The World As Will And Representation

Oké, laten we het even hebben over Schopenhauer. Ik weet het, ik weet het, klinkt als een of andere rare kaassoort uit de Alpen. Maar serieus, zijn magnum opus, "De Wereld als Wil en Voorstelling", is eigenlijk best interessant, ook al klinkt de titel alsof je er meteen een doctoraat in filosofie voor moet halen. Laten we het simpeler maken, want wie heeft er nou tijd voor ingewikkelde filosofie als je ook je sokken kunt sorteren, toch?

Schopenhauer zei eigenlijk dat de wereld die we zien, die we voelen, die we ruiken – die hele voorstelling dus – niet is wat het lijkt. Het is, zeg maar, een soort gigantische illusie, een theaterstuk dat wordt opgevoerd voor onze kleine, onschuldige oogjes. En wat zit er dan achter dat gordijn? De Wil!

Denk aan de keer dat je echt, écht zin had in een pizza. Niet zomaar een pizza, maar DE perfecte pizza. Met die ene speciale kaas, die sappige pepperoni, die perfect krokante bodem. Dat is je Wil die spreekt! Een onbedwingbare, innerlijke kracht die zegt: "PIZZA! NU!"

Nu, Schopenhauer zag die Wil niet als iets vrolijks en pizza-gericht. Integendeel! Hij zag het als een soort blinde, rusteloze kracht die álle leven aandrijft. Denk aan een baby die huilt om eten. Denk aan een hond die achter een eekhoorn aanzit. Denk aan… tja, denk aan jou die die pizza wil. Het is allemaal diezelfde Wil, in verschillende gedaantes.

Het grappige is dat die Wil nooit écht tevreden is. Je krijgt die pizza, je smult ervan, en… dan? Dan wil je ijs. Of een dutje. Of een nieuwe Netflix-serie. De Wil is een bodemloze put van verlangens, en wij, arme stakkers, zijn slechts de marionetten aan zijn touwtjes.

De Voorstelling: Een Kleurrijk Theaterstuk

De Voorstelling is dan hoe we die Will ervaren, gefilterd door onze zintuigen en ons brein. Zie het als een roze bril die we allemaal op hebben (of een blauwe, afhankelijk van je stemming). Iedereen ziet de wereld nét iets anders, omdat we allemaal een andere bril dragen.

Stel je voor: vijf mensen kijken naar een zonsondergang. De ene persoon ziet een romantisch spektakel, perfect voor een Instagram-foto. De ander ziet een wetenschappelijk fenomeen, het resultaat van lichtbreking en atmosferische omstandigheden. Weer een ander ziet gewoon een teken dat het tijd is om avondeten te maken. Het is dezelfde zonsondergang, maar iedereen ervaart hem anders. Dat is de Voorstelling in actie!

En die Voorstelling is dus niet de echte werkelijkheid, volgens Schopenhauer. Het is een soort representatie, een afgezwakte versie van de brute, ongeleide Wil die erachter schuilgaat.

De Wil is Altijd Ongelukkig (Sorry!)

Hier komt het deprimerende gedeelte: Schopenhauer was niet bepaald een optimist. Hij geloofde dat die constante drang van de Wil ons altijd ongelukkig maakt. Of we nou krijgen wat we willen, of niet, we blijven altijd verlangen naar meer. Het is een soort hamsterwiel van verlangens en teleurstellingen.

Denk aan de keer dat je eindelijk die promotie kreeg. Je was dolblij! Een dag lang. Daarna begon je je zorgen te maken over je nieuwe verantwoordelijkheden, je nieuwe collega’s, en of je wel goed genoeg was. De Wil had alweer een nieuw doel gevonden om je mee te martelen!

Schopenhauer zag het leven als een pendelbeweging tussen pijn en verveling. Als je iets mist, voel je pijn. Als je het eenmaal hebt, verveel je je. Klinkt dat herkenbaar? Welkom bij de club!

Is er een Uitweg? (Ja, maar het is niet makkelijk)

Oké, oké, het klinkt allemaal best somber. Maar Schopenhauer liet ons niet helemaal in de steek. Hij geloofde dat er manieren zijn om aan die constante kwelling van de Wil te ontsnappen, al is het maar tijdelijk.

Een van die manieren is kunst. Denk aan een prachtig muziekstuk, een ontroerend schilderij, een meeslepende film. Kunst kan ons even meenemen naar een andere wereld, voorbij de alledaagse zorgen en verlangens. Het kan ons de Wil even doen vergeten.

Een andere manier is medelijden. Schopenhauer geloofde dat we door ons te identificeren met het lijden van anderen, onze eigen egoïstische verlangens kunnen overstijgen. Door te zien dat we allemaal verbonden zijn en dezelfde fundamentele ellende delen, kunnen we een beetje ontsnappen aan de greep van de Wil.

En natuurlijk, de meest radicale oplossing: ascese. Dit betekent in feite het volledig opgeven van alle verlangens en behoeften. Een soort hardcore ontkoppeling van de Wil. Denk aan een boeddhistische monnik die al zijn bezittingen weggeeft en zich wijdt aan meditatie. Niet iets wat de gemiddelde Nederlander snel zal doen, denk ik zo, maar hé, het is een optie!

Maar laten we eerlijk zijn, wie van ons is er echt bereid om zijn pizza, zijn Netflix-abonnement, of zijn comfortabele bank op te geven? Waarschijnlijk niemand. En dat is oké! Het gaat erom dat je je bewust bent van de krachten die je leven sturen, en dat je af en toe probeert te ontsnappen aan de hamsterwiel van verlangens.

Dus de volgende keer dat je je overweldigd voelt door je verlangens, herinner je dan Schopenhauer. Lach erom. En misschien… neem even een adempauze, kijk naar een mooie zonsondergang, of luister naar een prachtig muziekstuk. Het zal de Wil misschien niet voorgoed temmen, maar het kan je wel even een beetje rust geven. En wie weet, misschien helpt het je om net iets meer van die perfecte pizza te genieten.