Annie Ernaux De Jaren Nrc

Oké, laten we het even over Annie Ernaux hebben, specifiek De Jaren. Klinkt chic, literair, misschien zelfs een beetje intimiderend, hè? Alsof je in een museum staat met een bordje "niet aanraken" voor je neus. Maar geloof me, het is minder afstandelijk dan het lijkt. Denk aan De Jaren als een soort heel, heel lang Facebook-profiel van Frankrijk, maar dan geschreven door iemand die écht kan schrijven. Een Facebook-profiel dat de hele twintigste eeuw bestrijkt. En dan eentje zonder al die irritante selfies en food pics.

Heb je ooit een oude foto bekeken en dacht: "Wow, dat ben ik! Maar ook weer helemaal niet?" Dat is ongeveer de ervaring die De Jaren je geeft. Het is alsof je door het fotoalbum van je eigen collectieve geheugen bladert, maar dan met de sociale, politieke en culturele context erbij uitgelegd. En ja, die context, die is cruciaal. Want anders sta je daar maar te koekeloeren naar een sepia-tone foto van je tante in een badpak en denk je: "Leuk hoor, maar wat moet ik ermee?"

In plaats van een persoonlijke autobiografie, schrijft Ernaux over een soort 'impersoonlijk' collectief geheugen. Dat klinkt misschien wat vaag, maar het is eigenlijk heel slim. Ze projecteert haar eigen ervaringen op een breder canvas, waardoor je je als lezer constant afvraagt: "Hé, dat heb ik ook meegemaakt! Of in ieder geval, mijn ouders..." Denk aan de eerste kleurentelevisie, de opkomst van de supermarkt, de pil, de Koude Oorlog… allemaal dingen die je misschien niet zelf hebt meegemaakt, maar die wel de wereld hebben gevormd waarin je nu leeft.

Het is alsof je door een rommelmarkt loopt en tussen de stoffige snuisterijen ineens een voorwerp vindt dat een onverwachte herinnering oproept. Een oude luciferdoosje van een vakantiebestemming, een vergeelde schoolfoto, een LP van een artiest die je allang vergeten was. En plotseling staat die hele vakantie, die schoolperiode, die muziek weer glashelder voor je geest. De Jaren is zo'n rommelmarkt, maar dan in boekvorm.

Dus, waarom is dit boek zo'n ding bij NRC? Nou, ten eerste is het gewoon heel goed geschreven. Ernaux heeft een unieke stijl, die tegelijkertijd afstandelijk en persoonlijk is. Alsof ze naar haar eigen leven kijkt door een telescoop, maar dan wel eentje die heel dichtbij kan zoomen op de kleine details. Die details, die zijn essentieel. Het zijn die kleine, alledaagse dingen die de grote geschiedenis zo herkenbaar maken. De smaak van een bepaalde snoepje, de geur van een wasmiddel, de melodie van een populair liedje… het zijn die zintuiglijke herinneringen die ons verbinden met het verleden.

De kracht van het detail

Denk aan de beschrijving van de opkomst van de supermarkt. In plaats van een droge opsomming van economische feiten, beschrijft Ernaux de verwondering en het wantrouwen waarmee haar generatie de eerste supermarkten betrad. Die lange rijen schappen vol met overvloedige producten, de schreeuwerige reclames, de plastic verpakkingen… het was een compleet nieuwe wereld. En die wereld, die veranderde niet alleen onze manier van winkelen, maar ook onze manier van leven.

Of de beschrijving van de seksuele revolutie. Geen prekerige verhandelingen over feminisme, maar persoonlijke verhalen over de spanningen, de vrijheid en de verwarring die de pil met zich meebracht. Hoe de pil de relaties tussen mannen en vrouwen veranderde, hoe het taboes doorbrak, hoe het nieuwe mogelijkheden creëerde… maar ook hoe het nieuwe problemen veroorzaakte. Het is eerlijk, openhartig en soms pijnlijk. En dat maakt het zo krachtig.

Waarom zou je dit eigenlijk lezen?

Omdat het je laat nadenken over je eigen leven. Over de invloed van de geschiedenis op je persoonlijke ervaringen. Over de manier waarop de wereld om je heen je heeft gevormd. En ja, misschien ook wel over de dingen die je liever zou vergeten. Maar dat is oké, want dat hoort er allemaal bij.

Zie het als een soort therapie sessie, maar dan zonder de dure rekening en de kleenex doos. Een therapie sessie met een heleboel andere mensen, die allemaal dezelfde vragen stellen en dezelfde worstelingen ervaren. En dat is best troostend, toch?

De Jaren is niet zomaar een boek, het is een tijdmachine. Een tijdmachine die je meeneemt naar het verleden, maar die je ook laat nadenken over de toekomst. Een tijdmachine die je laat zien dat je niet alleen bent, dat je deel uitmaakt van iets groters. En dat is best geruststellend in deze verwarrende tijden.

En oké, misschien dat het in eerste instantie een beetje als verplichte kost voelt, zo'n literair werk dat iedereen prijst. Maar als je eenmaal begint te lezen, zul je merken dat het helemaal niet zo zwaar op de hand is. Het is alsof je naar een oude film kijkt met je oma, en zij dan constant commentaar geeft. Soms grappig, soms ontroerend, soms een beetje irritant, maar altijd boeiend.

Dus pak dat boek op, zet een kop thee (of een glas wijn, wie ben ik om te oordelen?) en duik in het verleden. Je zult er geen spijt van krijgen. En wie weet, misschien leer je er nog iets van ook. Over jezelf, over de wereld, over Annie Ernaux... of gewoon over hoe gek de mode in de jaren '80 was.

En laten we eerlijk zijn, we houden er allemaal wel van om een beetje te oordelen over oude foto's en kledingstijlen, toch?

Denk aan het als een gesprek met een oude vriend(in). Je haalt herinneringen op, lacht om stommiteiten, klaagt over de huidige situatie en droomt over de toekomst. Het is gezellig, vertrouwd en je voelt je begrepen. Dat is wat De Jaren voor mij is. Een warm bad van herkenbaarheid en reflectie.

Dus, mocht je je afvragen waarom de NRC zo lovend is over Annie Ernaux en De Jaren... nu weet je het. Het is niet zomaar een boek, het is een cultureel fenomeen. Een Spiegel van onze eigen geschiedenis. Een melancholisch, scherpzinnig en uiteindelijk hoopvol verhaal over de loop der tijd.

En hey, als je er niks aan vindt, kun je het altijd nog gebruiken als onderzetter voor je kop thee. Maar ik denk niet dat het zo ver zal komen.

Veel leesplezier!