Theme Of The Great Gatsby

Oké, luister goed! We gaan het hebben over The Great Gatsby, dat boek dat je op de middelbare school moest lezen. Ik weet het, ik weet het, het klinkt als een nachtmerrie. Maar geloof me, achter al dat gedoe over groene lampen en gekke feestjes, zit een verhaal dat best wel… herkenbaar is. Het is een verhaal over dromen, illusies, en de onbereikbare hand van het verleden. Zie het als een soort van reality-tv, maar dan met betere kleding en minder drama… of nou ja, misschien niet minder drama. Laten we duiken in de thema's!

Geld maakt (niet) gelukkig

Eén van de meest in-your-face thema's is natuurlijk de rol van geld. Gatsby, onze protagonist, is rijk. Bloedirritant rijk. We hebben het hier over zwembaden vol champagne-rijk. Maar de vraag is: Heeft al dat geld hem gelukkig gemaakt? Spoiler alert: nee. Hij heeft het gebruikt om een gigantisch feest te geven in de hoop Daisy aan te trekken. Alsof geld de ultieme lokroep is. Dat is het overigens niet, tenzij je probeert een schattige puppy te lokken, dan werkt een bankbiljet wonderen.

Fitzgerald laat zien dat geld weliswaar deuren opent, maar niet per se de juiste. Gatsby's nieuwe rijkdom (waarvan we later de dubieuze herkomst ontdekken) is niet hetzelfde als de oude rijkdom van de Buchanan's. Hij kan nog zoveel feestjes geven en zoveel shirts tentoonspreiden (ja, dat gebeurt echt), hij zal nooit volledig geaccepteerd worden door die high society van East Egg. Het is alsof je probeert met Aldi-chips indruk te maken op een clubje Michelin-sterrenchefs. Kansloos.

De Amerikaanse Droom, maar dan gecrasht

Het boek is een brutale deconstructie van de American Dream. Gatsby gelooft heilig in de mogelijkheid om je leven te verbeteren, om te worden wie je wilt zijn, om alles te bereiken. Hij heeft zichzelf letterlijk geherdefinieerd, van James Gatz tot Jay Gatsby. Maar zijn droom is gebaseerd op een illusie: de gedachte dat hij Daisy kan terugwinnen en de tijd kan terugdraaien. Dat is net zoiets als denken dat je met een druk op de "undo"-knop in je leven al je stomme fouten kunt herstellen. Helaas, pindakaas.

Zijn probleem? Hij is gefixeerd op het verleden, op een geïdealiseerde versie van Daisy en hun relatie. Hij denkt dat geld hem de mogelijkheid geeft om die droom te realiseren. Maar geld kan geen tijd kopen, geen spijt wegnemen, en zeker geen Daisy terugtoveren naar de verliefde meid van vroeger. De Amerikaanse Droom wordt hier een Amerikaanse Nachtmerrie.

Liefde, Leugens en Groene Lampen

Liefde speelt een cruciale rol. Gatsby's liefde voor Daisy is obsessief, blind en uiteindelijk destructief. Hij idealiseert haar tot een punt dat ze onmogelijk aan zijn verwachtingen kan voldoen. Het is alsof hij een poster van een supermodel koopt en dan teleurgesteld is als zijn date er niet precies zo uitziet.

• Daisy is, om eerlijk te zijn, een beetje een drama queen. Ze is mooi, charmant, maar ook zwak en oppervlakkig. Ze kiest voor veiligheid en status (lees: Tom) in plaats van echte liefde.
• Tom, haar man, is een complete eikel. Rijk, arrogant, vreemdgaand… een wandelend cliché. Hij staat symbool voor de morele corruptie van de rijke elite.

En dan is er die groene lamp! Dat kleine, mysterieuze lichtje aan de overkant van de baai, dat symbool staat voor Gatsby's onbereikbare droom, zijn verlangen naar Daisy, het verleden. Het is alsof je constant staart naar een pizza die net buiten je bereik staat. Je weet dat je hem waarschijnlijk niet kunt pakken, maar je blijft toch kijken!

De leugens zijn ook belangrijk. Gatsby liegt over zijn verleden, Daisy liegt over haar gevoelens, Tom liegt over zijn affaires. Iedereen verstopt iets. Het is een web van bedrog, waarin uiteindelijk niemand echt gelukkig is. Zoals mijn oma altijd zei: "Eerlijk duurt het langst, behalve als je blackjack speelt."

Sociale Klasse en Morele Corruptie

De sociale klasse is een andere rode draad. Het boek speelt zich af in de Roaring Twenties, een tijd van enorme economische groei en sociale veranderingen. Maar onder de glans en glamour schuilt een diepe kloof tussen de oude rijken (East Egg) en de nieuwe rijken (West Egg).

De mensen van East Egg, zoals de Buchanan's, zijn geboren met geld. Ze voelen zich superieur en denken dat ze zich alles kunnen veroorloven, inclusief moreel wangedrag. De mensen van West Egg, zoals Gatsby, hebben hun rijkdom vergaard, maar worden nooit volledig geaccepteerd. Het is alsof je probeert lid te worden van een exclusieve countryclub, maar ze weigeren je omdat je je golftas bij de Aldi hebt gekocht.

Morele corruptie is overal. De personages zijn vaak egoïstisch, oppervlakkig en bereid om over lijken te gaan om hun doelen te bereiken. Het is een decadente samenleving waarin geld de belangrijkste waarde is geworden. Het is alsof iedereen een masker draagt en niemand echt is. Best wel triest, eigenlijk.

Onbereikbaarheid van het Verleden

Het verleden is een monster in dit verhaal. Gatsby is geobsedeerd door het terugwinnen van Daisy en hun relatie uit het verleden. Hij denkt dat hij de tijd kan terugdraaien en alles weer kan maken zoals het was. Maar dat is natuurlijk onmogelijk. Het verleden is voorbij, het is geweest. Je kunt er naar terugkijken, maar je kunt er niet meer leven.

Fitzgerald laat zien dat vasthouden aan het verleden destructief kan zijn. Het voorkomt dat je in het heden leeft en een toekomst opbouwt. Het is alsof je constant achterom kijkt tijdens het autorijden. Je gaat gegarandeerd crashen.

Kort samengevat

Dus, wat is nu de moraal van dit verhaal? Waar het op neerkomt:

• Geld maakt niet gelukkig. (Sorry, kapitalisme!)
• De American Dream is een illusie. (Of in ieder geval, moeilijk te bereiken zonder je ziel te verkopen.)
• Het verleden is voorbij, laat het los! (En ga therapie als je er echt niet overheen komt.)
• Wees niet zoals Tom Buchanan. (Gewoon… wees niet zoals Tom.)

The Great Gatsby is meer dan alleen een verhaal over rijke mensen en decadente feestjes. Het is een tijdloos verhaal over dromen, illusies, liefde, verlies en de menselijke conditie. En laten we eerlijk zijn, wie kan zich daar nou niet mee identificeren? Behalve misschien Tom Buchanan, maar die telt niet echt.

Dus de volgende keer dat je je afvraagt waarom je dit boek op school moest lezen, denk dan aan de thema's. Denk aan Gatsby's droom, Daisy's beslissing, Toms eikelaarsgedrag, en die verdomde groene lamp. En onthoud: het is oké om je soms een beetje Gatsby te voelen. Zolang je maar niet zo obsessief wordt dat je je hele leven vergooit aan een onbereikbare droom.