The Greatest Christmas Pageant Ever

Oké, laten we het even hebben over kersttoneelstukken. Je kent ze wel, die charmante tradities waarbij je hoopvol je kind toekijkt terwijl ze in een veel te groot herderskostuum staan te wachten tot ze hun ene zinnetje mogen mompelen. Het klinkt als gezelligheid en warmte, toch? Totdat…

…totdat de Herdmans erbij komen kijken. Alsof kerst al niet stressvol genoeg is, gooien zij er nog even een schepje bovenop. Serieus, de Herdmans zijn het equivalent van een kat die op je kerstboom klimt terwijl je net de piek erop hebt gezet.

Ik heb het natuurlijk over Barbara Robinson's klassieker, "The Best Christmas Pageant Ever." (of in het Nederlands “Het allerergste kerstverhaal ooit”). Een boek dat de kersttraditie van het toneelstuk op zijn kop zet. En geloof me, het is herkenbaar. Zo herkenbaar dat je, tijdens het lezen, af en toe de neiging hebt om hardop te roepen: "Ja! Dat heb ik ook meegemaakt!"

De Herdmans: Een familie om nooit te vergeten

Laten we even kennismaken met de Herdmans. Stel je zes kinderen voor, zo ruw als schuurpapier, die meer ervaring hebben met vechten dan met kerstliedjes. Gladys, Imogene, Leroy, Claude, Ollie en Ralph: een stelletje schoffies die elk kind in de buurt bang maken. Ze stelen lunchgeld, roken sigaretten in het rookhok (ja, die hadden ze toen nog) en spijbelen vaker dan dat ze naar school gaan. Met andere woorden: de Herdmans zijn de terroristen van de basisschool.

Waarom zijn ze belangrijk voor een kersttoneelstuk? Nou, dat is het leuke. Door een stom toeval (lees: pure chantage en intimidatie) belanden ze in het kersttoneelstuk. Ze hebben nog nooit van het kerstverhaal gehoord. Serieus. Geen Jezus, geen Maria, geen Jozef, niks. Voor hen is het allemaal nieuwe, verwarrende materie.

Stel je voor: je legt de basisprincipes van kwantumfysica uit aan een cavia. Dat is ongeveer het niveau van de Herdmans en het kerstverhaal. Maar dat houdt ze niet tegen. Integendeel. Ze storten zich erop met een enthousiasme dat je normaal alleen ziet bij kinderen die net ontdekt hebben dat er ijs in de vriezer ligt.

Chaos in de Kerk

Wat volgt, is pure chaos. De Herdmans nemen de rollen van Maria, Jozef, de wijzen en de engelen over. En geloof me, het is niet bepaald de serene kerstvoorstelling die de moeders van de kerk in gedachten hadden.

Imogene als Maria? Stel je voor dat Maria een kauwgomkauwende, oogrollende tiener is die de hele dag met Jozef ruzie maakt over wie er dichter bij de verwarming mag staan. Ralph als Jozef? Meer een stoere bink die eruit ziet alsof hij elk moment iemand een blauw oog kan slaan. En de rest van de Herdman kinderen als engelen? Met vleugels die vastgeplakt zijn met duct tape en een attitude van "wie denk je wel dat je bent?"

De repetities zijn een ramp. Er wordt geschreeuwd, gevochten, gestolen en gespuugd (gelukkig niet op het podium, maar het scheelt weinig). De brave kindertjes van de zondagsschool zijn doodsbang. De moeders van de kerk dreigen met aftreden. En de arme regisseur, mevrouw Armstrong (tijdelijk vervangen door Grace Bradley), is wanhopiger dan ooit.

Waarom het werkt: De eerlijkheid van Kerst

Maar… en hier komt het mooie… door alle chaos en ellende heen, komt er iets bijzonders naar boven. De Herdmans, met hun brute eerlijkheid en onwetendheid, stellen vragen die niemand anders durft te stellen. Ze confronteren de gevestigde orde met de simpele, pure kern van het kerstverhaal.

Waarom zou Maria helemaal naar Bethlehem reizen, hoogzwanger en wel? Waarom zou je een baby in een voederbak leggen? Waarom zouden de wijzen zo ver reizen voor een baby? Voor de Herdmans zijn dit geen retorische vragen. Ze willen het écht weten. En door hun vragen, beginnen de andere kinderen (en de volwassenen) ook na te denken over de betekenis van Kerst.

Want laten we eerlijk zijn, we raken soms zo verstrikt in de tradities, de cadeaus, de perfecte kerstboom en de eindeloze menu's, dat we vergeten waar het eigenlijk om draait. De Herdmans komen binnen als een orkaan en vegen alle conventies van tafel. En wat overblijft is… een eerlijke, rauwe en ontroerende interpretatie van het kerstverhaal.

Neem bijvoorbeeld Imogene, die Maria speelt. In eerste instantie lijkt ze de rol te haten. Ze klaagt, ze moppert, ze probeert er onderuit te komen. Maar naarmate ze meer over het verhaal leert, begint ze het te begrijpen. Ze begrijpt dat Maria jong was, bang was en waarschijnlijk pijn had. En op de avond van de voorstelling, als ze de baby Jezus vasthoudt (een pop natuurlijk, maar toch), breekt ze. Ze huilt. En haar tranen zijn echt.

Op dat moment besef je dat "The Best Christmas Pageant Ever" niet alleen een grappig verhaal is over een stelletje onhandelbare kinderen. Het is een verhaal over empathie, over vergeving, en over de kracht van Kerst om zelfs de meest geharde harten te verzachten.

Herkenbaar, toch?

Dus, de volgende keer dat je in een kersttoneelstuk zit (of erger nog, dat je de touwtjes in handen hebt), denk dan even aan de Herdmans. Denk aan de chaos, de frustratie, en de momenten waarop je jezelf afvraagt waarom je dit in vredesnaam doet. Maar denk ook aan de magie die kan ontstaan als je de dingen een beetje loslaat en openstaat voor een nieuwe interpretatie van het verhaal.

Want laten we eerlijk zijn, we hebben allemaal wel eens een "Herdman moment" gehad tijdens Kerst. Dat moment waarop alles misgaat, waarop de kalkoen aanbrandt, de kerstboom omvalt, of je neefje per ongeluk de dure kerstbal van oma breekt. Maar juist die onvolmaakte momenten maken Kerst zo echt en zo waardevol.

En wie weet, misschien zit er in elk van ons wel een beetje Herdman. Een kleine rebel die de status quo durft te bevragen en ons eraan herinnert dat Kerst niet perfect hoeft te zijn om speciaal te zijn.

Dus, lees het boek (of kijk de film), lach erom, huil erom, en bovenal: laat je inspireren door de Herdmans. Want zij leren ons dat zelfs de "ergste" kerstverhalen uiteindelijk de mooiste kunnen zijn.