The Setting Sun Osamu Dazai

Ken je dat gevoel, dat je naar een feestje gaat en je voelt je... net niet helemaal op je plek? Alsof iedereen een geheime code kent die jij gemist hebt? Dat had ik dus laatst. Ik stond daar met mijn biertje, deed m’n best om te lachen om de grappen, maar diep van binnen voelde ik me alsof ik naar een documentaire over mieren keek. Fascinerend, maar niet echt mijn wereld. En toen dacht ik: hé, dat is precies de sfeer van The Setting Sun van Osamu Dazai!

Ja, ik weet het, ik ga van een beschrijving van een ongemakkelijk feestje naar een klassieker uit de Japanse literatuur. Maar geloof me, er zit een link! The Setting Sun, in het Nederlands vertaald als De tanende zon, is een roman vol melancholie, desillusie en het gevoel dat de wereld om je heen verandert in een tempo waar je simpelweg niet aan kunt wennen. En dat is precies wat ik voelde op dat feestje, en wat ik denk dat velen van ons op momenten voelen.

Wat is The Setting Sun precies?

Oké, even concreet. The Setting Sun, gepubliceerd in 1947, speelt zich af in het Japan van vlak na de Tweede Wereldoorlog. Het verhaal draait om Kazuko, een jonge aristocratische vrouw, haar zieke broer Naoji, en hun moeder. Ze proberen te navigeren in een wereld die drastisch is veranderd. De traditionele waarden, de klassenstructuur, alles wat ze ooit gekend hebben, is aan het afbrokkelen. Hun familie is, om het zacht uit te drukken, financieel niet erg gezond. En dan heb ik het nog niet eens over de emotionele bagage die ze met zich meedragen. Kortom: het is geen vrolijk verhaal. Maar, en dit is belangrijk, het is wel een verschrikkelijk mooi verhaal.

De hoofdpersonen: losers of slachtoffers?

Dazai staat bekend om zijn complexe en vaak tragische personages, en The Setting Sun is daar geen uitzondering op. Laten we ze eens van dichterbij bekijken:

• Kazuko: Onze protagonist, een jonge vrouw die worstelt met de nieuwe realiteit. Ze verlangt naar een authentiek leven, vrij van de hypocrisie van de aristocratie, maar ze weet niet precies hoe dat te bereiken. Ze is een beetje hopeloos romantisch, en dat leidt tot... interessante situaties.
• Naoji: Kazuko's broer, een getalenteerde maar destructieve schrijver, verslaafd aan morfine en worstelend met zijn demonen. Hij vertegenwoordigt de verloren generatie, de jongeren die geen houvast meer hebben in de veranderende wereld. Hij is een fascinerend personage, maar je zou hem niet graag tegenkomen in een donker steegje (of eigenlijk überhaupt ergens).
• De moeder: De moeder van Kazuko en Naoji vertegenwoordigt de oude wereld, de traditionele waarden. Ze is elegant, verfijnd, maar ook machteloos in het aangezicht van de verandering. Ze houdt vast aan een verleden dat niet meer bestaat.

Deze personages zijn geen perfecte helden. Ze zijn gebroken, onzeker en maken slechte keuzes. Maar dat is juist wat ze zo herkenbaar maakt. We zien onszelf, of delen van onszelf, in hun worstelingen. En dat is, denk ik, een van de redenen waarom The Setting Sun zo’n blijvende indruk maakt.

De tanende zon: een metafoor voor de verandering

De titel van het boek is natuurlijk significant. De “tanende zon” verwijst naar het einde van een tijdperk, het verval van de aristocratie en de traditionele waarden. Het is een beeld van verlies en desillusie. Maar het is ook een beeld van hoop. Want na de zonsondergang komt de zonsopgang. En hoewel de personages in The Setting Sun worstelen met hun verlies, zoeken ze ook naar een nieuwe manier van leven, een nieuwe betekenis.

Dazai’s stijl is rechttoe rechtaan, persoonlijk en soms zelfs bekentenisachtig. Hij spaart zichzelf (en zijn personages) niet. Hij schrijft met een eerlijkheid die soms pijnlijk is, maar altijd boeiend. Het voelt alsof je in de gedachten van de personages zit, hun pijn en hun verlangens van binnenuit ervaart. En dat is een krachtige ervaring.

Misschien vraag je je af: waarom zou ik dit lezen? Waarom zou ik mezelf onderdompelen in een verhaal over desillusie en verval? Nou, daar zijn een paar redenen voor:

• Het is een prachtig geschreven boek. Dazai was een meester van de taal, en zijn proza is zowel elegant als ontroerend.
• Het biedt inzicht in de Japanse cultuur en geschiedenis. The Setting Sun geeft een fascinerend beeld van het Japan van vlak na de Tweede Wereldoorlog, een periode van enorme verandering en onzekerheid.
• Het is relevant voor onze eigen tijd. Hoewel het boek zich afspeelt in een specifieke historische context, zijn de thema's die het behandelt - verlies, desillusie, de zoektocht naar betekenis - universeel en tijdloos.
• Het helpt je om je minder alleen te voelen. Soms is het fijn om te lezen over personages die worstelen met dezelfde problemen als jij, die zich net zo verloren en onzeker voelen.

Dazai's eigen strijd: leven en literatuur

Het is belangrijk om te weten dat Dazai's leven zelf behoorlijk turbulent was. Hij worstelde met depressie, alcoholisme en verslaving. Hij deed meerdere zelfmoordpogingen, en uiteindelijk is hij in 1948 overleden door zelfdoding, samen met zijn geliefde. Zijn persoonlijke ervaringen sijpelen door in zijn werk, waardoor zijn boeken een diepe emotionele resonantie hebben. (Let op: dit is geen aanmoediging tot zelfdestructief gedrag, uiteraard. Het is een observatie.)

Sommige critici beweren dat Dazai zichzelf projecteert in zijn personages, vooral in Naoji. Er zit zeker een kern van waarheid in, maar het is te simplistisch om te zeggen dat Dazai gewoon zichzelf beschrijft. Hij gebruikt zijn eigen ervaringen als inspiratie, maar hij creëert complexe en genuanceerde personages die hun eigen verhaal vertellen.

Als je meer wilt weten over Dazai's leven, zijn er biografieën en artikelen beschikbaar. Maar ik zou je aanraden om eerst The Setting Sun te lezen. Laat het boek voor zichzelf spreken. Laat de personages je raken. Laat de melancholie je overspoelen. En wie weet, misschien vind je er iets van jezelf in.

Conclusie: Waarom je The Setting Sun zou moeten lezen

Dus, terug naar dat ongemakkelijke feestje. The Setting Sun is een boek dat je eraan herinnert dat je niet alleen bent in je gevoel van onbehagen. Het is een boek dat je helpt om de verandering te accepteren, zelfs als het pijnlijk is. Het is een boek dat je laat zien dat er, zelfs in de duisternis, nog steeds hoop is. En het is, last but not least, een gewoonweg goed boek.

Dus, pak een kop thee (of een glas sake, als je je avontuurlijk voelt), zoek een rustig plekje en duik in de wereld van Kazuko, Naoji en hun moeder. Je zult er geen spijt van krijgen. En wie weet, misschien begrijp je dat ongemakkelijke feestje (en jezelf) een beetje beter.

En nu ga ik, want ik heb ineens zin om een boek te herlezen... En misschien ook een beetje om over een tanende zon na te denken. Tot de volgende keer!