Ordinal Nominal And Scale In Spss

Hé buurman/buurvrouw! Zullen we het eens hebben over SPSS? Jawel, die statistiek-software die iedereen wel eens gevreesd heeft. Maar wees gerust, we gaan er geen nachtmerrie van maken. Integendeel! Vandaag duiken we in een paar simpele, maar o zo belangrijke concepten: nominaal, ordinaal en scale. Klinkt intimiderend? Echt niet!

Denk aan het alsof je je ijskast organiseert. Sommige dingen staan gewoon naast elkaar, andere in een bepaalde volgorde, en weer andere zijn meetbaar. Klinkt logisch, toch?

Nominaal: Etiketten plakken!

Nominaal? Wat betekent dat nu weer? Simpel: denk aan labels. Je plakt ze ergens op en klaar. Het zijn categorieën zonder enige vorm van hiërarchie. Ze zijn gewoon... verschillend. Punt. Niks meer, niks minder.

Bijvoorbeeld, je favoriete kleur. Blauw, rood, groen, paars... Ze staan niet in een bepaalde volgorde van "beter" naar "slechter". Blauw is niet "meer" dan rood. Het is gewoon anders. Daarom is kleur een perfect nominaal gegeven.

Of wat dacht je van je geslacht? Man, vrouw, of anders. Ook hier geen rangorde. Geen "betere" categorie. Alleen maar verschillende.

En je postcode! Jazeker. Een postcode is een label, een identifier. 1012AB is niet "beter" dan 3011CD. Het is gewoon een andere locatie.

Het leuke van nominale variabelen in SPSS is dat je er frequenties van kunt berekenen. Hoeveel mensen in je onderzoek zijn man? Hoeveel zijn vrouw? Je kunt er taartdiagrammen van maken (altijd leuk!) en staafdiagrammen. Maar pas op: gemiddelden berekenen heeft geen zin. Wat is het gemiddelde geslacht? Dat slaat nergens op, toch?

Quirky fact: Wist je dat de naam "nominaal" afstamt van het Latijnse woord "nomen", wat "naam" betekent? Pretty cool, huh?

Ordinaal: De Rij van Knappe Koppen

Oké, we hebben de labels gehad. Nu gaan we een stapje verder. Ordinaal betekent dat er een volgorde is. Er is een ranking, een hiërarchie. Maar let op: de afstanden tussen de verschillende categorieën zijn niet noodzakelijk gelijk!

Denk aan een marathon. Je hebt de eerste, tweede en derde plaats. De eerste plaats is beter dan de tweede, en de tweede beter dan de derde. Er is een duidelijke ranking. Maar het verschil in tijd tussen de eerste en tweede plaats is niet per se hetzelfde als het verschil tussen de tweede en derde plaats. Misschien was de eerste loper een superheld! Misschien had de derde loper gewoon pech.

Of wat dacht je van opleidingsniveau? Basisschool, middelbare school, HBO, universiteit. Er is een volgorde. Universiteit is "hoger" dan basisschool. Maar het verschil in kennis en vaardigheden tussen basisschool en middelbare school is niet per se hetzelfde als het verschil tussen HBO en universiteit.

En tevredenheidsscores! Heel belangrijk. Helemaal niet tevreden, niet tevreden, neutraal, tevreden, helemaal tevreden. Een duidelijke ranking van ontevreden naar tevreden. Maar de "afstand" tussen elke stap is subjectief. Wat is het verschil tussen "tevreden" en "helemaal tevreden"? Dat verschilt per persoon.

In SPSS kun je ook frequenties en staafdiagrammen gebruiken voor ordinale variabelen. En je kunt mediaan en modus berekenen (de meest voorkomende waarde). Maar pas op: het berekenen van een gemiddelde is nog steeds discutabel. Hoewel sommige mensen het wel doen (oeps!), is het eigenlijk niet helemaal correct, omdat de afstanden tussen de categorieën niet gelijk zijn.

Funny detail: Stel je voor dat je een onderzoek doet naar de "knapheid" van je vrienden. Je vraagt ze zichzelf een score te geven van 1 tot 10. Dat is ordinaal! Succes ermee! (En bereid je voor op awkward situaties).

Scale (Interval & Ratio): Meten is Weten!

Nu komt het serieuze werk. Scale variabelen (in SPSS worden interval en ratio samengevoegd als "scale") zijn meetbaar! Er is een vaste eenheid van meting. De afstanden tussen de waarden zijn gelijk. En, afhankelijk van of het interval of ratio is, kan er wel of geen absoluut nulpunt zijn.

Leeftijd! Een klassieker. De afstand tussen 20 en 21 jaar is precies hetzelfde als de afstand tussen 50 en 51 jaar. En 0 jaar is een absoluut nulpunt: je bent nog niet geboren.

Lengte! Gemeten in centimeters. De afstand tussen 170 cm en 171 cm is exact 1 cm. En 0 cm betekent geen lengte (een beetje filosofisch, maar oké).

Inkomen! Gemeten in euro's. De afstand tussen €2000 en €2001 is precies €1. En €0 betekent geen inkomen.

Temperatuur in Celsius. Hier wordt het interessant! Is er een absoluut nulpunt? Nee, 0 graden Celsius is niet het punt waarop er geen temperatuur meer is. Daarom is dit een interval variabele, geen ratio variabele. (Kelvin daarentegen heeft wel een absoluut nulpunt!).

Met scale variabelen kun je alles! Gemiddelden, medianen, standaarddeviaties, correlaties... Het is een feestje voor de statistici! Je kunt er grafieken van maken: histogrammen, spreidingsdiagrammen... De mogelijkheden zijn eindeloos!

In SPSS kun je met scale variabelen geavanceerde statistische analyses uitvoeren, zoals regressie-analyses, variantie-analyses (ANOVA), en t-testen. Daarmee kun je echt diepgaande conclusies trekken uit je data.

Waarom dit belangrijk is? Omdat het type variabele dat je hebt bepaalt welke statistische analyses je kunt uitvoeren. Als je een nominale variabele behandelt alsof het een scale variabele is, krijg je onzin-resultaten. Geloof me, dat wil je niet.

Dus, Samenvattend:

• Nominaal: Labels, geen volgorde. (Kleur, geslacht, postcode)
• Ordinaal: Volgorde, maar ongelijke afstanden. (Opleidingsniveau, tevredenheidsscores)
• Scale: Meetbaar, gelijke afstanden. (Leeftijd, lengte, inkomen, temperatuur (Celsius/Kelvin))

Nu weet je het! Je bent nu een expert in nominale, ordinale en scale variabelen. Ga nu de wereld in en label alles! (Niet letterlijk, natuurlijk). Experimenteer met je data in SPSS en ontdek wat je allemaal kunt leren. En onthoud: statistiek kan leuk zijn! (Echt waar!)

Hopelijk heb je er iets van opgestoken en vond je het een beetje grappig. Tot de volgende statistiek-date!