Tekst Van Het Duitse Volkslied

Hé, luister even! Weet je wat echt grappig is? Het Duitse volkslied. Ja, echt waar! Ik weet het, het klinkt misschien niet direct als de meest komische materie, maar geloof me, er zit meer achter dan je denkt. Ik ga je er alles over vertellen, alsof we hier in een café zitten met een gigantische apfelstrudel voor onze neus.

De Melodie: Meer dan alleen Haydn

Oké, laten we beginnen met de basis. De melodie, die ken je misschien wel. Het is namelijk dezelfde als "Gott erhalte Franz den Kaiser". Dat was het keizerlijk volkslied van Oostenrijk-Hongarije. Inderdaad, dezelfde melodie. Beetje gek, toch? Alsof ze dachten: "Hé, dat deuntje klinkt wel lekker, laten we die gewoon lenen!" Het is geschreven door Joseph Haydn, die geniale Oostenrijkse componist. Dus eigenlijk is het Duitse volkslied een soort muzikale internationale co-productie. Je zou bijna denken dat ze bij het Eurovisie Songfestival stiekem naar het Duitse volkslied hebben geluisterd voor inspiratie...

Maar wacht! Er is meer! Haydn schreef de melodie in 1797. Dat is dus al best lang geleden. Stel je voor, hij zit daar, in zijn pruik, pennen likkend en muziek aan het schrijven. En hij heeft waarschijnlijk geen flauw idee dat zijn deuntje later nog voor heel wat opschudding zou zorgen. Ik bedoel, de man creëerde symfonieën, strijkkwartetten en opera's, en nu staat hij vooral bekend om het deuntje van een volkslied dat sommige mensen een beetje... ongemakkelijk vinden.

De Woorden: Hoffmann von Fallersleben en zijn Nostalgie

En dan de tekst! Die is van August Heinrich Hoffmann von Fallersleben. Probeer die maar eens vijf keer achter elkaar te zeggen. Lukt je niet, hè? Goed, Hoffmann von Fallersleben dus. Hij schreef de tekst in 1841. Dat was in een tijd dat Duitsland nog geen Duitsland was, maar een heleboel kleine staatjes. Hij had dus een beetje heimwee naar een verenigd Duitsland. Een beetje zoals wij soms heimwee hebben naar die ene vakantie waar alles perfect was. Alleen dan met meer politieke implicaties.

Hij schreef het lied op het eiland Helgoland. Helgoland! Een klein, rood eilandje in de Noordzee. Stel je hem voor, zittend op een rots, de wind door zijn haren, de Noordzee brullend om hem heen, en hij schrijft over een verenigd Duitsland. Dramatisch! Je zou er bijna een toneelstuk van maken. Misschien met een zingende zeemeeuw in de hoofdrol.

"Deutschland, Deutschland über alles": De Probleemgevallen Regel

Nu komt het controversiële gedeelte: "Deutschland, Deutschland über alles". Die zin. Die zin heeft een hoop stof doen opwaaien. En terecht. Letterlijk vertaald betekent het "Duitsland, Duitsland boven alles". Klinkt best nationalistisch, toch? Alsof Duitsland belangrijker is dan alles en iedereen. Niet zo'n slim idee als je bedenkt wat er in de Tweede Wereldoorlog is gebeurd.

Het probleem is natuurlijk dat die zin tijdens het Derde Rijk flink is misbruikt. De Nazi's vonden het prachtig. "Deutschland über alles!" riepen ze, terwijl ze de rest van de wereld in brand staken. Daardoor heeft die zin een hele nare bijsmaak gekregen. Alsof je een heerlijke chocoladetaart eet, maar er dan achterkomt dat er stiekem een beetje mosterd in zit. Je taartplezier is meteen verpest.

