Mao Zedong Mao Tse Tung

Oké, laten we het even hebben over Mao Zedong (of Mao Tse Tung, want ja, die transliteratie kan nogal variëren, toch?). Serieus, waar beginnen we? Het is alsof je probeert de hele geschiedenis van China in een espresso kopje te proppen.

Mao, de man, de mythe, de... nou ja, de nogal controversiële legende. Hij was de grote roerganger, de man achter de Chinese Communistische Revolutie. En laten we eerlijk zijn, dat was geen klein biertje, hè? We spreken hier over een complete omwenteling, een aardverschuiving in de wereldgeschiedenis.

Een beetje achtergrond, want dat is wel handig.

Stel je voor: begin 20e eeuw. China is een puinhoop. Keizerlijke dynastieën zijn verleden tijd, er is chaos, oorlogsheren die de boel regeren... kortom: een recept voor ellende. En dan komt Mao, vanuit een boerenfamilie, met een idee: het communisme. Lekker radicaal, lekker anders.

Hij was dus niet bepaald afkomstig uit de elite, snap je? Boerenzoon die het helemaal zou gaan maken. Klinkt bijna als een sprookje, toch? Maar dan eentje met een heel, heel erg lange en ingewikkelde plot.

Hij werd geïnspireerd door het marxisme-leninisme (pff, probeer dat maar eens drie keer achter elkaar te zeggen). Hij geloofde dat de boeren de sleutel waren tot de revolutie. En eerlijk is eerlijk, hij had wel een punt. De boeren waren met velen en hadden vrij weinig te verliezen.

De lange mars: niet bepaald een zondagse wandeling.

En dan komt de Lange Mars. Ik bedoel, respect voor die mensen. Een tocht van duizenden kilometers, op de vlucht voor de nationalistische troepen van Chiang Kai-shek. Dat is toch geen vakantie, lijkt me zo? Het was een keiharde survival tocht, maar het smeedde de communistische partij wel tot een ijzersterk team. Je zou bijna zeggen: teambuilding op z'n Chinees.

Die Lange Mars, dat was echt een keerpunt. Het gaf Mao de kans om zijn leiderschap te consolideren en zijn ideologie verder te verspreiden. En, laten we wel wezen, het gaf hem een epische achtergrond story die hij later goed kon gebruiken.

Na jaren van burgeroorlog versloeg Mao Chiang Kai-shek in 1949. De Volksrepubliek China was een feit! Confetti, vuurwerk, de hele mikmak... En Mao, die stond daar, op het Tiananmenplein, als de redder van China. Althans, zo werd het toen gezien.

De Grote Sprong Voorwaarts: een beetje te enthousiast, misschien?

Oké, nu wordt het wat ingewikkelder. Mao wilde China in een razend tempo industrialiseren en moderniseren. Dat klinkt goed, toch? Maar de 'Grote Sprong Voorwaarts' was... laten we zeggen, niet zijn beste idee.

Hij wilde dat iedereen staal ging produceren in achtertuinovens. Ja, echt. Gewone mensen, die geen idee hadden van staalproductie, moesten het maar even doen. Wat denk je dat daarvan kwam? Juist, waardeloze staal en gigantische verspilling van grondstoffen.

En alsof dat nog niet genoeg was, veranderde hij de landbouwmethoden radicaal. Met desastreuze gevolgen. De oogsten mislukten, er ontstond een gigantische hongersnood. Miljoenen mensen stierven van de honger. Serieus, het is ongelooflijk dat zoiets kon gebeuren.

De Grote Sprong Voorwaarts was dus een gigantische flop. Een regelrechte ramp. Het is een donkere bladzijde in de geschiedenis van China, en eentje die vaak wordt gebagatelliseerd. Maar we moeten eerlijk zijn: het was een vreselijke periode.

De Culturele Revolutie: nog meer chaos!

Alsof de Grote Sprong Voorwaarts nog niet genoeg ellende had veroorzaakt, begon Mao in de jaren '60 de Culturele Revolutie. Hij was bang dat de communistische idealen aan het verwateren waren, dat er te veel 'bourgeois'-gedachtegoed was binnengeslopen.

Dus wat deed hij? Hij riep de jongeren op, de zogeheten Rode Garde, om alle 'oude gewoonten, oude cultuur, oude gebruiken en oude ideeën' te vernietigen. Anarchie ten top. Scholen werden gesloten, intellectuelen werden vervolgd, kunst en literatuur werden vernietigd. Het was een complete chaos.

De Culturele Revolutie was een gigantische zuivering. Iedereen die verdacht werd van 'rechts' te zijn, werd aangevallen, vernederd en soms zelfs vermoord. Het land stortte in elkaar. Het was een periode van angst, paranoia en totale waanzin.

Je vraagt je af, hoe kon één man zoveel macht hebben? Hoe kon hij een heel land zo gek krijgen? Dat is een vraag die historici nog steeds proberen te beantwoorden. Het antwoord is waarschijnlijk een combinatie van factoren: charisma, propaganda, en een diepgewortelde behoefte aan verandering in de Chinese samenleving.

Mao's erfenis: complex, om het zacht uit te drukken.

Mao stierf in 1976. En wat is nu zijn erfenis? Tsja, dat is een lastige vraag. Aan de ene kant wordt hij gezien als de bevrijder van China, de man die het land weer trots en onafhankelijk maakte. Hij zorgde voor een einde aan de eeuwenlange vernedering door buitenlandse mogendheden.

Aan de andere kant was hij verantwoordelijk voor de dood van miljoenen mensen. Door hongersnood, door vervolging, door oorlog. Zijn beleid was vaak desastreus en zijn ideologie was dogmatisch en totalitair.

Dus, hoe beoordeel je zo'n man? Het is bijna onmogelijk. Hij was een held en een tiran tegelijk. Een visionair en een dictator. Een complex figuur die een enorme invloed heeft gehad op de geschiedenis van de 20e eeuw.

Vandaag de dag zie je Mao's portret nog steeds hangen op het Tiananmenplein. En zijn gedachten worden nog steeds bestudeerd in China. Hij is een symbool van de communistische partij, ook al is het huidige China economisch gezien allesbehalve communistisch.

Het is belangrijk om kritisch te blijven. Om de positieve aspecten van zijn nalatenschap te erkennen, maar ook om de negatieve niet te vergeten. Om te leren van de geschiedenis, zodat we dezelfde fouten niet nog eens maken. Want, laten we eerlijk zijn, de geschiedenis van Mao Zedong is een waarschuwing én een les in één.

Dus, de volgende keer dat je een rood boekje ziet liggen, denk dan even aan Mao. En bedenk dan, dat de geschiedenis nooit zo zwart-wit is als het lijkt. Het is altijd een verhaal vol grijstinten, vol contradicties, vol verrassingen. En dat maakt het juist zo interessant, toch?

Zo, dat was even een koffie-praatje over Mao. Misschien een beetje te lang, maar ja, het is nou eenmaal geen simpel onderwerp. Tot de volgende keer!