Wat Zijn De Zeven Vinkjes

Weet je, laatst zat ik in de kroeg met een vriend, een échte Amsterdammer, type "altijd in de Jordaan gewoond." Hij zat te klagen over de huizenprijzen, over hoe "normale mensen" geen huis meer kunnen betalen. Ik zei, sarcastisch natuurlijk: "Tja, misschien moet je gewoon harder werken! Heb je al aan de zeven vinkjes gedacht?" Hij keek me aan alsof ik hem in z'n gezicht had gespuugd. Het gesprek werd... interessant, om het zo maar te zeggen. Maar het zette me wel aan het denken: wat ís dat nou eigenlijk, die beruchte 'zeven vinkjes'?

En waarom roepen ze bij sommige mensen nou zo'n heftige reactie op? Alsof je een gevoelige snaar raakt... Auw! Laten we er eens induiken, zonder meteen in de loopgraven te springen. Want eerlijk is eerlijk, het is een complex onderwerp.

De Zeven Vinkjes: Wat Zijn Het?

Oké, even voor de mensen die niet precies weten waar we het over hebben (of die net uit een winterslaap komen): de zeven vinkjes zijn een soort checklist voor succes in Nederland, althans, volgens bepaalde opvattingen. Het idee is bedacht door journaliste Joris Luyendijk en beschrijft de eigenschappen die vaak voorkomen bij mensen in machtsposities. Denk aan de top van het bedrijfsleven, de politiek, de media, enzovoort.

Maar let op! Het is geen officiële lijst van eisen. Het is meer een observatie, een patroon dat Luyendijk zag en beschreef. En dat patroon is, eerlijk gezegd, best confronterend.

Hier komen ze, de zeven vinkjes:

• Man: Tja, de oude vertrouwde. Het is jammer maar waar, mannen zijn nog steeds oververtegenwoordigd in topfuncties.
• Hetero: Ook dit is helaas nog steeds relevant. Diversiteit is belangrijk, maar de norm blijft (helaas) vaak heteroseksueel.
• Wit: Racisme en discriminatie zijn nog steeds hardnekkige problemen in de samenleving. Ook in de top.
• Gestudeerd: Een diploma van een universiteit of hogeschool is vaak een vereiste voor een hoge functie.
• VWO: Dit is gekoppeld aan het vorige punt. Een VWO-diploma opent de deuren naar hoger onderwijs.
• Rijke ouders: Financiële steun van ouders kan een enorm verschil maken, bijvoorbeeld bij het betalen van een studie of het opstarten van een bedrijf. (Wie betaalt bepaalt, toch?)
• Randstedelijk: Wonen in de Randstad (Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht) geeft vaak meer kansen op een goede baan en een groot netwerk.

Waarom Veroorzaken De Zeven Vinkjes Zoveel Ophef?

Nu komt het interessante deel. Waarom zijn die zeven vinkjes nou zo controversieel? Nou, er zijn verschillende redenen:

• Het legt privileges bloot: De zeven vinkjes laten zien dat succes niet altijd alleen te danken is aan hard werken en talent. Soms heb je gewoon geluk met je achtergrond. En dat is voor veel mensen pijnlijk om te erkennen.
• Het creëert een 'wij-zij' gevoel: De zeven vinkjes verdelen mensen in twee groepen: degenen die 'de vinkjes hebben' en degenen die 'de vinkjes niet hebben'. Dit kan leiden tot polarisatie en frustratie.
• Het suggereert dat succes 'gekocht' is: Sommige mensen interpreteren de zeven vinkjes als een soort garantie op succes. Alsof je met de juiste achtergrond automatisch een topfunctie krijgt. Dat is natuurlijk niet waar, maar de perceptie is er wel.

Het punt is dat die zeven vinkjes ongelijkheid aankaarten. Ze laten zien dat de startposities in onze samenleving nog steeds verre van gelijk zijn. En dat is een probleem. Vooral als je gelooft in meritocratie, het idee dat iedereen de kans moet krijgen om te klimmen op basis van talent en inzet. Geloof me, ik wil dat ook!

Kritiek op de Zeven Vinkjes

Natuurlijk is er ook kritiek op het idee van de zeven vinkjes. Sommige mensen vinden het een simplistische en generaliserende weergave van de werkelijkheid. Ze wijzen erop dat er genoeg succesvolle mensen zijn die niet aan alle vinkjes voldoen. En dat is waar! Het is geen absolute wet. Het is een observatie van een trend, geen keiharde statistiek.

Anderen vinden dat de zeven vinkjes slachtoffergedrag in de hand werken. Het zou mensen ontmoedigen om te proberen te slagen, omdat ze denken dat het toch geen zin heeft als ze niet aan de vinkjes voldoen. Herken je die gedachte? Heel menselijk, maar vecht ertegen!

Weer anderen wijzen erop dat de lijst niet compleet is. Er zijn andere factoren die ook een rol spelen bij succes, zoals intelligentie, creativiteit, doorzettingsvermogen, en gewoon een beetje geluk. En dat is ook absoluut waar. De zeven vinkjes zijn geen allesomvattende verklaring voor succes. Het is slechts één aspect van een complex verhaal.

Wat Kunnen We Eraan Doen?

Oké, we hebben nu vastgesteld dat de zeven vinkjes een controversieel maar relevant concept zijn. Maar wat kunnen we er nu mee? Kunnen we iets doen om de ongelijkheid die ze blootleggen te verminderen?

Nou, er zijn verschillende dingen die we kunnen doen:

• Bewustwording creëren: Het is belangrijk om te beseffen dat privileges bestaan en dat niet iedereen dezelfde kansen heeft. Alleen al door erover te praten, kunnen we een verschil maken. (En daarom schrijf ik dit artikel!)
• Discriminatie bestrijden: We moeten actief discriminatie bestrijden op alle niveaus, van de sollicitatieprocedure tot de werkvloer.
• Gelijke kansen bevorderen: We moeten ervoor zorgen dat iedereen de kans krijgt om zich te ontwikkelen en te ontplooien, ongeacht hun achtergrond. Denk aan betere toegang tot onderwijs, betaalbare kinderopvang, en steunprogramma's voor mensen uit achterstandswijken.
• Diversiteit omarmen: We moeten diversiteit omarmen in alle lagen van de samenleving, van de directiekamer tot de politieke arena. Een diverse groep mensen brengt diverse perspectieven en ideeën met zich mee.

Het is belangrijk om te onthouden dat verandering tijd kost. We gaan niet van de ene op de andere dag een compleet gelijke samenleving creëren. Maar elke kleine stap in de goede richting is er één. En het begint allemaal met bewustwording en dialoog. Dus praat erover! Denk erover na! En doe er iets aan!

Conclusie: De Zeven Vinkjes als Spiegel

Uiteindelijk zijn de zeven vinkjes een soort spiegel. Ze laten ons zien waar we als samenleving nog tekortschieten. Ze confronteren ons met onze eigen vooroordelen en privileges. En ze dagen ons uit om een eerlijkere en gelijkwaardigere samenleving te creëren. Het is geen makkelijk gesprek, maar het is wel een belangrijk gesprek. Dus laten we dat gesprek voeren, zonder elkaar meteen de hersens in te slaan. Want alleen door samen te werken, kunnen we iets veranderen. Deal?