Uitbehandeld Hoe Lang Nog Te Leven

Oké, laten we eerlijk zijn. Uitbehandeld. Dat woord klinkt zwaar. Als een donderslag bij heldere hemel. Het is iets waar niemand graag over nadenkt, laat staan over praat. Maar het is een realiteit, een onderdeel van het leven net als verjaardagen, liefde en… fileparkeren. (En laten we eerlijk zijn, dat laatste is soms net zo'n beproeving).

Dus, wat betekent het eigenlijk? En waarom zouden we ons er druk om maken? Stel je voor: je hebt een plant, een prachtige orchidee misschien. Je geeft 'm water, zonlicht, je praat er zelfs tegen (niet lachen, je bent niet de enige!). Maar ondanks al je inspanningen, blijft 'ie kwijnen. De dokter, in dit geval de bloemist, zegt: "Helaas, er is niets meer aan te doen. Uitbehandeld." Dat is in essentie wat het betekent als een arts zegt dat een patiënt uitbehandeld is. De behandelingen die beschikbaar zijn, werken niet meer of hebben geen zin meer om te proberen. De ziekte is sterker.

Waarom zou je hierom geven? Omdat het gaat over waardigheid, over kwaliteit van leven, en over de mogelijkheid om afscheid te nemen op een manier die bij iemand past. Het is niet iets waar je over nadenkt totdat het je overkomt, of iemand die je liefhebt. En dan wil je wél weten wat je opties zijn.

Wat betekent "Uitbehandeld" precies?

Laten we het even ontleden. Het is belangrijk om te snappen dat "uitbehandeld" niet betekent "opgegeven". Het betekent niet dat er helemaal niets meer mogelijk is. Het betekent simpelweg dat de curatieve behandelingen – de behandelingen die gericht zijn op genezing – geen effect meer hebben.

Denk aan een auto met motorpech. Je brengt 'm naar de garage en de monteur probeert alles: nieuwe bougies, olie verversen, de hele mikmak. Maar uiteindelijk zegt hij: "Meneer/Mevrouw, ik kan er niets meer aan doen. De motor is total loss." Je kunt de auto nog wel rijdend houden, bijvoorbeeld door heel voorzichtig te rijden en regelmatig olie bij te vullen, maar de motor zal niet meer gerepareerd worden.

Zo is het ook met uitbehandeld zijn. De focus verschuift van genezing naar palliatieve zorg. Dat wil zeggen: het verlichten van pijn, het verminderen van symptomen en het zorgen voor een zo comfortabel mogelijk leven, zolang dat nog duurt.

Hoe lang nog te leven?

Dit is natuurlijk de vraag die iedereen stelt. En het eerlijke antwoord is: niemand kan het precies zeggen. Het is een beetje als het voorspellen van het weer. De meteorologen hebben hun modellen, ze kijken naar satellietbeelden en historische data, maar uiteindelijk kan het toch nog gaan regenen terwijl ze zon hadden voorspeld.

Artsen kunnen een schatting geven op basis van hun kennis van de ziekte, de conditie van de patiënt en hoe de ziekte zich tot nu toe heeft ontwikkeld. Maar het blijft een schatting. Sommige mensen leven nog weken, anderen maanden, en weer anderen zelfs jaren. Het is heel persoonlijk.

Denk aan twee dezelfde auto's met hetzelfde motorprobleem. De ene bestuurder rijdt heel voorzichtig en haalt er nog een paar duizend kilometer uit. De andere bestuurder geeft vol gas en de motor begeeft het na een paar honderd kilometer. Zo is het ook met mensen. De ene persoon heeft een sterke wil om te leven en weet zich op te laden aan kleine dingen, terwijl de andere persoon zich sneller overgeeft aan de ziekte.

Wat kun je wél doen?

Ook al is er geen genezing meer mogelijk, er zijn nog steeds veel dingen die je kunt doen om de kwaliteit van leven te verbeteren. En dat is waar die palliatieve zorg om de hoek komt kijken.

