Sex In The Middle Ages

Oké, even een beeld schetsen. Stel je voor: je bent een middeleeuwse boer. Je ploegt de akker, de zon brandt, en je denkt… aan de oogst. En misschien, heel misschien, ook wel aan iets anders. Want laten we eerlijk zijn, zelfs met al dat harde labeur en de constante dreiging van de pest, hadden mensen in de Middeleeuwen ook gewoon zin. Alleen, de manier waarop ze daar mee omgingen… dat was wel even anders dan hoe wij dat nu doen. Serieus anders.

En dat brengt me dus op het onderwerp van vandaag: seks in de Middeleeuwen! Ja, je leest het goed. We gaan het hebben over verboden vruchten, stiekeme ontmoetingen, en de moraalridders die probeerden de boel in de gaten te houden. Want geloof het of niet, seks was ook toen al een dingetje.

De Kerk en de Seks

De Kerk. Moeten we het daar echt over hebben? Uh, ja dus. De Kerk had namelijk een nogal... specifieke visie op seks. Om het netjes te zeggen. Het moest vooral voor voortplanting zijn. En dan nog het liefst binnen het huwelijk. Dus geen pretjes, geen rare fratsen, gewoon baby's maken. En liefst zoveel mogelijk, want kindersterfte was hoog. (En dat is nogal een understatement, hè?)

Maar goed, mensen zijn mensen. Dus ook al preekte de Kerk over kuisheid en reinheid, de praktijk was vaak anders. De geestelijken zelf waren ook niet altijd even heilig, om het zacht uit te drukken. Verhalen over priesters met maîtresses en nonnen met geheime rendez-vous zijn er genoeg. En da's dan nog maar de top van de ijsberg.

Wat mocht niet volgens de Kerk?

• Buitenechtelijke seks: Logisch, toch? Je man/vrouw bedriegen was een zware zonde.
• Seks zonder voortplanting: Anale seks, orale seks, masturbatie... allemaal 'zonden tegen de natuur'.
• Homoseksualiteit: Dikke no-go. Werd gezien als een 'gruwel' en kon zwaar bestraft worden.
• Seks tijdens de vasten: Ook al getrouwd? Tijdens de vastenperiode (40 dagen voor Pasen) was seks uit den boze. Je moest je focussen op spiritualiteit, niet op lichamelijke genoegens.
• Seks op bepaalde dagen: Sommige heilige dagen waren taboe. Denk aan kerstavond, Goede Vrijdag, etc.

De straffen voor het overtreden van deze regels konden variëren. Van boetedoening (bidden, vasten, pelgrimstochten) tot openbare schande (denk aan de schandpaal) tot zelfs de doodstraf (vooral bij homoseksualiteit).

Seks in het dagelijks leven

Ondanks alle religieuze regels en dogma's, was seks in het dagelijks leven natuurlijk gewoon aanwezig. Het was een onderdeel van het leven, net als eten, drinken en slapen. Alleen werd er minder openlijk over gepraat. (Behalve misschien in kroegen, denk ik zo.)

Het huwelijk was de belangrijkste context voor seks. Zoals gezegd, vooral voor voortplanting. Maar het was ook een economische en sociale overeenkomst. Liefde speelde niet altijd de hoofdrol. Vaak werden huwelijken gearrangeerd om families te verbinden en bezittingen te behouden.

Maar wat gebeurde er dan als je niet getrouwd was? Nou, dan waren er opties. Niet altijd even rooskleurig, maar ze waren er wel.

Opties voor ongehuwden:

• Prostitutie: Bordelen waren te vinden in de meeste steden. De Kerk keurde het af, maar tolereerde het soms als een 'noodzakelijk kwaad' om erger te voorkomen.
• Relaties buiten het huwelijk: Risicovol, maar het gebeurde. Met de nodige geheimhouding natuurlijk.
• Kloosters: Een optie voor vrouwen die niet wilden trouwen of geen geschikte partner konden vinden. Maar ook daar waren niet altijd de allerschoonste praktijken.
• Verkrachting: Een verschrikkelijk feit. Verkrachting kwam veel voor en werd vaak niet serieus genomen. Het werd gezien als een aantasting van de eer van de vrouw en haar familie, maar zelden als een misdaad tegen de vrouw zelf.

Het is belangrijk om te onthouden dat de ervaringen van vrouwen in de Middeleeuwen heel divers waren. Sommige vrouwen hadden macht en invloed, anderen leefden in armoede en onderdrukking. Hun seksuele levens werden sterk beïnvloed door hun sociale status, hun religie en de normen van hun gemeenschap.

Liefde en Romantiek

Ondanks al die regels en restricties, was er ook ruimte voor liefde en romantiek in de Middeleeuwen. Denk aan de troubadours die zongen over onbereikbare liefde, de hoofse liefde die aan het hof werd bedreven, de geheime briefwisselingen en stiekeme ontmoetingen in de tuin.

Hoofse liefde was een soort geïdealiseerde liefde, waarbij de ridder een dame van hoge stand aanbad en haar diende. Het was vaak een platonische liefde, maar kon ook leiden tot intiemere relaties. Al was dat wel met de nodige voorzichtigheid, want de eer van de dame stond op het spel. (En de woede van haar echtgenoot, niet te vergeten.)

De verhalen over Koning Arthur en Lancelot en Guinevere zijn een mooi voorbeeld van hoofse liefde, met alle drama en tragiek die daarbij hoort. Of denk aan Tristan en Isolde, een verhaal over verboden liefde die sterker is dan de dood.

Seksuele Voorlichting? Not!

Seksuele voorlichting zoals wij die kennen, bestond natuurlijk niet in de Middeleeuwen. Kennis over seks en voortplanting werd mond-tot-mond doorgegeven, vaak van moeder op dochter. Of via vage verhalen en waarschuwingen van de Kerk. Accuraat was het vaak niet. (Om het even subtiel uit te drukken.)

Er waren wel boeken over geneeskunde en verloskunde, maar die waren vooral bedoeld voor geleerden en dokters. De gewone man of vrouw had er geen toegang toe. En zelfs als ze er toegang toe hadden gehad, waren ze vaak niet in staat om te lezen.

Het resultaat was dat er veel onwetendheid was over seks en voortplanting. Vrouwen wisten vaak niet hoe ze zwangerschap konden voorkomen (hoewel er wel pogingen werden gedaan met kruiden en amuletten). En mannen hadden geen idee hoe ze een vrouw seksueel konden bevredigen. (Misschien maar goed ook, gezien de morele opvattingen van die tijd.)

Conclusie

Seks in de Middeleeuwen was een complex en gevarieerd onderwerp. Het werd sterk beïnvloed door de Kerk, de sociale normen en de economische omstandigheden van die tijd. Hoewel de Kerk probeerde seks te controleren en te beperken, was het een onvermijdelijk onderdeel van het menselijk leven. En ondanks alle restricties en taboes, was er ook ruimte voor liefde, romantiek en... ja, ook gewoon plezier. Al was het dan wel met de nodige voorzichtigheid en geheimhouding. (En hopelijk met een beetje humor, want anders zou het wel erg deprimerend zijn.)

Dus, de volgende keer dat je denkt aan de Middeleeuwen, onthoud dan dat er meer was dan alleen ridders, kastelen en de pest. Er was ook seks. Veel seks. Alleen werd er niet zo openlijk over gepraat als nu. Maar dat betekent niet dat het er niet was. Integendeel!