Standbeeld Joost Van Den Vondel

Hé joh, even tussendoor! Loop je wel eens door het Vondelpark in Amsterdam? Natuurlijk wel! Wie niet, toch? Stel je voor: je hebt net een rondje hardgelopen, je hond uitgelaten, of gewoon lekker geluierd in het gras met een biertje. En dan, BAM, ineens sta je oog in oog met een... standbeeld. Een behoorlijk statig standbeeld, om precies te zijn. Dat is 'm: Joost van den Vondel. Maar wie ís die man nou eigenlijk, en waarom staat 'ie daar zo belangrijk te wezen?

Laten we eerlijk zijn: als je niet van literatuur houdt, of je bent geen geschiedenisfanaat, dan denk je misschien: “Prima standbeeld, maar ik heb eigenlijk meer zin in een ijsje.” Begrijpelijk! Maar Vondel is meer dan een bronzen meneer met een serieuze blik. Hij is een soort literaire superster uit de Gouden Eeuw, een soort Nederlandse Shakespeare, maar dan zonder de buitenlandse accenten. Hij schreef toneelstukken, gedichten, alles wat los en vast zat. En dat deed hij met zo’n passie en talent dat we hem tot op de dag van vandaag nog steeds herdenken.

Waarom zou je je druk maken om een standbeeld?

Oké, goede vraag! Waarom zou je je überhaupt druk maken om een standbeeld? Is het niet gewoon een hoop steen (of brons, in dit geval) die daar staat te staan? Nou, nee, eigenlijk niet. Een standbeeld is een herinnering aan iets, een eerbetoon. Denk maar aan die ene foto op je schoorsteenmantel van je opa, of dat ene souvenir van je vakantie. Het zijn herinneringen in tastbare vorm. Zo is het met Vondel ook. Het standbeeld is een herinnering aan een tijd waarin Nederland bloeide, aan een tijd waarin kunst en cultuur hoogtij vierden. En Vondel was daar een belangrijk onderdeel van!

Stel je voor dat je naar een concert gaat van je favoriete band. Je kent al hun liedjes, je zingt mee, je danst. Dat is de impact die Vondel in zijn tijd had, maar dan met woorden. Hij schreef stukken die mensen raakten, die ze aan het denken zetten, die ze ontroerden. Zijn toneelstukken waren de blockbusters van de 17e eeuw! En dat standbeeld staat er om te zeggen: "Hé, vergeet deze man niet! Hij was geweldig!"

En laten we eerlijk zijn, het Vondelpark is gewoon een stuk leuker mét dat standbeeld. Het geeft het park karakter, een gevoel van geschiedenis. Zonder Vondel zou het maar een doodgewoon park zijn, met alleen maar bomen en gras (en heel veel hondenpoep, laten we dat niet vergeten). Vondel geeft het park een extra dimensie, een verhaal.

Wie was Joost van den Vondel dan precies?

Goed, we weten nu dat hij belangrijk was, maar wat deed hij dan precies? Vondel (1587-1679) was dus een dichter en toneelschrijver uit de Gouden Eeuw. Hij schreef over allerlei onderwerpen: liefde, religie, politiek, noem maar op. Hij stond bekend om zijn prachtige taalgebruik en zijn vermogen om mensen te raken. Hij was een echte taalvirtuoos. Je zou hem kunnen vergelijken met een rapper van nu, maar dan met rijmende zinnen in plaats van beats en flows. Alhoewel... sommige van zijn stukken waren best wel 'hardcore' voor die tijd!

Een van zijn bekendste stukken is Gijsbrecht van Aemstel. Dat is een toneelstuk over de belegering en verwoesting van Amsterdam in de Middeleeuwen. Het is een episch verhaal over moed, verraad en veerkracht. En het is zo goed geschreven dat het elk jaar nog steeds wordt opgevoerd! Je zou het kunnen vergelijken met een kerstfilm die je elk jaar weer kijkt, maar dan met veel meer drama en minder kerstkransjes.

Wat Vondel ook bijzonder maakte, was zijn religieuze overtuiging. Hij was eerst remonstrants, een stroming binnen het protestantisme, maar later bekeerde hij zich tot het katholicisme. Dat was in die tijd best wel een dingetje, want Nederland was overwegend protestants. Zijn bekering zorgde voor veel ophef en controverse. Je zou het kunnen vergelijken met een bekende politicus die plotseling van partij wisselt. Dat levert gegarandeerd reuring op!

Waarom is hij nog steeds relevant?

Maar waarom zouden we ons in 2024 nog steeds druk maken om een man die in de 17e eeuw leefde? Omdat zijn werk nog steeds actueel is! Vondel schreef over thema's die tijdloos zijn: liefde, verlies, macht, corruptie. Die dingen spelen vandaag de dag nog steeds een rol in ons leven. Zijn stukken laten ons nadenken over wie we zijn, waar we vandaan komen en waar we naartoe gaan. Dat is de kracht van goede kunst.

Denk bijvoorbeeld aan zijn stukken over politiek. Hij schreef over corrupte bestuurders en machtsmisbruik. Dat is helaas nog steeds een actueel onderwerp. Zijn woorden klinken soms alsof ze gisteren geschreven zijn. Dat is de kracht van een visionair. Hij zag de wereld scherp en hij kon zijn observaties vertalen in woorden die nog steeds resoneren.

En laten we zijn taal niet vergeten. Vondel was een meester van de Nederlandse taal. Zijn zinnen zijn prachtig, zijn beelden zijn krachtig. Zijn werk is een genot om te lezen (als je een beetje door de archaïsmen heen kunt prikken). Hij heeft de Nederlandse taal verrijkt en gevormd. Je zou hem kunnen vergelijken met een chef-kok die met simpele ingrediënten de meest verrukkelijke gerechten kan maken. Zo maakte Vondel van woorden kunst.

Dus, wat moet je doen?

Dus, wat moet je nu doen? Simpel! Ga naar het Vondelpark, zoek het standbeeld op en neem even de tijd om er naar te kijken. Lees de tekst op het voetstuk (als je een vergrootglas bij je hebt, want die letters zijn klein!). Denk na over wie Vondel was, wat hij betekende en waarom hij daar staat. En wie weet, misschien krijg je wel zin om een van zijn stukken te lezen. Er zijn genoeg moderne vertalingen beschikbaar, dus je hoeft niet per se 17e-eeuws Nederlands te leren.

En als je nou echt geen zin hebt om te lezen, dan is dat ook prima. Dan kijk je gewoon naar het standbeeld en denk je: "Hé, dat is Joost van den Vondel! Die man was belangrijk!" En dan loop je verder en geniet je van de rest van het Vondelpark. Want dat is tenslotte waar het om draait: genieten van het leven, van de kunst en cultuur die om ons heen is. En Vondel is daar een onderdeel van, of je het nou leuk vindt of niet.

Dus de volgende keer dat je door het Vondelpark loopt, geef Vondel een knipoog. Hij verdient het. En wie weet, misschien inspireert hij je wel om zelf ook iets moois te creëren, iets dat de wereld een beetje mooier maakt. Dat zou pas echt in de geest van Vondel zijn!

Tot slot, onthoud: Vondel is niet alleen een standbeeld, hij is een symbool. Een symbool van creativiteit, van passie, van de Nederlandse Gouden Eeuw. En dat is iets om trots op te zijn!