Paul Auster New York Trilogy

Oké, laten we het hebben over Paul Auster's New York Trilogy. Ken je dat moment dat je in een droom belandt die zo bizar is dat je wakker wordt en denkt: “Wauw, dat moet ik opschrijven… of misschien toch niet?” Nou, de New York Trilogy is een beetje alsof iemand die droom wél heeft opgeschreven, er een boek van heeft gemaakt, en dat boek vervolgens heeft gevuld met nog meer dromen die je wakker houden. Het is een beetje zoals wanneer je Netflix aanzet, en na 5 minuten zappen ineens bij een documentaire over mieren-kolonies uitkomt en je denkt: "Hoe ben ik hier beland?"

De trilogie bestaat uit drie romans: City of Glass, Ghosts en The Locked Room. Elk boek is een soort doolhof van identiteit, toeval en betekenis. Denk aan die keer dat je op een feestje iemand ontmoette die precies dezelfde rare hobby had als jij (vlinders verzamelen met een netje, in jouw geval), en je je afvroeg of het toeval was of dat het Universum een grap met je uithaalde. Dat is de sfeer van de New York Trilogy in een notendop.

City of Glass: Een telefoontje dat je leven verandert

Stel je voor: je bent detective-romanschrijver (wie wil dat nou niet?) en krijgt een telefoontje. Niet van een stalker, maar van iemand die denkt dat je een andere detective bent. Klinkt als het begin van een slechte B-film, toch? Maar in City of Glass is dit de start van een complete trip. Onze held, Daniel Quinn, neemt de identiteit aan van een detective genaamd Paul Auster (ja, dezelfde naam als de schrijver – mind-blowing, toch?) om iemand te beschermen. Hij raakt verwikkeld in een bizarre zaak rond een man die jarenlang opgesloten zat en nu terug is om te doen… tja, niemand weet precies wát. Het wordt pas echt weird als Quinn langzaam maar zeker zijn eigen identiteit begint te verliezen en obsessief wordt over de zaak. Het is een beetje alsof je begint met het kijken van Keeping Up with the Kardashians, en er na drie seizoenen achterkomt dat je zelf bent veranderd in Kim Kardashian.

Quinn raakt compleet lost in translation, een soort Kafka ontmoet Sherlock Holmes in een rokerige New Yorkse bar. Hij wordt een schim, een spook die door de straten dwaalt, op zoek naar antwoorden die er misschien niet eens zijn. Het is net alsof je probeert een Ikea-kast in elkaar te zetten zonder handleiding. Succes gegarandeerd?

Ghosts: Observeren en geobserveerd worden

In Ghosts is het verhaal net zo vreemd, maar op een andere manier. Een detective genaamd Blue (ja, Blue – alsof Auster een obsessie heeft met kleuren) wordt ingehuurd door White (daar is die kleur weer!) om Black (en jawel!) te observeren. Blue zit dagen, weken, maanden, jaren (het maakt niet meer uit) tegenover het appartement van Black, en er gebeurt… eigenlijk niets. Het is alsof je naar een documentaire kijkt over verf die droogt. Saai? Misschien. Maar Auster weet er op de een of andere manier een hypnotiserende ervaring van te maken.

Het is het ultieme kat-en-muisspel waarbij niemand echt weet wie de kat en wie de muis is. Blue wordt steeds meer paranoïde en begint zich af te vragen wie wíe nu eigenlijk observeert. Is hij aan het werk, of is hij juist zelf het object van observatie geworden? Het is een beetje zoals wanneer je jezelf probeert te herinneren waar je je sleutels hebt gelaten, en dan realiseert dat je de hele tijd aan het zoeken bent geweest zonder eigenlijk te weten wat je aan het zoeken was. Spooky!

The Locked Room: De zoektocht naar een verdwenen vriend

The Locked Room is misschien wel de meest persoonlijke van de drie boeken. Een naamloze verteller wordt benaderd door de vrouw van zijn verdwenen jeugdvriend, Fanshawe, om diens manuscripten te publiceren. Fanshawe is zogezegd dood, maar niemand heeft ooit een lichaam gezien. De verteller raakt geobsedeerd door Fanshawe's werk en leven, trouwt met zijn weduwe en adopteert zijn zoon. Maar de vraag blijft: waar is Fanshawe gebleven? En is hij echt wel dood?

Het is alsof je de rommel opruimt van een oude vriend en ineens stuit op een dagboek vol geheimen. Je begint te graven en je komt erachter dat je eigenlijk helemaal niet wist wie diegene was. De verteller raakt steeds meer verstrikt in het mysterie, net als wanneer je probeert een vergeten wachtwoord te achterhalen en uiteindelijk 27 verschillende opties hebt geprobeerd, waarvan geen één werkt. Frustrerend, toch?

Wat maakt de New York Trilogy nou zo bijzonder?

De New York Trilogy is niet voor iedereen. Het is geen snelle, makkelijke hap. Het is meer een slow-cooked stew vol filosofische vragen over identiteit, realiteit, taal en het bestaan zelf. Auster speelt met verwachtingen en laat je als lezer achter in een staat van constante verwarring. Maar dat is juist de kracht. Het is als een goede trip: je weet niet precies waar je naartoe gaat, maar je leert wel veel over jezelf (en je verdraagzaamheid voor abstracte concepten). De boeken zitten vol met toeval, dubbelgangers, en de onzekerheid of wat je waarneemt wel echt is. Het is net als wanneer je in een vreemde stad bent en je oriëntatiegevoel je in de steek laat. Je denkt dat je weet waar je bent, maar eigenlijk ben je hopeloos verdwaald. En dat is precies waar Auster je wil hebben.

De New York Trilogy is een beetje zoals jazz: je moet het laten gebeuren. Het is niet zozeer een verhaal dat je begrijpt, maar meer een ervaring die je voelt. En net zoals bij jazz, kan het even duren voordat je erin zit, maar als je er eenmaal bent, wil je er niet meer uit. Auster gebruikt New York als een decor voor deze existentiële zoektocht, een stad vol geheimen en mogelijkheden. New York wordt een personage op zichzelf, een labyrint waarin de personages (en de lezer) verdwaald raken. Het is zoals wanneer je door de stad loopt en je plotseling realiseert dat je geen idee hebt waar je bent en hoe je hier bent gekomen. Een bekend gevoel, toch?

Conclusie: Een reis die je niet snel zult vergeten

Dus, als je op zoek bent naar een uitdaging, iets dat je aan het denken zet en je wereld op zijn kop zet, dan is de New York Trilogy zeker de moeite waard. Het is een reis door de donkere steegjes van de menselijke geest, een verkenning van de onzekerheid van het bestaan. Het is een beetje zoals wanneer je in een achtbaan zit: je weet dat het eng is, maar je doet het toch, omdat je weet dat je er iets bijzonders aan overhoudt. Of het nu inzicht is, een goed verhaal voor op een verjaardagsfeestje, of gewoon het gevoel dat je iets hebt gelezen dat je voor altijd bij zal blijven, de New York Trilogy heeft het allemaal. Bereid je voor op een rit. En vergeet niet je verstand op nul te zetten. Want in de wereld van Paul Auster is niets wat het lijkt.