All Quiet At The Western Front

Ken je dat gevoel, dat je je voorgenomen hebt om 'even' de zolder op te ruimen, en drie uur later zit je onder het stof, omringd door spullen die je al jaren niet meer hebt gezien, en je afvraagt: "Waarom ben ik hier ook alweer aan begonnen?" All Quiet on the Western Front, of Im Westen nichts Neues, is een beetje zo'n ervaring. Alleen dan zonder de stof en mét de constante dreiging van de dood.

Denk je nu: "O jee, een oorlogsdrama, dat klinkt zwaar!" Ja, het is zwaar. Maar het is ook eerlijk en menselijk, op een manier die je raakt tot in je tenen. Stel je voor: je zit in de laatste klas, de les is supersaai en je beste vriend zegt: 'Zullen we ons aanmelden voor het leger? Het is vast een groot avontuur!' Ja, stom idee, ik weet het. Maar dat is precies wat er gebeurt met Paul Bäumer en zijn vrienden. En dat 'grote avontuur' blijkt dan toch net even anders te zijn dan de stoere verhalen die ze thuis horen.

Van schoolbank naar loopgraaf: Een abrupte overgang

De film (en het boek!) volgt Paul en zijn klasgenoten terwijl ze van idealistische jonge mannen veranderen in geharde, gedesillusioneerde soldaten. Het is alsof je van de comfortabele bioscoopstoel rechtstreeks in een ijskoude sloot wordt gegooid. Eerst is er die overtuigende speech van een schoolmeester, die ze helemaal warm maakt voor het vaderland. Je kent dat wel, zo’n enthousiaste buurman die je wil overtuigen om in zijn piramidespel te investeren. Alleen is dit dus veel erger.

Dan komen ze in de loopgraven, en de realiteit slaat in als een bom. (Figuurlijk, maar ook letterlijk natuurlijk.) De training is bruut, het eten is vies, en de dood is overal. Het is alsof je een weekendje gaat kamperen en erachter komt dat je je tent bent vergeten en er alleen maar blikken bonen te eten zijn, terwijl er overal muggen zijn die zich tegoed doen aan je bloed. Het verschil is alleen dat die muggen geweren hebben en op je schieten.

De banaliteit van het kwaad (en de modder)

Wat de film zo krachtig maakt, is dat het niet alleen maar over heldendaden gaat. Het gaat over modder, honger, en verveling. Over de angst voor de volgende aanval, en het verdriet om een verloren vriend. Over het constant proberen te overleven in een wereld die compleet krankzinnig is geworden. Het is alsof je in een kantoorpand werkt waar de printer nooit werkt, de koffie altijd koud is, en je baas constant schreeuwt. Alleen is die kantoorpand een loopgraaf, de koffie is vieze thee, en je baas schreeuwt bevelen die je leven kunnen kosten.

De personages zijn doodgewone jongens, die gedwongen worden om buitengewone dingen te doen (of juist niet te doen). Je ziet ze worstelen met hun idealen, met hun angst, en met hun verlies. Het is alsof je naar een reality-tv-programma kijkt, maar dan zonder de make-up en mét de constante dreiging van de dood. En dat maakt het juist zo herkenbaar: de menselijkheid in de waanzin.

Meer dan oorlog: Een les in menselijkheid

All Quiet on the Western Front is niet alleen een film over de Eerste Wereldoorlog. Het is een film over verlies, trauma, en de onmenselijkheid van oorlog in het algemeen. Het is een aanklacht tegen de zinloosheid van geweld, en een oproep tot vrede. Het is alsof je na een avond stappen met je vrienden, 's ochtends wakker wordt met een kater en beseft: "Dit was toch niet echt de bedoeling, hè?" Alleen dan met veel diepere consequenties.

De film laat zien hoe oorlog jonge mensen berooft van hun jeugd, hun idealen, en hun menselijkheid. Het is alsof je een zaadje plant en erachter komt dat de grond vol gif zit. Er kan niks meer groeien. Hun perspectief op de wereld verandert radicaal. Ze voelen zich vervreemd van hun ouders, die nog steeds in oude idealen geloven. Het is alsof je terugkomt van een lange reis en erachter komt dat je je niet meer thuis voelt in je eigen huis.

De impact van PTSS: Een leven lang getekend

De film laat ook subtiel de effecten van PTSS zien. De personages zijn getekend door wat ze hebben meegemaakt. Ze hebben nachtmerries, ze zijn prikkelbaar, en ze kunnen moeilijk hun plek vinden in de 'normale' wereld. Het is alsof je na een heftige storm probeert om de boel weer op te bouwen, maar de grond is nog steeds instabiel. Je blijft bang voor de volgende storm.

Het tragische einde van Paul Bäumer benadrukt de zinloosheid van oorlog. Hij sterft op een dag dat het "All Quiet on the Western Front" is. Een ironische dood, omdat zijn strijd, zijn lijden, uiteindelijk niets heeft veranderd. Het is alsof je een marathon rent en vlak voor de finish struikelt. Alle inspanning voor niets.

Waarom je deze film (of het boek) moet ervaren

Dus, waarom zou je jezelf dit aandoen? Waarom zou je naar een film kijken over de verschrikkingen van de oorlog? Omdat het belangrijk is. Omdat het ons eraan herinnert dat oorlog geen glorieuze aangelegenheid is, maar een menselijke tragedie. Omdat het ons aanzet tot nadenken over vrede, empathie en menselijkheid.

Het is niet per se een gezellige filmavond, maar het is wel een waardevolle. Het is alsof je een bittere pil slikt, maar wel weet dat het goed voor je is. Het zet je aan het denken, het raakt je, en het laat je hopelijk iets meer waarderen wat je hebt.

En laten we eerlijk zijn, het is altijd fijn om te beseffen dat jouw grootste probleem op dit moment misschien is dat de Wi-Fi het niet doet. Dat is toch een stuk beter dan in een loopgraaf zitten, nietwaar?

Kortom, All Quiet on the Western Front is een krachtige, emotionele en indrukwekkende film (en boek) die je niet snel zult vergeten. Ga ervoor, neem een doos tissues mee, en bereid je voor op een onvergetelijke ervaring. En daarna, waardeer je warme douche en je gevulde koelkast nog net even iets meer.