Op Hoop Van Zegen 1986

Ken je dat gevoel, dat je iets doet waarvan je diep van binnen weet dat het geen goed idee is? Zoals die laatste bitterbal bestellen om 2 uur 's nachts, of toch maar die ene schoonzus uitnodigen voor je verjaardag... Nou, de film Op Hoop van Zegen (1986) is eigenlijk een twee uur durende uitvergroting van dat gevoel.

Even voor de duidelijkheid: we hebben het hier over de film uit 1986, met Danny de Munk als Barend en Kitty Courbois als Kniertje. Niet het toneelstuk (al is dat ook tof), en zeker niet de musical (hoewel, de liedjes zijn wel catchy). Dit is de film die je stiekem keek toen je ziek thuis was, en je ouders dachten dat je lag te slapen.

Wat is het verhaal? Simpel: een stel vissers gaat de zee op met een boot die zo lek is als een mandje. De reder, Bos, is een echte vrek. Zo'n type dat nog zou proberen te onderhandelen met de Dood over de prijs van een grafkist. Hij weet donders goed dat zijn boot op z'n laatste benen loopt, maar het interesseert 'm geen zier. Want: winst!

Een Boot Zo Lek Als...

Serieus, die boot. Je zou er nog niet eens een theelepeltje soep in kunnen vervoeren, laat staan een lading vis. Als je erin zou stappen, zou je denken dat je in een zwembad beland bent, maar dan eentje met heel veel roest en heel weinig chloor. Het is zo'n boot waarvan je je afvraagt hoe het überhaupt drijft. Het enige dat er positief aan is, is dat de vissen al binnenboord zitten voordat ze überhaupt gevangen zijn. Maar goed, ik dwaal af.

Je kent het wel: dat ene meubelstuk dat je al jaren hebt, waarvan je weet dat het elk moment uit elkaar kan vallen? Die boot is dat meubelstuk, maar dan maal duizend. En in plaats van een kat die erop slaapt, heb je er een stel vissers die hun leven erop wagen.

Kniertje: Een Moederhart van Staal

Dan hebben we Kniertje. Oh, Kniertje. Gespeeld door de legendarische Kitty Courbois. Ze is de moeder van Barend en de weduwe van een andere visser die óók al op zee is gebleven. En ze heeft een waanzinnig gevoel voor drama. Elk zin die ze uitspreekt, is een potentiële meme. Ze is de belichaming van de Hollandse nuchterheid, vermengd met een flinke dosis wanhoop. Ze is de moeder die je toespreekt met "Niet zeuren, er zijn ergere dingen", terwijl je net je teen hebt gestoten.

Kniertje weet dat die boot levensgevaarlijk is. Ze weet dat Bos een gewetenloze profiteur is. Maar wat moet ze? Ze heeft geld nodig, haar zoon moet werken. Het is een catch-22 waar je u tegen zegt. Het is alsof je weet dat je een slechte deal sluit, maar je hebt geen andere keuze. Zoals die keer dat je een tweedehands auto kocht van iemand die je "een gunst" wilde bewijzen. Je weet dat je genaaid wordt, maar je doet het toch.

De Harde Realiteit van Zandvoort

De film speelt zich af in Zandvoort, een badplaats die er in 1986 waarschijnlijk iets minder hip uitzag dan nu. Denk meer aan grijze luchten, versleten regenjassen en het constante geluid van de zee. Het is een plek waar de harde realiteit van het vissersleven constant aanwezig is. Je voelt de koude wind bijna door je scherm heen.

Het leven is zwaar. Het geld is schaars. En de kans dat je ooit nog terugkeert van zee is allesbehalve gegarandeerd. Het is een wereld waarin geluk een luxe is, en overleven de norm. Het is alsof je constant op een dieet zit, maar er staat wel een taart voor je neus. Je weet dat je er niet aan moet beginnen, maar de verleiding is groot.

Barend: De Jonge Hond

Barend, gespeeld door Danny de Munk, is de jonge, onbezonnen zoon van Kniertje. Hij is vol energie en dromen, maar ook naïef. Hij wil bewijzen dat hij een goede visser is, maar hij snapt nog niet helemaal hoe de wereld in elkaar steekt. Hij is de stagiair die denkt dat hij alles weet, maar in werkelijkheid nog een hoop moet leren. Je kent het wel, die ene collega die altijd een stap vooruit wil zijn, maar uiteindelijk alleen maar over zijn eigen voeten struikelt.

Barend is een optimist in een pessimistische wereld. Hij wil graag geloven in het goede van de mens, zelfs als alle bewijzen het tegendeel aantonen. Hij is die ene vriend die altijd zegt: "Het komt wel goed", terwijl je zelf al lang weet dat het helemaal mis gaat.

De Ironie van Hoop

De titel, Op Hoop van Zegen, is natuurlijk een brutale vorm van ironie. Want eerlijk is eerlijk, er is weinig hoop en nog minder zegen in deze film. Het is een cynische blik op een wereld waarin winst belangrijker is dan mensenlevens. Het is alsof je een lot koopt, in de hoop de jackpot te winnen, terwijl je weet dat de kans nihil is. Je doet het toch, omdat je een sprankje hoop hebt. Maar die hoop is vaak gebaseerd op niks.

De film is geen feel-good movie. Het is geen film waar je vrolijk van wordt. Maar het is wel een film die je aan het denken zet. Het is een film die je laat zien hoe belangrijk het is om op te komen voor jezelf en voor anderen. Het is een film die je herinnert aan de waarde van menselijkheid, in een wereld die steeds harder wordt. Het is alsof je een bitter medicijn moet slikken, maar je weet dat het goed voor je is.

En ja, het is best een deprimerend verhaal. Maar het is ook een verhaal dat raakt. Het is een verhaal dat je bijblijft. En stiekem, vinden we dat allemaal wel een beetje fijn. Want soms, is het fijn om even herinnerd te worden aan de realiteit, hoe rot die soms ook is.

Dus, de volgende keer dat je je afvraagt of je die laatste bitterbal moet bestellen, denk dan even aan de vissers van Op Hoop van Zegen. Misschien besluit je dan toch om er nog eentje te nemen. Want het leven is al zwaar genoeg, toch?