Kunstwerken Van Kees Van Dongen

Zo, zet je schrap, want we duiken vandaag in de wereld van Kees van Dongen. En nee, ik heb het niet over die ene oom die altijd te veel jenever drinkt op verjaardagen. We hebben het over Kees van Dongen, de schilder! Die met die felle kleuren en dames die eruitzien alsof ze elk moment een sigaret en een dubbele espresso kunnen bestellen.

Stel je voor: Parijs, begin 20e eeuw. De sfeer is bruisend, iedereen loopt rond met een idee voor een nieuw kunstwerk of een revolutionair gedicht. En midden in die chaos staat onze Kees, een beetje de Hollandse jongen die besloten heeft om de boel eens flink op te schudden. Hij kwam niet uit een of ander chic kunstenaarshoesje, nee, hij was geboren in Delfshaven, Rotterdam. Meer nuchter dan dat wordt het niet, toch? Maar hij had wel een enorm talent en een nog grotere drang om te schilderen.

Van Rotterdamse haven naar Parijse salon

Van Dongen begon dus in Rotterdam, waar hij zich bekwaamde aan de Academie. Maar ja, Rotterdam is Rotterdam, hè? (Sorry Rotterdammers, ik kom zelf ook uit de Randstad, dus ik mag het zeggen!). Al snel trok hij naar Parijs, de stad waar alles kon en waar iedereen je rare ideeën (meestal) met open armen ontving. En daar, in de boulevard-achtige straten, vond hij zijn inspiratie.

Maar voordat hij beroemd werd, moest hij natuurlijk eerst nog even een paar keer bijna verhongeren. Kunstenaar zijn is nu eenmaal niet altijd een vetpot. Hij tekende spotprenten voor tijdschriften, een soort van 'avant la lettre' cartoons, om aan de kost te komen. Beetje de Jan Kruis van de vroege 20e eeuw, maar dan met een schilderskwast in plaats van een fineliner.

Fauvisme: Kleuren die van het doek spatten

Van Dongen raakte al snel bevriend met de "Fauves" (de wilden!). Een groep kunstenaars die de wereld wilden laten zien hoe je met kleur kon experimenteren. Henri Matisse was een van die wilden en Van Dongen sloot zich bij hen aan. En geloof me, die kleuren waren wild! Rood was niet zomaar rood, nee, het was bloedrood, vlammend rood, rood waar je spontaan zin van kreeg om een tango te dansen. En blauw was niet zomaar blauw, het was diepblauw, mysterieus blauw, blauw waar je in kon verdwalen als een Schotse Hooglander in de mist.

Zijn schilderijen uit deze periode zijn geweldig. Denk aan portretten met absurde kleurcombinaties, landschappen die eruitzien alsof ze geschilderd zijn door iemand die een beetje te veel absint heeft gedronken. Maar wel op een hele goede manier, natuurlijk!

Portretten van de "beau monde": Glamour met een knipoog

Na een tijdje liet Van Dongen het wilde fauvisme een beetje achter zich. Hij ging zich meer richten op portretten, en dan niet zomaar portretten van Jan en alleman. Nee, hij schilderde de "beau monde", de rijken en beroemdheden van Parijs. Actrices, modellen, society dames… noem het maar op!

En hij schilderde ze niet zoals ze waren, maar zoals hij ze zag. Met lange benen, grote ogen en een uitdagende blik. Zijn portretten zijn een beetje flirterig, een beetje ondeugend, en soms ook een beetje spotziek. Hij liet de glamour zien, maar ook de ijdelheid en de verveling die er soms achter schuilgingen.

Hier wat kenmerken van zijn portretten:

• Verlengde proporties: Iedereen kreeg langere benen dan in het echt. Beetje alsof hij ze stiekem op hakken had gezet.
• Grote, amandelvormige ogen: Alsof ze elk moment een geheim kunnen onthullen. Of gewoon heel goed gekeken hebben naar een stripfiguur.
• Felle kleuren: Ook hier bleef hij experimenteren. Soms gebruikte hij kleuren die helemaal niet logisch waren, maar die wel heel mooi stonden.
• Een suggestie van decadentie: Er hing altijd een sfeer van luxe en overdaad rond zijn portretten. Je kon bijna de parfum en de champagne ruiken!

Stel je voor dat je door Van Dongen geschilderd werd. Je zou eruitzien als een supermodel met een geheim! Maar tegelijkertijd zou iedereen ook denken: "Hmm, wat heeft ze nu weer uitgespookt?".

Controverses en successen

Natuurlijk was niet iedereen fan van Van Dongen. Sommige mensen vonden zijn werk te uitdagend, te commercieel, of gewoonweg lelijk. Maar ja, welke kunstenaar heeft dat nou niet? Je kunt het nooit iedereen naar de zin maken.

En ondanks de kritiek bleef Van Dongen succesvol. Zijn schilderijen werden tentoongesteld in de beste galeries en musea, hij kreeg opdrachten van belangrijke mensen, en hij verdiende goed geld. Hij kon zich dus eindelijk een beetje luxe veroorloven, en dat deed hij dan ook met volle teugen!

Van Dongen's donkere kant

Er is ook een minder fraai hoofdstuk in de geschiedenis van Van Dongen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog bleef hij in Parijs wonen en werkte hij door. Hij exposeerde zelfs in Duitsland. Dit werd hem na de oorlog niet in dank afgenomen. Men beschouwde het als collaboratie, hoewel hij nooit officieel beschuldigd is. Het blijft een smet op zijn blazoen, een donkere vlek op een verder kleurrijk palet.

Waar kun je zijn werk bewonderen?

Gelukkig kun je het werk van Van Dongen nog steeds bewonderen, zonder dat je daarvoor naar Parijs hoeft. In Nederland hangen zijn schilderijen onder andere in het Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam (waar anders!) en in het Singer Laren. En natuurlijk in talloze musea over de hele wereld.

Dus, als je ooit de kans krijgt, ga dan eens kijken naar een echte Van Dongen. Laat je verrassen door de kleuren, de glamour, en de ondeugende blik van zijn modellen. En bedenk dan: dit is kunst met een knipoog, kunst die je aan het denken zet, en kunst waar je gewoon heel vrolijk van wordt!

En als je dan toch bezig bent, neem dan gelijk een dubbele espresso. Gewoon, om in de stemming te komen. Want dat zou Van Dongen zelf ook gedaan hebben.Proost!