Waiting For The Barbarians Novel

Okay, dus ik zat laatst met een bak koffie (zoals je hier in Nederland betaamt) en ik bedacht me: "Weet je wat? Ik ga het eens hebben over 'Waiting for the Barbarians' van J.M. Coetzee." Ja, echt. Wacht even, niet weglopen! Ik weet dat het klinkt als een deprimerend literair meesterwerk, en ergens is dat het ook, maar ik beloof je, het kan ook grappig zijn. Of, nou ja, grappig in de 'au, dat doet pijn maar ik lach er toch om'-zin. Begrepen?

Het verhaal in een notendop (met een flinke dosis sarcasme)

Het boek speelt zich af in een ver, vaag gedefinieerd rijk. Stel je voor: een super autoritaire regering die doodsbang is voor barbaren. Zo bang, dat ze een super-sadistische kerel, Colonel Joll, op pad sturen om te "onderzoeken" wat die barbaren van plan zijn. Joll is een soort kruising tussen Darth Vader en een zeer ongelukkige accountant.

We volgen de Magistraat, de lokale bestuurder van een afgelegen grenspost. Hij is een beetje een saaie, oudere man die vooral geïnteresseerd is in opgravingen, het roken van pijp en het proberen te negeren dat zijn hele leven een grote, existentiële crisis is. Nou, dat lukt niet helemaal meer als Joll komt opdagen.

Joll komt binnen als een wervelwind van marteling en paranoia. Hij arresteert lukraak mensen, verklaart ze tot vijand van de staat en laat ze vervolgens heel creatief pijn lijden. De Magistraat, die in eerste instantie probeert neutraal te blijven, begint zich steeds meer ongemakkelijk te voelen. (Je zou bijna denken dat martelen slecht is! Schokkend!)

Uiteindelijk raakt de Magistraat zelf in de problemen. Hij begint vraagtekens te zetten bij de methoden van Joll, helpt een jonge, barbaarse vrouw die gemarteld is, en wordt uiteindelijk zelf beschuldigd van verraad. Het is een klassiek verhaal van "geen goede daad blijft ongestraft," maar dan met meer existentiële angst.

Waarom is dit relevant? (En waar zit de "humor"?)

Oké, oké, ik hoor je denken: "Dit klinkt verschrikkelijk! Waar zit de humor?" Nou, de humor zit hem in de absurditeit van de situatie. Het rijk is zo bang voor een dreiging die ze zelf creëren. De personages zijn zo blind voor hun eigen hypocrisie. Het is een spiegel voor onze eigen samenleving, en spiegels zijn soms... confronterend grappig? Of, nou ja, confronterend. Punt is, het zet je aan het denken.

Denk hier eens over na:

• De angst voor "de ander": Is dat niet iets wat we nog steeds zien? Mensen bang voor immigranten, voor andere culturen, voor alles wat anders is dan hun eigen bubbel. Coetzee speelt hier heel slim mee door de barbaren bewust vaag te houden. Het gaat niet zozeer om wie ze zijn, maar om hoe het rijk hen ziet.
• De macht van propaganda: Het rijk zaait angst om controle te behouden. Ze creëren een vijand om hun eigen positie te rechtvaardigen. Dat klinkt bekend, toch? (Geen namen noemen, maar... ja.)
• De persoonlijke verantwoordelijkheid: Wat doe je als je ziet dat er onrecht gebeurt? Kijk je weg? Probeer je neutraal te blijven? Of kom je in opstand? De Magistraat worstelt hier de hele tijd mee, en dat maakt hem zo'n boeiend personage.

De Magistraat: Een sukkel met goede bedoelingen (soort van)

De Magistraat is geen held. Hij is geen dappere rebel die het opneemt tegen de tiran. Hij is meer een... onhandige bureaucraat die per ongeluk in een ethisch dilemma terechtkomt. Hij maakt fouten, hij twijfelt, hij is soms ronduit laf. Maar juist daardoor is hij zo herkenbaar. We zijn allemaal wel eens de Magistraat geweest, vastzittend tussen onze eigen morele kompas en de druk van de samenleving.

Hij probeert goed te doen, maar hij weet vaak niet hoe. Hij helpt de barbaarse vrouw, maar zijn motieven zijn... ingewikkeld. Hij is aangetrokken tot haar, hij voelt medelijden, maar hij begrijpt haar niet echt. Het is een rommelige, ongemakkelijke relatie, en dat is precies wat het zo realistisch maakt.

Enkele verrassende feiten (om je vrienden mee te imponeren)

• J.M. Coetzee is een Zuid-Afrikaanse auteur. Veel van zijn werk gaat over de impact van kolonialisme en apartheid. "Waiting for the Barbarians" is geen uitzondering. Hoewel het zich afspeelt in een fictieve wereld, is het duidelijk geïnspireerd door de geschiedenis van Zuid-Afrika.
• Coetzee won de Nobelprijs voor Literatuur in 2003. Zijn toespraak was... vrij minimalistisch. Hij stond daar, zei een paar dingen, en liep weer weg. Een echte Magistraat, zou je kunnen zeggen.
• Het boek is verfilmd in 2019, met Johnny Depp als Colonel Joll. De meningen over de film zijn... verdeeld. Sommigen vinden het een trouwe adaptatie, anderen vinden het saai. Persoonlijk vind ik dat Johnny Depp wel een goede Colonel Joll neerzet, alhoewel ik de innerlijke strijd van de Magistraat miste.

Conclusie (en een beetje aanmoediging)

"Waiting for the Barbarians" is geen makkelijk boek. Het is donker, het is ongemakkelijk, en het laat je nadenken over moeilijke vragen. Maar het is ook een krachtig boek. Het laat je zien hoe angst en paranoia een samenleving kunnen corrumperen, en hoe belangrijk het is om je eigen morele kompas te volgen, zelfs als het moeilijk is.

Dus, mocht je ooit een keer op zoek zijn naar een boek dat je aan het denken zet, dat je aan het lachen maakt (op een hele duistere manier), en dat je doet realiseren hoe gek de wereld soms kan zijn, pak dan "Waiting for the Barbarians" op. Het is misschien niet de vrolijkste lectuur, maar het is zeker een boek dat je bij zal blijven. En wie weet, misschien leer je er nog iets van ook. (Maar dat is niet gegarandeerd.)

En als je het gelezen hebt, kom dan vooral even terug om erover te praten. Ik heb nog wel een bak koffie over.