No Friend But The Mountains

Hé jij daar! Zin in een duik in een boek dat anders is dan anders? Eentje die je aan het denken zet, je raakt, en je tegelijkertijd meeneemt naar een totaal andere wereld? Nou, hou je vast, want ik wil het met je hebben over "Geen vriend dan de bergen" (orginele titel: "No Friend But the Mountains") van Behrouz Boochani.

Klinkt misschien als een zware titel, hè? En eerlijk is eerlijk, dat ís het ook op sommige momenten. Maar laat je daardoor niet afschrikken. Het is namelijk zo veel meer dan alleen een zwaar verhaal. Het is een rauwe, poëtische, en uiteindelijk hoopvolle getuigenis van een man die vastzit in een uitzichtloze situatie. Denk aan "De graaf van Monte Cristo", maar dan zonder het happy end... tot nu toe tenminste.

Wat maakt "Geen vriend dan de bergen" zo bijzonder?

Wat dit boek echt speciaal maakt, is de manier waarop het geschreven is. Boochani schreef het via WhatsApp, vanuit het detentiecentrum op Manus Island, een eiland in Papoea-Nieuw-Guinea waar asielzoekers door Australië werden vastgehouden. Stel je dat eens voor! Een verhaal van zo'n diepte en complexiteit, gefilterd door het kleine schermpje van een telefoon. Is dat niet te gek voor woorden?

Maar er is meer! Hier zijn een paar redenen waarom dit boek je aandacht verdient:

• Het perspectief: Het is een eerstehands verslag van het leven in een detentiecentrum. Je ziet de wereld door de ogen van iemand die de dehumaniserende behandeling dag in dag uit meemaakt. Het is net alsof je naast hem staat, de ellende voelt en de wanhoop ruikt.
• De poëzie: Ondanks de gruwelijke omstandigheden, is het boek doorspekt met prachtige, poëtische passages. Boochani's taal is krachtig en beeldend. Hij weet de essentie van menselijkheid te vangen, zelfs in de meest inhumane omgeving. Vergelijk het met de sonnetten van Shakespeare, maar dan geschreven in prikkeldraad.
• De universele thema's: Het boek gaat over veel meer dan alleen asielzoekers en detentiecentra. Het gaat over menselijkheid, over vrijheid, over identiteit, over verzet. Thema's die ons allemaal aangaan, ongeacht waar we vandaan komen.
• De hoop: Ondanks alles, is er een sprankje hoop te vinden in dit boek. De hoop op een betere toekomst, de hoop op rechtvaardigheid, de hoop dat de menselijkheid zal zegevieren. Een beetje zoals "The Shawshank Redemption", maar dan zonder de rioolbuis.

Waarom zou je dit lezen?

Even eerlijk, het is geen boek om even snel te lezen op het strand. Het is een boek dat je bijblijft, je confronteert, en je dwingt om na te denken over de wereld om je heen. Maar is dat niet juist wat we nodig hebben? In een tijd van fake news en oppervlakkigheid, is het belangrijk om verhalen te lezen die er toe doen, verhalen die de realiteit laten zien, verhalen die ons menselijk maken.

Denk er eens over na. Hoeveel weet je eigenlijk van het leven in een asielzoekerscentrum? Hoeveel weet je van de mensen die daar vastzitten? "Geen vriend dan de bergen" geeft je een unieke inkijk in deze wereld. Het geeft je de kans om te luisteren naar een stem die anders vaak niet gehoord wordt.

De berg als metafoor

De titel zelf is al intrigerend, toch? "Geen vriend dan de bergen." De bergen, in dit geval, zijn niet alleen een geografische locatie, maar ook een metafoor voor de hoop, de kracht, en de veerkracht die Boochani vindt in zichzelf en in de Koerdische cultuur. Het is alsof hij zegt: zelfs als alles om me heen instort, heb ik nog de bergen, de herinneringen, de identiteit die me overeind houden.

Zie het als een moderne versie van "Walden" van Thoreau, maar in plaats van de natuur in te trekken om tot zichzelf te komen, wordt Boochani door de omstandigheden gedwongen om in zichzelf te keren en zijn innerlijke kracht te vinden. De berg is zijn safe space, zijn ankerpunt in de storm.

Wat kun je verwachten?

Bereid je voor op een emotionele rollercoaster. Er zijn passages die je diep zullen raken, die je verdrietig zullen maken, die je woedend zullen maken. Maar er zijn ook passages die je hoop geven, die je laten zien hoe sterk de menselijke geest kan zijn, die je laten lachen (ja, echt!).

Het boek is niet altijd makkelijk te lezen. Boochani's schrijfstijl kan soms wat abstract en poëtisch zijn. Maar dat is juist wat het zo bijzonder maakt. Het is geen rechttoe rechtaan verhaal, het is een kunstwerk, een getuigenis, een schreeuw om rechtvaardigheid.

Verwacht geen snelle antwoorden of gemakkelijke oplossingen. "Geen vriend dan de bergen" stelt vragen. Het daagt je uit om na te denken over je eigen positie in de wereld, over je eigen verantwoordelijkheid, over je eigen menselijkheid. En is dat niet precies wat goede literatuur moet doen?

Meer dan alleen een boek

"Geen vriend dan de bergen" is meer dan alleen een boek. Het is een beweging. Het heeft de wereld wakker geschud en de aandacht gevestigd op de inhumane behandeling van asielzoekers. Het heeft Boochani een stem gegeven, en die stem is gehoord.

Het boek heeft verschillende prijzen gewonnen, waaronder de prestigieuze Victorian Prize for Literature. Het is vertaald in talloze talen en wordt over de hele wereld gelezen. Boochani is inmiddels vrijgelaten en woont nu in Nieuw-Zeeland, maar zijn strijd is nog niet voorbij.

Dus, wat nu?

Ben je nieuwsgierig geworden? Mooi! Zoek het boek op, lees het, en laat je raken. Praat erover met je vrienden, je familie, je collega's. Deel je gedachten en gevoelens. Samen kunnen we het verschil maken.

En onthoud: de bergen staan er altijd. Ze zijn een symbool van hoop, van kracht, van veerkracht. Laten we van ze leren.

Dus… ga jij "Geen vriend dan de bergen" lezen? Ik ben benieuwd wat je ervan vindt!