Standbeeld Van Johan De Witt

Oké, luister even! Ik zit hier in de kroeg, denkend aan… standbeelden. Ja, echt waar. Normaal denk ik aan bier, bitterballen, en de verloren sokken in de wasmachine, maar vanmiddag dus standbeelden. Specifiek: het standbeeld van Johan de Witt in Den Haag. En geloof me, dat is een verhaal apart.

Wie was Johan de Witt eigenlijk?

Nou, Johan de Witt was zeg maar de premier avant la lettre van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden in de 17e eeuw. Een soort super-minister-president-regent-dinges, snap je? Hij was een kei in staatskunde, economie, en wiskunde. Serieus, die man had meer diploma's dan ik biertjes heb gedronken in mijn leven. En dat is geen geringe prestatie, kan ik je vertellen.

Zijn job was in feite Nederland runnen zonder stadhouder. Zie het als een soort democratie-light avant la lettre. En dat deed hij best goed! Gouden Eeuw, economische bloei, sterke vloot… Totdat…

Het Rampjaar 1672: Toen het misging

Ja, er was een Rampjaar. En niet zomaar een beetje rampzalig, nee, Rampzalig MET HOOFDLETTERS. Frankrijk, Engeland, Münster en Keulen vielen allemaal tegelijk aan. Het land was in paniek, de mensen riepen om een stadhouder (lees: Willem III) en Johan de Witt… tja, Johan de Witt was de Sjaak. Hij kreeg de schuld van alles, alsof hij persoonlijk de kanonnen had gepoetst voor de Fransen.

Maar goed, dat is een ander verhaal, laten we teruggaan naar het standbeeld…

Het Standbeeld: Een stenen getuigenis

Het standbeeld van Johan de Witt staat dus in Den Haag, vrij centraal, en het is… nou ja, het is een standbeeld. Het staat er. En kijkt een beetje streng. Maar goed, wat verwacht je? Het is een standbeeld van een staatsman uit de 17e eeuw, geen vrolijke clown die ballonnen uitdeelt.

Feitje: Het staat vlakbij de Plaats, waar hij en zijn broer Cornelis op gruwelijke wijze zijn vermoord. Ironisch, toch?

Oké, eerlijk is eerlijk, ik heb geen uren staan turen naar het standbeeld. Maar ik heb er wel eens langs gelopen, er een selfie mee gemaakt (ja, echt!), en me afgevraagd wat die man zou denken als hij nu hier rond zou lopen. Zou hij een bitterbal bestellen? Een frietje oorlog? Zou hij snapchat begrijpen?

Wat maakt dit standbeeld bijzonder?

Het bijzondere aan dit standbeeld is niet zozeer het beeld zelf, maar meer de symboliek erachter. Het staat daar als een herinnering aan een tijd waarin Nederland een wereldmacht was, een tijd van economische bloei en politieke vernieuwing. En ook als een herinnering aan een tijd van politieke verdeeldheid en geweld.

Denk er maar eens over na als je er langs loopt. Tussen de toeristen, de patatkraam en de duiven poep, staat daar een stenen kerel die je herinnert aan een complexe en fascinerende periode in de Nederlandse geschiedenis. Best cool, toch?

Waarom het standbeeld (misschien) niet zo populair is:

• Geschiedenis is ingewikkeld: Johan de Witt is niet direct een 'held' in de volksmond. Zijn verhaal is complex en controversieel. Dat maakt het lastiger om een standbeeld 'leuk' te vinden.
• De locatie: Het staat niet op een super-iconische plek, zoals bijvoorbeeld het standbeeld van Erasmus in Rotterdam. Het is meer... een standbeeld dat er staat.
• Geen bling bling: Het is geen gouden standbeeld met diamanten ogen. Het is gewoon... steen. Functioneel, maar niet echt opvallend.

Mijn persoonlijke mening (want die is natuurlijk heel belangrijk)

Ik vind het standbeeld van Johan de Witt… prima. Het is er. Het herinnert me aan geschiedenis. Ik ga er niet elke week bloemen leggen, maar ik vind het wel belangrijk dat het er staat. Het laat zien dat we in Nederland nadenken over ons verleden, ook over de minder fraaie kanten ervan.

En laten we eerlijk zijn, elk standbeeld is beter dan een lege sok in de wasmachine. Toch?

Leuke weetjes over Johan de Witt (om indruk te maken op je vrienden bij de volgende borrel):

• Hij was een wiskundig genie. Hij schreef een boek over lijfrentes, dat nog steeds relevant is voor actuariële wetenschappen. Serieus! Wie doet hem dat na?
• Hij had een enorme werkdruk. Hij werkte lange dagen en had weinig vrije tijd. Misschien had hij ook wel een standbeeld verdiend gewoon om zijn harde werk te eren.
• Zijn dood was gruwelijk. Hij en zijn broer werden gelyncht door een woedende menigte. Een zwarte bladzijde in de Nederlandse geschiedenis.
• Hij was geen fan van Willem III. Dat is een understatement. Hij zag hem als een bedreiging voor de republiek.
• Zijn huis in Den Haag staat er nog steeds! Je kunt er langs lopen en je voorstellen hoe hij daar zat te zwoegen op staatsstukken.

Dus, wat is de moraal van dit verhaal?

De moraal van dit verhaal is… ga eens naar Den Haag, loop langs het standbeeld van Johan de Witt, denk even na over de Nederlandse geschiedenis, en bestel daarna een biertje en een bitterbal. Dat is een prima besteding van je middag, vind ik.

En onthoud: zelfs stenen standbeelden hebben een verhaal te vertellen. Je moet er alleen even naar luisteren (of in dit geval, lezen).

Proost!

Extra bonus feitje: Er zijn mensen die vinden dat Johan de Witt een standbeeld verdient dat groter en indrukwekkender is. Misschien een idee voor een crowdfunding campagne? Wie doet er mee?