Once About A Time In The West

Oké, even eerlijk: ik was laat met Once Upon a Time in the West. Echt laat. Jarenlang gehoord hoe episch, hoe baanbrekend, hoe… geweldig die film zou zijn. En dan, eindelijk, zette ik 'm op. En… ik was een beetje verward. Begrijp me niet verkeerd, die openingsscène met die drie akelige types bij het station? Briljant! Maar de rest… ik moest even wennen. Het tempo, de lange shots, die stilte… Je snapt het wel. Het was een complete anti-blockbuster ervaring, snap je? Alsof je na een week pizza opeens een bord stoofpeertjes voor je neus krijgt. Niet slecht, maar totaal anders dan verwacht.

Maar dat is dus precies waar de magie van Once Upon a Time in the West zit. Het is niet zomaar een western. Het is een deconstructie van het genre. Sergio Leone nam alle bekende elementen – de heroïsche cowboy, de gemene schurk, het wilde westen, de wraak – en draaide eraan. Zodat je als kijker even helemaal je ideeën over heldendom en het 'Wilde Westen' heroverweegt. Alsof hij zei: "Kijk, hier is je cowboy, maar is hij echt zo goed als je denkt?"

De magie van de langzaamheid

Een van de meest opvallende dingen aan de film is het tempo. Zoals ik al zei, het duurt even voordat je eraan gewend bent. Lange shots, bijna zonder dialoog, die de spanning opbouwen. Ken je dat gevoel dat je naar iets kijkt en je weet dat er iets gaat gebeuren, maar je weet niet precies wát of wanneer? Leone speelde daar meesterlijk mee. Denk aan de scène op het treinstation. Minutenlang zie je die drie huurmoordenaars wachten. Je hoort het gekraak van het hout, het gezoem van de vliegen… De spanning is om te snijden! (En ja, ik zat op het puntje van mijn stoel. Echt waar!)

Waarom deed Leone dit? Omdat hij wilde dat je de sfeer voelde. De stof, de hitte, de dreiging. Het is niet alleen een verhaal, het is een ervaring. En die ervaring vereist tijd. Alsof hij wil zeggen: "Hé, haast je niet zo, geniet van het uitzicht voordat de kogels vliegen!".

De iconische personages

De personages in Once Upon a Time in the West zijn stuk voor stuk iconisch. En niet alleen vanwege hun acties, maar ook vanwege hun voorkomen.

• Harmonica (Charles Bronson): De mysterieuze eenling met zijn mondharmonica. Zijn achtergrond is gehuld in mysterie, en zijn wraak is even koud als staal.
• Frank (Henry Fonda): Misschien wel de meest verrassende rol van Fonda. De ijskoude, gewetenloze huurmoordenaar. Het feit dat een acteur die bekend staat om zijn integere, 'goede' rollen zo'n duistere kant laat zien, maakt het des te schokkender.
• Jill McBain (Claudia Cardinale): Een sterke vrouw die haar weg probeert te vinden in een mannenwereld. Ze is zowel kwetsbaar als veerkrachtig, en ze vertegenwoordigt de hoop op een betere toekomst.
• Cheyenne (Jason Robards): Een charmante bandiet met een gouden hart (nou ja, min of meer dan). Hij is de underdog, de antiheld, en hij weet je toch te verrassen.

Elk personage heeft een motief, een reden om te doen wat ze doen. En zelfs de 'slechteriken' hebben hun eigen complexiteit. Frank is niet zomaar een sadistische killer. Hij is een product van zijn omgeving, van de meedogenloosheid van het Wilde Westen. Begrijp je het? Er is geen zwart-wit in deze film, alles is grijs.

Meer dan alleen wraak: Een ode aan het verdwijnende Westen

Once Upon a Time in the West is meer dan alleen een wraakverhaal. Het is ook een ode aan het verdwijnende Wilde Westen. De komst van de spoorweg betekent het einde van de oude manier van leven. De open vlaktes, de cowboys, de bandieten… het verdwijnt allemaal. En dat zie je terug in de film. De stad Sweetwater groeit en bloeit door de spoorweg, maar tegelijkertijd verliest het zijn authenticiteit. Het wordt moderner, geciviliseerd, maar ook zielloos. (Een beetje zoals sommige steden nu, vind je niet? Allemaal hetzelfde, allemaal dezelfde winkels…)

De film is ook een commentaar op de agressie en de meedogenloosheid die nodig waren om Amerika te bouwen. Het Wilde Westen was geen romantische plek, het was een harde, gewelddadige plek. En Leone liet dat zien. Geen glamour, geen heldendom, gewoon de rauwe realiteit. (Dat is ook de reden waarom het even duurt om aan de film te wennen, denk ik. Het is geen Disney-versie van het Wilde Westen!).

De soundtrack: Een symfonie van het Westen

En dan de muziek! Ennio Morricone's score is onvergetelijk. Elke melodie, elk instrument, is perfect afgestemd op de sfeer van de film. De mondharmonica van Harmonica, het weemoedige thema van Jill, de dreigende muziek van Frank… Het is allemaal geniaal. De muziek is niet alleen achtergrond, het is een personage op zich. Het versterkt de emoties, de spanning, de betekenis van de scènes. Serieus, zet de soundtrack eens op zonder de film te kijken. Je waant je meteen in het Wilde Westen. Gegarandeerd! (Of je buren denken dat je gek bent, dat kan ook natuurlijk).

Even een kleine persoonlijke observatie: Ik betrap mezelf er soms op dat ik de Harmonica themamelodie fluit tijdens het koken. Ja, echt waar! En dan voel ik me opeens een stuk heroïscher, haha. Alleen jammer dat de biefstuk nooit zo dramatisch bakt als in de film.

Waarom je Once Upon a Time in the West (nog een keer) moet kijken

Dus, waarom zou je Once Upon a Time in the West (nog een keer) moeten kijken? Omdat het een meesterwerk is. Omdat het een film is die je aan het denken zet. Omdat het een film is die je meeneemt naar een andere tijd, een andere plaats. Omdat het een film is met iconische personages, een prachtige soundtrack en een verhaal dat nog steeds relevant is. (En omdat ik heel hard m'n best heb gedaan om je te overtuigen, haha!).

Kortom:

• Deconstructie van het western genre
• Langzaam tempo creëert intense spanning
• Iconische personages met complexe motieven
• Ode aan het verdwijnende Wilde Westen
• Onvergetelijke soundtrack van Ennio Morricone

Geef de film een kans. Laat je meevoeren door de langzaamheid, de stilte, de sfeer. En wie weet, misschien ben je aan het einde van de film net zo verbaasd, ontroerd en gegrepen als ik was. (En zo niet, dan heb je in ieder geval een paar uur kunnen ontsnappen aan de realiteit. Ook niet verkeerd, toch?).

En onthoud: het Wilde Westen is nooit echt verdwenen. Het zit nog steeds in ons allemaal. (Misschien niet de pistoolgevechten, maar wel de drang naar vrijheid, de behoefte aan wraak… of gewoon de zin in een goede spaghettiwestern!).