Oskar Schindler Held Of Schoft

Okay, luister eens! Ik ga je een verhaal vertellen. Een verhaal zo gek, zo onwaarschijnlijk, dat je bijna zou denken dat het verzonnen is. Maar nee hoor, dit is echt gebeurd. Het gaat over een man, een held… of misschien wel een schoft. Een heldhaftige schoft? Weet je wat, we noemen hem gewoon Oskar. Oskar Schindler. Die naam ken je misschien wel, van die film, Schindler's List. Maar geloof me, de film vertelt maar een deel van het verhaal. Het echte verhaal is… hoe zal ik het zeggen… sappiger.

De Charmante Opportunist

Oskar was in eerste instantie geen heilige, laten we dat even duidelijk stellen. Een gladde jongen, een opportunist pur sang. Hij had een neus voor zaken, meer nog, hij had een neus voor alles wat leuk en winstgevend was. Hij was lid van de Nazi-partij, jazeker! Maar niet per se uit overtuiging, eerder omdat het hem goed uitkwam. Stel je hem voor: een knappe verschijning, pakken van de beste snit, altijd een glimlach (en waarschijnlijk een glaasje cognac) binnen handbereik. Hij wist precies hoe hij mensen om zijn vinger moest winden. Je zou hem zo een autoverkoper vertrouwen… of misschien ook weer niet, haha!

Hij was geboren in 1908 in Zwittau, in wat nu Tsjechië is, toen nog Oostenrijk-Hongarije. Al jong bleek hij handig in… laten we zeggen, het manoeuvreren door het leven. Hij had allerlei baantjes, maar echte serieuze ambities? Mwah. Totdat de Tweede Wereldoorlog uitbrak. Dat was pas een kans!

Emaillefabriek: Een Goudmijn

Krakau, Polen. 1939. Oorlog, chaos, en… een braakliggende emaillefabriek. "Deutsche Emailwarenfabrik" (DEF) klonk lekker Duits, nietwaar? Oskar zag het gelijk: dit was zijn goudmijn. Alleen… hij had geen geld. Maar hey, wie heeft dat nou als je net begint? Hij loste dat op zijn eigen charmante manier op: door lokale Joodse investeerders te overtuigen. "Geloof me," zei hij vast met een twinkeling in zijn ogen, "dit wordt enorm!" En ze geloofden hem nog ook. Wat een baas!

• Hij pachtte de fabriek voor een schijntje.
• Hij zette Joodse arbeiders aan het werk (goedkoop!)
• Hij produceerde… nou ja, eigenlijk van alles wat de Nazi’s nodig hadden: keukengerei, munitiehulsels (pssst!).

Kortom, Oskar Schindler was booming business. Hij verdiende een hoop geld, feestte als een beest, en had connecties tot in de hoogste kringen van de SS. Het leven lachte hem toe. Een echte patsertyp, zou mijn oma zeggen.

De Transformate: Van Profiteur tot Redder

En toen… gebeurde er iets. Misschien was het de gruwel die hij zag, de willekeur, de pure evil. Misschien was het de invloed van zijn Joodse boekhouder, Itzhak Stern, die hem steeds meer liet zien wat er écht aan de hand was. Feit is: Oskar begon te veranderen. Langzaam, stap voor stap. De profiteur werd een beschermer.

Het begon met kleine dingen. Hij gebruikte zijn connecties om Joodse arbeiders te beschermen tegen deportatie. Hij smokkelde voedsel de getto's in. Hij smeerde, regelde, en betaalde steekpenningen alsof zijn leven ervan afhing (wat in feite ook zo was, voor die mensen).

En toen kwam de liquidatie van het Krakause getto. Een bloedbad. Oskar zag het met eigen ogen. En toen wist hij het zeker: hij moest iets doen. "Ik moet ze redden," moet hij gedacht hebben. En hij ging ervoor.

Schindler's Lijst: Een Akkoord van Levens

Het verhaal van Schindler's List is bekend. Hij overtuigde de Nazi's om een fabriek te bouwen in Brünnlitz (Tsjechië) om daar munitie te produceren. Een smoes natuurlijk. Zijn échte doel: zijn arbeiders, zijn "Schindlerjuden" (Schindler Joden), te redden van de gaskamers.

De lijst. Een lijst met namen. Namen van meer dan 1100 Joodse mannen, vrouwen en kinderen. Namen die stonden voor levens. Hij kocht ze letterlijk van de Nazi's. Betaalde er een flinke som geld voor. Met dank aan Stern, die hem hielp de namen bij elkaar te krijgen.

Het was een enorm risico. Als hij betrapt zou worden, zou hij onmiddellijk geëxecuteerd worden. Maar hij zette door. Hij speelde het spel. Hij loog, bedroog, en manipuleerde. Alles om zijn doel te bereiken.

• Hij produceerde geen munitie in zijn nieuwe fabriek. Een complete mislukking.
• Hij gebruikte zijn eigen geld om de arbeiders te voeden en te huisvesten.
• Hij riskeerde dagelijks zijn leven om ze te beschermen.

Het Einde van een Heldenreis

Na de oorlog was Oskar blut. Zijn geld was op, alles zat in het redden van zijn "Schindlerjuden". Hij vluchtte naar Argentinië en probeerde daar een nieuw leven op te bouwen als boer. Dat lukte niet echt. Hij keerde uiteindelijk terug naar Duitsland, waar hij in 1974 stierf, 66 jaar oud, vrijwel vergeten. Tot die film natuurlijk…

Oskar Schindler is begraven in Jeruzalem, op de katholieke begraafplaats op de berg Zion. Een eerbetoon aan een man die ondanks zijn fouten, ondanks zijn twijfelachtige verleden, het verschil maakte. "Wie één mensenleven redt, redt de hele wereld," staat er in de Talmoed. Oskar redde er meer dan duizend.

De Morale van het Verhaal?

Wat is nou de morale van dit alles? Is Oskar een held? Een schoft? Misschien wel allebei. Het leven is zelden zwart-wit. Mensen zijn complex. Ook Oskar Schindler. Een man met fouten, maar ook met een groot hart. Een man die, toen het erop aankwam, het juiste deed.

Het verhaal van Oskar Schindler is een herinnering dat zelfs in de donkerste tijden, hoop mogelijk is. Dat één persoon, zelfs een ogenschijnlijke schoft, het verschil kan maken. Dat we allemaal, ongeacht ons verleden, de keuze hebben om het goede te doen. En dat, mijn beste vrienden, is iets om over na te denken, met een goede kop koffie (of een glaasje cognac, als je Oskar achterna wil gaan)! En onthoud, niemand is perfect. Behalve misschien mijn oma, maar dat is een heel ander verhaal!