The Outsider By Albert Camus

Goh, waar zullen we het eens over hebben vandaag? Oh, ik weet het! Albert Camus’ L’Étranger. Of, zoals wij zeggen, De Vreemdeling. Ja, die dus. Heb je 'm gelezen? Zo niet, geen paniek! Ik zal je er alles over vertellen, alsof we samen aan de koffie zitten. En alsof ik een briljante literatuurprofessor ben, natuurlijk. (Knipper, knipper).

Oké, dus: Meursault (spreek uit: Mur-soo, klinkt chiquer zo), onze hoofdpersoon. Een beetje een... tja, hoe zullen we 't zeggen... een aparte figuur. Hij krijgt te horen dat zijn moeder is overleden. Prima. Gaat naar de begrafenis. Prima. Rookt een sigaret en drinkt koffie. Prima? Hmmm... Een beetje raar, misschien? Maar hé, wie zijn wij om te oordelen? Iedereen rouwt op z'n eigen manier, toch?

Maar dan, een paar dagen later, ontmoet hij Marie. Zwemmen, lachen, verliefd worden. Hoppa! Alsof er niks gebeurd is. Alsof zijn moeder niet net overleden is. Vreemd? Absoluut. Interessant? Zeker weten! Het zet je wel aan het denken, niet?

Het Strand, de Zon, en... een Pistool?

En dan komt het: Meursault en een paar vrienden gaan naar het strand. Er ontstaat een conflict met een groep Arabieren. En dan... boem! Meursault schiet een van hen dood. Waarom? Goede vraag! Het is een beetje vaag. Iets met de zon die in z'n ogen scheen, ofzo? Serieus? Kan dat zomaar? Is dat een valide excuus om iemand te vermoorden? Uh... Nee! Natuurlijk niet! Maar Camus maakt het allemaal wel heel... ambigu, vind je niet?

Het proces dat volgt is misschien nog wel absurder dan de moord zelf. Niemand lijkt zich echt druk te maken om het feit dat hij iemand heeft gedood. In plaats daarvan gaat het allemaal over zijn 'gebrek aan emotie' bij de dood van zijn moeder. WAT?! Is dit een rechtbank of een realityshow? Wordt hij berecht voor de moord, of voor het feit dat hij niet genoeg huilde? Het is toch van de zotte!

Het hele proces is een grote aanklacht tegen de maatschappij, snap je? Een maatschappij die zo gefixeerd is op conformiteit en hypocrisie dat ze niet meer in staat is om iemand te begrijpen die 'anders' is. Die niet meedoet aan het spelletje. Die eerlijk is, ook als het ongemakkelijk is. Meursault wordt gestraft omdat hij niet de 'juiste' emoties voelt, niet omdat hij een moord heeft gepleegd. Bizar, toch?

De Absurditeit van het Bestaan

Camus was een existentialist, hè? Of, nou ja, hij hield er niet zo van om een label opgeplakt te krijgen, maar zijn werk zit wel vol met existentiële thema's. Zoals de absurditeit van het bestaan. Het idee dat er geen objectieve betekenis is aan het leven. Dat we hier zijn, zomaar, zonder reden. En dat we zelf betekenis moeten creëren. Klinkt zwaar, hè? Maar het kan ook bevrijdend zijn! Als er geen regels zijn, dan kan je toch doen wat je wilt? (Niet letterlijk iemand vermoorden, natuurlijk!)

Meursault omarmt die absurditeit. Hij weigert te liegen, te doen alsof hij in God gelooft, of alsof hij spijt heeft. Hij accepteert zijn lot. En dat maakt hem, op een bepaalde manier, krachtig. Of is hij gewoon een sociopaat? Tja, dat is de vraag, hè? Dat laat Camus aan jou over om te beslissen. Slim hé?

Hij is een anti-held. Hij is zeker niet perfect, maar hij is eerlijk tegenover zichzelf. En misschien is dat wel het belangrijkste. In een wereld vol leugens en façades, is eerlijkheid een radicale daad. Toch?

Dus, Waarom is 'De Vreemdeling' Zo'n Klassieker?

Waarom lezen we dit boek nog steeds, jaren na dato? Omdat het nog steeds relevant is! Omdat het vragen stelt die nog steeds actueel zijn. Wat betekent het om mens te zijn? Wat is de rol van de maatschappij? Hoe gaan we om met de absurditeit van het bestaan? En vooral: mag je een sigaret roken bij de begrafenis van je moeder? (Oké, die laatste is misschien niet zo diepgaand, maar toch...)

Het is een boek dat je aan het denken zet. Dat je irriteert. Dat je misschien zelfs een beetje boos maakt. Maar dat is juist goed! Literatuur moet je uitdagen. Het moet je wakker schudden. En dat is precies wat 'De Vreemdeling' doet. Vind je ook niet?

Denk er maar eens over na: Meursault wordt veroordeeld omdat hij niet huilt bij de begrafenis van zijn moeder. Hoe vaak worden wij niet veroordeeld om wie we zijn, in plaats van wat we doen? Hoe vaak passen we ons niet aan om te voldoen aan de verwachtingen van anderen? Zijn wij niet allemaal een beetje "vreemdeling" in een wereld die steeds meer van ons eist?

En die zon dan, hè? Dat is ook zoiets. De zon die zo fel scheen dat het Meursault dwong om te handelen. Is het een excuus? Misschien. Maar het kan ook een metafoor zijn voor de krachten die buiten onze controle liggen. De omstandigheden die ons leven bepalen. Het noodlot, zeg maar. Denk daar maar eens over na terwijl je door de regen fietst.

Het Einde... of Het Begin?

Het einde van het boek is... tsja... nogal deprimerend. Meursault zit in de gevangenis, wachtend op zijn executie. Hij heeft geen spijt. Hij is niet bang voor de dood. Hij accepteert het. Hij hoopt dat er veel toeschouwers zullen zijn bij zijn executie, en dat ze hem zullen haten. Beetje bizar, ja. Maar hij wil in ieder geval niet onverschillig sterven. Hij wil dat zijn leven iets betekent, al is het maar haat.

En daar zit 'm de crux, denk ik. 'De Vreemdeling' is geen vrolijk verhaal. Het is geen feel-good roman. Het is een boek dat je confronteert met de donkere kant van het menselijk bestaan. Maar het is ook een boek dat je aanmoedigt om je eigen waarheid te zoeken. Om trouw te blijven aan jezelf, ook als de wereld je probeert te veranderen.

Dus, wat is de moraal van het verhaal? Ik weet het niet! Er is geen pasklaar antwoord. Maar ik denk dat het iets te maken heeft met het accepteren van de absurditeit van het leven. Met het vinden van betekenis in een betekenisloze wereld. En met het drinken van een goede kop koffie, af en toe. Zoals nu!

Dus, heb je zin om 'm te lezen? Of nog een koffie? Kies maar! En laat me vooral weten wat je ervan vond! Misschien kunnen we er dan nog eens over doorbomen. Oké? Deal!