Wet Op Ondernemingsraden Artikel 25

Kent u als ondernemer of OR-lid dat moment dat een ingrijpende beslissing op de agenda staat, en u zich afvraagt: "Moet de OR hier nu wel of niet mee instemmen?" Die vraag is cruciaal en vaak beantwoord door artikel 25 van de Wet op de Ondernemingsraden (WOR). Dit artikel is het hart van de medezeggenschap en bepaalt wanneer uw OR een instemmingsrecht heeft. Laten we duiken in de details!

Wat is Artikel 25 WOR en waarom is het belangrijk?

Artikel 25 WOR geeft de ondernemingsraad een instemmingsrecht over voorgenomen besluiten van de ondernemer die betrekking hebben op arbeidsvoorwaardelijke regelingen. Dit betekent dat de ondernemer de instemming van de OR nodig heeft voordat hij dergelijke besluiten kan uitvoeren. Het is dus een sterk instrument in handen van de OR om de belangen van de werknemers te behartigen.

Waarom is dit belangrijk? Omdat het ervoor zorgt dat werknemers via hun vertegenwoordigers invloed hebben op de regels en afspraken die hun dagelijkse werk beïnvloeden. Denk aan werktijden, vakantiedagen, loonstructuren en scholingsmogelijkheden. Zonder instemming van de OR kan de ondernemer deze regelingen niet zomaar eenzijdig wijzigen. Dit creëert een evenwicht tussen de belangen van de onderneming en de belangen van de werknemers.

Voor wie is dit artikel relevant?

Dit artikel is vooral relevant voor:

• Ondernemers: Die moeten weten wanneer ze de instemming van de OR nodig hebben en hoe ze dit proces op de juiste manier kunnen doorlopen.
• Ondernemingsraadsleden: Die moeten hun rechten en plichten kennen, en weten hoe ze het instemmingsrecht effectief kunnen inzetten.
• HR-professionals: Die een belangrijke rol spelen in het adviseren van zowel de ondernemer als de OR over de toepassing van artikel 25 WOR.
• Juristen gespecialiseerd in arbeidsrecht: Die regelmatig betrokken zijn bij geschillen over de toepassing van dit artikel.

De reikwijdte van Artikel 25 WOR: Wat valt eronder?

Het is cruciaal om te begrijpen welke onderwerpen precies onder het instemmingsrecht van artikel 25 WOR vallen. Het gaat hier om regelingen die direct betrekking hebben op de arbeidsvoorwaarden van de werknemers.

Hieronder een overzicht van enkele voorbeelden:

• Arbeids- en rusttijden: Denk aan de vaststelling van werktijden, pauzes, overwerkregelingen en roostering.
• Vakantieregelingen: Het vaststellen van het aantal vakantiedagen, de wijze van opnemen en de regels rondom vakanties.
• Beloningssystemen: Het vaststellen van salarisschalen, bonussen, provisies en andere vormen van beloning.
• Pensioenregelingen: Hoewel pensioen vaak complex is, kan het instemmingsrecht gelden voor wijzigingen die direct invloed hebben op de premies of de opbouw van het pensioen.
• Scholingsregelingen: Het aanbieden van trainingen en opleidingen aan werknemers, inclusief de voorwaarden en mogelijkheden.
• Verlofregelingen: Regelingen rondom zwangerschapsverlof, ouderschapsverlof, zorgverlof en andere vormen van verlof.
• Regelingen op het gebied van ziekteverzuim: Het vaststellen van regels rondom ziekmelding, re-integratie en preventie van ziekteverzuim.
• Privacyreglementen: In zoverre deze de arbeidsomstandigheden direct beïnvloeden.

Let op: Dit is geen uitputtende lijst. Of een regeling onder het instemmingsrecht valt, hangt af van de specifieke omstandigheden van het geval. Het is belangrijk om goed te beoordelen of de regeling direct betrekking heeft op de arbeidsvoorwaarden.

Hoe werkt het instemmingsrecht in de praktijk?

