Wilhelmus Tekst 1 En 6

Oké, stel je voor: je zit in een bruin café, biertje in de hand, bitterballen binnen handbereik. De radio staat zachtjes aan en... boem! Daar komt het Wilhelmus voorbij. Iedereen staat op, mompelt een paar woorden, en gaat weer zitten. Maar hoeveel kennen we er eigenlijk echt? Laten we eens duiken in de eerste en zesde coupletten van dit iconische lied, want geloof me, er zit meer achter dan je denkt!

Het Wilhelmus: Meer dan alleen Koningsdag!

Het Wilhelmus. Het enige volkslied ter wereld dat naar een persoon genoemd is (William of Orange, dus Willem van Oranje!). Niet naar een land, geen abstract concept als vrijheid of rechtvaardigheid, nee, gewoon naar een vent. Beetje narcistisch, misschien? Nee hoor, grapje! Willem was een held, een soort middeleeuwse rockster, en dit lied is zijn persoonlijke mixtape, maar dan eeuwen voordat cassettes bestonden.

Het lied is oud, heel oud. We hebben het over de zestiende eeuw, toen mannen nog baarden droegen die langer waren dan hun zwaard en Nederland nog aan het worstelen was om zich los te wrikken van de Spaanse overheersing. Je moet je voorstellen, dit lied klonk in tavernes en op slagvelden. Best indrukwekkend, toch?

Couplet 1: Willem's autobiografie in zestien regels!

Laten we het eerste couplet eens onder de loep nemen. Het is alsof Willem zelf een Tinder-profiel aan het schrijven is, maar dan op rijm en in archaïsch Nederlands. 'Wilhelmus van Nassouwe ben ick van Duytschen bloet,' begint hij. Even voor de duidelijkheid: hij is dus Willem van Nassau, en hij komt uit Duits bloed. Niks mis mee natuurlijk, maar wel grappig dat onze nationale held eigenlijk niet helemaal Nederlands is. Misschien moeten we dat maar niet te hard roepen tijdens het EK.

“Den Vaderlandt ghetrouwe blijf ick tot in den doet”. Hij zweert trouw aan het vaderland tot de dood. Heftig! Alsof hij zegt: "Ik ben committed, baby!" Hij is loyaal, hij is standvastig, hij is... tja, een beetje een workaholic als je het mij vraagt. Hij kon ook gewoon een keer een dagje vrij nemen, toch?

“Een Prince van Orangien ben ick vrij onverveert”. Een Prins van Oranje, onbevreesd. Oké, we snappen het, Willem. Je bent belangrijk en je bent niet bang. Misschien een beetje opschepperig? Nee, grapje! Hij moet zichzelf natuurlijk wel verkopen. Hij is tenslotte de leider van de opstand. Stel je voor dat hij zou zingen: "Een Prins van Oranje, best wel een beetje bang eigenlijk." Dat zou de motivatie van de troepen niet echt ten goede komen!

“Den Coninck van Hispangien heb ick altijt gheeert”. Dit is een interessante regel. Hij zegt dat hij de Koning van Spanje altijd heeft geëerd. Huh? Was hij niet tegen Spanje aan het vechten? Het is een beetje een 'keep your friends close, but your enemies closer' mentaliteit. Hij erkent de koning als zijn superieur (in theorie), maar hij gehoorzaamt hem niet als het gaat om de vrijheid van Nederland. Slimme jongen, die Willem!

Samengevat, het eerste couplet is een soort introductie van Willem. Wie hij is, waar hij vandaan komt, en waar hij voor staat. Een soort elevator pitch, maar dan in de zestiende eeuw en op rijm. En eerlijk is eerlijk, hij doet het best goed.

Couplet 6: Willem's spirituele kant!

Oké, tijd voor het zesde couplet. Nu wordt het interessant. Dit is waar Willem zijn spirituele kant laat zien. Na al dat stoere gedoe over vechten en leiden, wordt hij ineens een stuk nederiger. Verrassend!

“Mijn schilt ende betrouwen sijt ghy, O Godt mijn Heer”. God is zijn schild en zijn vertrouwen. Willem zoekt steun bij het hogere. Een beetje zoals wij een pizza bestellen na een zware dag, maar dan zonder de pizza en met meer religie. Hij geeft toe dat hij niet alles zelf kan, en dat hij hulp nodig heeft. Best verstandig, toch?

“Op U soo wil ick bouwen, Verlaet mij nimmermeer”. Hij bouwt op God en vraagt hem om hem nooit te verlaten. Een beetje zoals een kind dat aan zijn moeders been hangt. Liefdevol, maar ook een beetje wanhopig. Het is een biddende Willem, een Willem die zich kwetsbaar durft op te stellen. Dat maakt hem menselijk. Zelfs helden hebben af en toe een knuffel nodig!

“Dat ick doch vroom mach blijven, U dienen t’aller tijt”. Hij wil vroom blijven en God altijd dienen. Hij wil dus een braaf jongetje zijn. Na al die oorlog en politieke spelletjes wil hij gewoon het juiste doen. Misschien een beetje saai, maar wel begrijpelijk. Iedereen heeft zo zijn dromen, toch?

“Die tyranny verdrijven, Die mijn hert doorwondt”. Hier komt de angel weer. Hij wil de tirannie verdrijven die zijn hart verwondt. Hij is nog steeds boos, nog steeds vastbesloten. De religie geeft hem kracht om door te gaan. Het is een soort spirituele brandstof.

Samengevat, het zesde couplet laat een andere kant van Willem zien. Een kant die we misschien niet verwachten van een stoere krijgsheer. Het is een couplet over geloof, hoop en de strijd tegen het kwaad. En het laat zien dat zelfs de grootste helden soms een beetje hulp van boven nodig hebben.

Waarom deze coupletten ertoe doen

Waarom zijn deze coupletten nou zo belangrijk? Omdat ze het hart van het Wilhelmus vormen. Ze laten zien waar Willem voor stond, waar hij in geloofde, en waar hij voor vocht. Ze zijn een venster op een belangrijk moment in de Nederlandse geschiedenis. En ze zijn gewoon best wel mooi, als je er even over nadenkt. Oké, misschien niet zo catchy als een Justin Bieber liedje, maar toch!

• Couplet 1: De introductie van Willem, zijn afkomst en zijn loyaliteit.
• Couplet 6: Willem's spirituele kant, zijn geloof en zijn strijd tegen tirannie.

Leuke feitjes om mee te pronken op feestjes:

• Het Wilhelmus is waarschijnlijk geschreven tussen 1568 en 1572. Best oud dus!
• De melodie komt van een Frans soldatenlied. Willem was dus niet te beroerd om een beetje te recyclen.
• Het Wilhelmus is pas in 1932 officieel het Nederlandse volkslied geworden. Daarvoor hadden we geen officieel volkslied. Stel je voor!

Dus... de volgende keer dat je het Wilhelmus hoort...

Denk even terug aan dit café-gesprek. Denk aan Willem, de held, de politicus, de gelovige. Denk aan die archaïsche taal en die grappige zinswendingen. En zing dan vol overtuiging mee, zelfs als je alleen de eerste en zesde coupletten kent. Want zeg nou zelf, dat is toch al heel wat. Proost!

En onthoud, mocht je ooit een pubquiz winnen met je Wilhelmus-kennis, stuur me dan een foto! Ik ben altijd blij om een mede-kenner in het wild te spotten!