Sir Laurens Van Der Post

Hé! Dus, laten we het eens hebben over Sir Laurens van der Post. Ja, je hoort het goed, een Sir! Klinkt best statig, hè? Maar geloof me, zijn leven was allesbehalve saai en voorspelbaar. Het was... nou ja, hoe zal ik het zeggen? Een avontuurlijke achtbaanrit door de 20e eeuw. Met een snufje mystiek, hier en daar een filosofische uitweiding en een flinke dosis bushveld-stof.

Van der Post, geboren in Zuid-Afrika, was een man van vele talenten. Schrijver, boer, oorlogsheld (een ietwat onhandige dan, maar meer daarover later!), filosoof... Je vraagt je af wanneer de man sliep! Serieus, had hij soms een tijdmachine of zo? Ik bedoel, kijk eens naar zijn bibliografie! Indrukwekkend, of niet? Het is genoeg om iemand jaloers te maken, zelfs als je niet zo van lezen bent.

Zijn bekendste werk? Waarschijnlijk "Verloren in het Verlorene" (Lost World of the Kalahari). Ken je dat? Het is een prachtig boek over de San, de inheemse bevolking van de Kalahari-woestijn. Hij beschreef hun cultuur, hun kennis van de natuur, hun spirituele verbinding met het land... Het was echt een eye-opener voor veel mensen. Ik bedoel, veel van ons waren toen nog druk met spijkerbroeken en kauwgom, en hij was al in gesprek met eeuwenoude tradities in de diepe wildernis! Beetje beschamend, of niet?

En oh ja, hij was ook bevriend met Carl Jung! Jung, die diepzinnige Zwitserse psycholoog. Kan je het je voorstellen? De Afrikaanse bushveld-jongen en de Europese denker, samen diep in de menselijke psyche duikend... Ik bedoel, wat bespraken ze dan? De interpretatie van dromen over giraffen? De collectieve onbewuste van bavianen? Hilarisch! Maar waarschijnlijk ook superinteressant.

De oorlog...oeps!

Maar laten we het even over de oorlog hebben. Van der Post diende in het Britse leger in de Tweede Wereldoorlog. En hier wordt het interessant. Hij werd gevangengenomen door de Japanners in Java. Ja, je leest het goed. Een Zuid-Afrikaanse boer in een Japans krijgsgevangenenkamp. Dat klinkt al als het begin van een slechte mop, nietwaar? Maar het was bittere ernst. En wat deed Van der Post? Hij organiseerde een geheime universiteit in het kamp! Hij gaf lezingen over literatuur, filosofie, alles wat hij maar kon bedenken om de moed erin te houden. Stel je dat eens voor! Een baken van beschaving in de duisternis van de oorlog. Eerlijk gezegd, best wel inspirerend.

Natuurlijk, het was niet allemaal rozengeur en maneschijn. Het was een verschrikkelijke tijd. Veel gevangenen stierven. Van der Post zelf leed enorm. Maar hij kwam er doorheen. En na de oorlog schreef hij erover. En dat is denk ik de kern van zijn verhaal: het vermogen om betekenis te vinden in de chaos, om schoonheid te ontdekken in de meest onwaarschijnlijke plekken.

En dan is er nog dat kleine detail...dat hij Prins Charles begeleidde in Afrika. Ja, die Prins Charles. Beetje alsof je je oma meeneemt op een survivaltocht, toch? Stel je voor: Charles, in zijn keurige pak (waarschijnlijk), worstelend met een muggennet en van der Post die hem vertelt over de diepe spirituele betekenis van een mestkever. Geweldig toch?

Kritiek, kritiek...

Maar laten we ook eerlijk zijn, van der Post was niet onomstreden. Hij kreeg kritiek. Sommigen beschuldigden hem van romantisering van de inheemse culturen. Dat hij een beetje een "noble savage" beeld schetste. En ja, misschien was hij soms een beetje idealistisch. Misschien kleurde hij de werkelijkheid hier en daar wat in. Maar hé, wie niet? We hebben allemaal de neiging om de dingen te zien zoals we ze willen zien, toch?

En anderen vonden hem... ahem... een beetje een opschepper. Dat hij zichzelf te graag hoorde praten. Dat hij zijn eigen rol in de geschiedenis wat overdreef. Ok, ok, misschien had hij een groot ego. Maar laten we eerlijk zijn, als je bevriend bent met Jung, Prins Charles en de San-bevolking kent, dan mag je toch wel een beetje trots zijn op jezelf?

Toch? Misschien moeten we zijn "opschepperigheid" zien als een product van zijn tijd, zijn achtergrond. Hij was tenslotte een kind van het kolonialisme, een man die heen en weer werd geslingerd tussen verschillende culturen, tussen traditie en moderniteit. Dat kan een mens wel eens in de war brengen, niet?

Waarom hij nog relevant is

Maar waarom is Van der Post nog steeds relevant vandaag de dag? Waarom zouden we ons druk maken om een schrijver die al lang dood is? Nou, ik denk dat het komt omdat hij belangrijke vragen stelde. Vragen over de menselijke natuur, over de relatie tussen mens en natuur, over de zoektocht naar betekenis in een steeds complexere wereld. Vragen die nog steeds heel actueel zijn.

Hij schreef over duurzaamheid, lang voordat het een hip woord was. Hij schreef over het belang van diversiteit, lang voordat het politiek correct was. Hij schreef over de noodzaak om te luisteren naar de stem van de natuur, lang voordat we ons realiseerden dat we haar aan het vernietigen waren. Misschien was hij wel zijn tijd ver vooruit.

Zijn boeken lezen is alsof je met een oude vriend aan de keukentafel zit, een vriend die veel heeft meegemaakt, die veel heeft gelezen, die veel heeft nagedacht. Een vriend die je uitdaagt om anders te kijken naar de wereld, om verder te kijken dan je neus lang is, om de schoonheid te zien in de kleine dingen, om de wijsheid te horen in de stilte. En wie wil dat nou niet?

Dus ja, Sir Laurens van der Post. Een controversiële figuur, zeker. Maar ook een fascinerende figuur. Een man die de wereld heeft beïnvloed, op zijn eigen, eigenzinnige manier. En een man die ons nog steeds veel te leren heeft, als we bereid zijn om te luisteren. Zelfs als we er af en toe om moeten lachen. En misschien is dat wel het mooiste van alles. Dat we kunnen leren en lachen tegelijk. Wat denk jij?

Dus, ga een boek van hem lezen! Waar wacht je nog op?