sneller in de overlevingsmodus schiet, zelfs in situaties die helemaal niet bedreigend zijn.

Zie het zo: je hebt een interne 'alarmcentrale' in je lichaam. Normaal gesproken gaat het alarm af als er echt gevaar dreigt: een auto die op je af komt, een beer in het bos (althans, als je in een berengebied woont!). Maar na een trauma kan dat alarm overgevoelig raken. Het gaat al af als je een harde knal hoort, of als iemand je plotseling aanraakt. Je lichaam denkt dat je constant in gevaar bent, ook al is dat niet zo. Alsof je een rookmelder hebt die afgaat bij elk sneetje geroosterd brood.

Wat kun je eraan doen?

Goed nieuws: je bent niet veroordeeld tot een leven vol onverklaarbare angsten en emoties! Van der Kolk beschrijft verschillende therapieën en technieken die kunnen helpen om je zenuwstelsel te 'resetten' en de controle over je lichaam terug te krijgen.

Een van de belangrijkste dingen is zelfcompassie. Wees lief voor jezelf. Trauma is niet jouw schuld. Geef jezelf de ruimte om te voelen wat je voelt, zonder jezelf te veroordelen. Zie het als het verzorgen van een gekneusde knie. Je zou toch ook niet tegen je gekneusde knie gaan schreeuwen dat hij zich aanstelt? Nee, je zou hem koelen en rust geven.

Andere technieken die in het boek worden beschreven zijn:

• EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing): Klinkt als een futuristische robottherapie, maar het helpt je eigenlijk om traumatische herinneringen te verwerken door middel van oogbewegingen. Alsof je je interne bibliotheek opnieuw aan het organiseren bent.
• Neurofeedback: Je krijgt sensoren op je hoofd geplakt en kijkt naar een computerscherm terwijl je probeert je hersengolven te beïnvloeden. Het klinkt misschien een beetje zweverig, maar het kan je helpen om je hersenen te trainen om rustiger en meer gefocust te zijn. Zie het als een work-out voor je brein.
• Yoga en mindfulness: Deze technieken helpen je om meer in contact te komen met je lichaam en je ademhaling. Alsof je een taal aan het leren bent, om je lichaam beter te verstaan. En die taal spreekt voornamelijk via sensaties en gevoelens.
• Creatieve expressie: Schrijven, tekenen, dansen, muziek maken... Alle manieren om je emoties te uiten zonder woorden kunnen helend werken. Alsof je een stoomketel laat aflaten.

Het belangrijkste is om te experimenteren en te ontdekken wat voor jou werkt. Er is geen 'one-size-fits-all' oplossing. Misschien vind je het fijn om te praten met een therapeut, misschien helpt het je om elke dag een half uurtje te mediteren, of misschien ontspan je het meest door een pot ijs leeg te eten (oké, misschien niet de meest gezonde optie, maar hey, we zijn allemaal mensen!).

Dus, waarom zou je dit boek lezen?

Omdat het je kan helpen om jezelf beter te begrijpen. Om te begrijpen waarom je soms reageert zoals je reageert. Om te begrijpen dat je niet gek bent. En om te leren hoe je de controle over je leven terug kunt krijgen.

Het is geen makkelijk boek. Het is geen 'feel-good' roman die je in één ruk uitleest. Maar het is een krachtig boek dat je kan helpen om te helen en te groeien. Zie het als een investering in jezelf. Een investering die je de rest van je leven zult terugverdienen. Je hebt tenslotte maar één lichaam en één geest.

Dus, pak dat boek op, zet een kop thee, en bereid je voor op een reis naar de diepste krochten van je ziel. En vergeet niet: je bent niet alleen. Er zijn miljoenen mensen die worstelen met dezelfde dingen. En er is hoop. Er is altijd hoop.