De procedure rondom het instemmingsrecht is als volgt:

1. De ondernemer informeert de OR: De ondernemer moet de OR tijdig en volledig informeren over het voorgenomen besluit. Dit betekent dat de OR voldoende tijd moet krijgen om het besluit te bestuderen en advies in te winnen.
2. De OR brengt advies uit: De OR heeft het recht om advies uit te brengen over het voorgenomen besluit. Dit advies moet schriftelijk worden uitgebracht en moet goed gemotiveerd zijn.
3. De ondernemer neemt een besluit: Na het uitbrengen van het advies van de OR neemt de ondernemer een besluit. De ondernemer is niet verplicht om het advies van de OR op te volgen, maar hij moet wel gemotiveerd aangeven waarom hij afwijkt van het advies.
4. De OR stemt in (of niet): Vervolgens vraagt de ondernemer instemming aan de OR. De OR kan instemmen, niet instemmen of om uitstel vragen.
5. Uitvoering van het besluit: Pas na instemming van de OR (of na een succesvolle gang naar de Ondernemingskamer, zie verderop) kan de ondernemer het besluit uitvoeren.

Wat als de OR niet instemt? Als de OR niet instemt met het voorgenomen besluit, kan de ondernemer naar de Ondernemingskamer van het Gerechtshof Amsterdam stappen. De Ondernemingskamer toetst of de ondernemer bij afweging van alle betrokken belangen in redelijkheid tot zijn besluit heeft kunnen komen. De Ondernemingskamer kan het besluit van de ondernemer goedkeuren, afkeuren of wijzigen.

Praktijkvoorbeelden van Artikel 25 WOR

Om het concreter te maken, hieronder enkele praktijkvoorbeelden:

• Een bedrijf wil de werktijden flexibeler maken en introduceert een systeem van zelfroosteren. Dit valt onder het instemmingsrecht omdat het direct invloed heeft op de arbeids- en rusttijden van de werknemers.
• Een bedrijf wil een nieuw bonussysteem invoeren dat gebaseerd is op individuele prestaties. Dit valt onder het instemmingsrecht omdat het direct invloed heeft op de beloning van de werknemers.
• Een bedrijf wil de reiskostenvergoeding wijzigen. Dit valt onder het instemmingsrecht omdat het invloed heeft op de kosten die werknemers maken om naar hun werk te reizen.

Een voorbeeld uit de rechtspraak: In een recente zaak oordeelde de Ondernemingskamer dat een bedrijf ten onrechte geen instemming had gevraagd aan de OR voor de invoering van een nieuw performance management systeem. Het systeem had namelijk directe invloed op de beoordeling en beloning van de werknemers, en dus op hun arbeidsvoorwaarden (Ondernemingskamer 20 juli 2023, ECLI:NL:GHAMS:2023:1678).

Tips voor een succesvolle toepassing van Artikel 25 WOR

Hieronder enkele tips om het instemmingsrecht zo effectief mogelijk toe te passen:

• Communiceer open en transparant: Informeer de OR zo vroeg mogelijk over voorgenomen besluiten en betrek hen bij het proces.
• Bouw een goede relatie op: Een goede relatie tussen de ondernemer en de OR is essentieel voor een constructieve samenwerking.
• Zorg voor voldoende informatie: Geef de OR alle relevante informatie die zij nodig hebben om een goed oordeel te kunnen vormen.
• Wees bereid om te luisteren: Neem de argumenten van de OR serieus en wees bereid om het besluit aan te passen als dat nodig is.
• Ken de wet: Zorg ervoor dat zowel de ondernemer als de OR op de hoogte zijn van de rechten en plichten die voortvloeien uit artikel 25 WOR.
• Zoek juridisch advies: Bij twijfel is het raadzaam om juridisch advies in te winnen.

Artikel 25 WOR: Meer dan een formaliteit

Artikel 25 WOR is geen formaliteit. Het is een krachtig instrument voor medezeggenschap dat werknemers de mogelijkheid geeft om invloed uit te oefenen op hun arbeidsomstandigheden. Door het instemmingsrecht serieus te nemen, kunnen ondernemers en OR's samenwerken aan een eerlijke en duurzame arbeidsomgeving.

Door open communicatie, wederzijds respect en een goede kennis van de wet kan artikel 25 WOR bijdragen aan een positieve en productieve werkomgeving voor iedereen. Laat het instemmingsrecht dus niet een bron van conflict zijn, maar een instrument voor samenwerking en verbetering!

Hopelijk heeft dit artikel u meer inzicht gegeven in de betekenis en toepassing van artikel 25 WOR. Onthoud dat de sleutel tot succes ligt in een goede samenwerking en een open dialoog tussen ondernemer en ondernemingsraad. Succes!