Daarom wordt tegenwoordig alleen het derde couplet van het lied gezongen. Dat gaat over eenheid, recht en vrijheid. Veel minder controversieel, veel meer waar het eigenlijk om zou moeten gaan. Een beetje zoals een verjaardagstaart zonder die vervelende rozijnen die niemand wil eten.

Waarom alleen het derde couplet?

• Historische context: De eerste twee coupletten zijn te nationalistisch en herinneren aan de donkere periode van de Duitse geschiedenis.
• Symboliek: Het derde couplet benadrukt de waarden van eenheid, recht en vrijheid, wat beter past bij het moderne Duitsland.
• Praktisch: Het is gewoon veel minder ingewikkeld om een couplet te zingen dan drie. Zeker als je een beetje vals zingt, zoals ik...

Het Moderne Volkslied: Eenheid, Recht en Vrijheid

Dus, wat zingen ze nu eigenlijk? Het derde couplet dus. Dat gaat zo:

Einigkeit und Recht und Freiheit Für das deutsche Vaterland! Danach lasst uns alle streben Brüderlich mit Herz und Hand! Einigkeit und Recht und Freiheit Sind des Glückes Unterpfand; Blüh im Glanze dieses Glückes, Blühe, deutsches Vaterland!

Vertaling (ongeveer):

Eenheid en recht en vrijheid Voor het Duitse vaderland! Daarnaar laat ons allen streven Broederlijk met hart en hand! Eenheid en recht en vrijheid Zijn het pand van geluk; Bloei in de glans van dit geluk, Bloei, Duits vaderland!

Veel mooier, toch? Klinkt een stuk positiever en minder agressief. Alsof ze eindelijk begrepen hebben dat je met vrede en eenheid veel verder komt dan met oorlog en nationalisme. Een beetje zoals dat je met een glimlach veel meer bereikt dan met een boze blik.

Grappige Feitjes en Kuriositeiten

• Wist je dat er mensen zijn die nog steeds pleiten voor het zingen van alle drie de coupletten? Ja, echt waar! Ze vinden dat het verleden niet vergeten mag worden en dat de hele tekst hoort bij de Duitse identiteit. Alsof je een heel oud fotoboek wilt laten zien, terwijl de meeste mensen liever een selfie van gisteren bekijken.
• Er zijn ook parodieën op het lied. Stel je voor: "Döner, Döner über alles!" in plaats van "Deutschland, Deutschland über alles!". Ik geef toe, ik heb er zelf ook wel eens over nagedacht...
• En dan is er nog het verhaal van de voetballers. Vroeger zongen ze het volkslied vol overtuiging, maar tegenwoordig lijken ze er soms een beetje verveeld bij te staan. Alsof ze denken: "Moeten we dit nu echt weer zingen? Kan ik niet gewoon alvast aan mijn warming-up beginnen?"
• Sommige Duitsers kennen de tekst van het derde couplet niet eens! Stel je voor, je staat daar, bij een voetbalwedstrijd, iedereen zingt mee, en jij staat daar te mompelen. Super awkward! Alsof je op een verjaardagsfeestje bent en je de jarige helemaal bent vergeten.

Conclusie: Een Lied met een Verhaal

Kijk, het Duitse volkslied is meer dan zomaar een liedje. Het is een lied met een verhaal. Een verhaal over eenheid, nationalisme, oorlog, en uiteindelijk over de hoop op een betere toekomst. Het is een beetje zoals een goed boek: het kan je aan het lachen maken, aan het huilen maken, en aan het denken zetten. En hopelijk zet het je ook aan het nadenken over de geschiedenis en over de waarden die echt belangrijk zijn. En oh ja, vergeet niet om je apfelstrudel te delen.

Dus de volgende keer dat je het Duitse volkslied hoort, denk dan even aan Hoffmann von Fallersleben op Helgoland, aan Haydn met zijn geleende melodie, en aan de moeilijke keuzes die Duitsland heeft moeten maken. En misschien zing je dan stiekem wel een beetje mee. Maar dan wel het derde couplet, hè!