• Pijnbestrijding: Het is belangrijk om pijn te controleren. Er zijn veel verschillende soorten pijnmedicatie beschikbaar, en een goede arts zal samen met de patiënt zoeken naar de beste oplossing.
• Symptoombestrijding: Naast pijn kunnen er andere vervelende symptomen zijn, zoals misselijkheid, vermoeidheid of kortademigheid. Ook hier zijn vaak behandelingen voor die het leven aangenamer kunnen maken.
• Psychologische en emotionele steun: Een ziekte als deze heeft niet alleen fysieke gevolgen, maar ook emotionele. Het is belangrijk om te praten over je gevoelens, met een therapeut, een geestelijk verzorger of gewoon met je dierbaren.
• Spirituele ondersteuning: Voor veel mensen is het geloof of spiritualiteit een belangrijke bron van kracht. Een geestelijk verzorger kan helpen om vragen rondom leven en dood te verwerken.
• Aanpassingen in huis: Soms zijn kleine aanpassingen in huis nodig om het leven makkelijker te maken, zoals een traplift, een aangepaste badkamer of een speciaal bed.
• Quality time doorbrengen: Dit is hét moment om te doen wat je graag doet, zolang het nog kan. Ga nog een keer naar dat ene restaurant, bezoek die ene vriend, lees dat ene boek. Maak mooie herinneringen.
• Praat erover: Misschien wel het moeilijkste, maar ook het belangrijkste. Praat met je familie en vrienden over je wensen, je angsten en je verwachtingen. Dit kan helpen om de laatste tijd zo goed mogelijk in te vullen en om afscheid te nemen.

Denk aan een vakantie. Je weet misschien niet precies hoe lang je nog hebt, maar je kunt wél kiezen waar je naartoe wilt, wat je wilt zien en met wie je wilt reizen. Je kunt de reis zo comfortabel en plezierig mogelijk maken, en je kunt je voorbereiden op het moment dat de reis ten einde komt.

Waarom zou je je er druk om maken als het je niet direct aangaat?

Omdat het ons allemaal aangaat. Ooit. Of het nu jezelf is, een familielid, een vriend, een collega... vroeg of laat krijgen we er allemaal mee te maken. Door er nu over na te denken, kunnen we ons beter voorbereiden op de toekomst. We kunnen leren om er open over te praten, om steun te bieden aan mensen die het nodig hebben, en om onze eigen wensen kenbaar te maken.

Stel je voor dat iedereen in je omgeving weet wat jouw wensen zijn voor je laatste levensfase. Dat je niet bang hoeft te zijn om erover te praten, omdat het onderwerp bespreekbaar is. Dat je de steun krijgt die je nodig hebt, zonder erom te hoeven vragen. Dat is toch een prettig idee?

Bovendien, door erover te praten, kunnen we ook de zorg rondom het levenseinde verbeteren. We kunnen ervoor zorgen dat er meer aandacht komt voor palliatieve zorg, dat er betere scholing is voor zorgverleners, en dat er meer onderzoek wordt gedaan naar manieren om de kwaliteit van leven te verbeteren voor mensen met een ongeneeslijke ziekte.

Conclusie: Het gaat om de reis, niet de bestemming

Uitbehandeld zijn is geen makkelijk onderwerp. Maar door er open over te praten, kunnen we de angst en de taboe doorbreken. We kunnen leren om er beter mee om te gaan, en om steun te bieden aan mensen die het nodig hebben. En bovenal, we kunnen ons realiseren dat het leven, ook in de laatste fase, nog steeds waardevol kan zijn. Het gaat niet om hoe lang de reis duurt, maar om hoe je hem invult.

Dus, praat erover met je dierbaren. Lees je in. Stel vragen aan je arts. Wees voorbereid. Want uiteindelijk is het leven een reis, en we willen allemaal dat die reis zo prettig en waardevol mogelijk is, tot het einde.