Jonathan Strange And Mister Norrell

Oké, luister, dit verhaal is echt krankzinnig. Alsof Jane Austen besloot een jointje te roken en toen een fantasy-epos te schrijven. Het heet Jonathan Strange & Mister Norrell, en geloof me, het is het lezen waard. Zelfs als je normaal gesproken denkt "Magie? Pff, dat is voor kinderen." Dit is geen Harry Potter, oké? Dit is Harry Potter die is opgegroeid, een dure jas heeft gekocht en een obsessie heeft ontwikkeld voor Napoleon.

Waar gaat het in hemelsnaam over?

Stel je voor: Engeland, begin 19e eeuw. De Napoleontische oorlogen razen, de romantiek tiert welig, en... magie is verdwenen. Althans, dat denken de meeste mensen. Er zijn wel "geleerde" heren die boeken over magie lezen en erover speculeren, een soort academische magie-archeologen, maar niemand doet magie. Het is meer een geschiedenisles dan een praktische vaardigheid. Denk aan een professor in Egyptologie die nog nooit een piramide heeft gezien. Zo erg is het.

Enter Gilbert Norrell, een super-teruggetrokken en extreem rijke kerel die in een enorme bibliotheek woont. Hij is obsessed met magie, verzamelt alle boeken die hij kan vinden, en... blijkt de laatste nog levende magiër van Engeland te zijn! Hij is als een eenhoorn in een bibliofiele outfit. Maar dan wel een eenhoorn met een gigantisch control probleem. Hij is een beetje een saaie piet, om eerlijk te zijn, meer een bibliothecaris dan een Gandalf.

Dan komt Jonathan Strange erbij. Een rijke, charmante kerel met weinig zin in het leven. Hij is een beetje een zwever, zoekt naar een doel. En dan, bam, ontdekt hij dat hij ook magie kan! Strange is het complete tegenovergestelde van Norrell: creatief, avontuurlijk, en totaal niet bang om de boel op te schudden. Hij is als een rockster in een tijdperk van klassieke muziek. Denk aan de jonge Mick Jagger die per ongeluk een toverspreuk leert.

De Vreemde Relatie

Norrell, die als de laatste magiër de magische kennis wil controleren, neemt Strange in de leer. En dan begint de ellende. Het is een beetje alsof je een kat en een hond dwingt om een perfect huwelijk te hebben, terwijl ze elkaar eigenlijk de hersens willen inslaan met een toverstok. Hun relatie is… complex. Ze bewonderen elkaar, haten elkaar, werken samen, saboteren elkaar – het is een epische bromance met magische gevolgen.

Denk aan de spanningen! Norrell wil magie netjes en gecontroleerd houden, een soort magische bureaucraat. Strange wil experimenteren, de grenzen verleggen, en een beetje chaos creëren. Kortom, Norrell wil de magie in een museum stoppen, Strange wil er een pyrotechnisch spektakel mee opvoeren.

Wat maakt het zo goed?

Hier zijn een paar redenen waarom je dit boek (of de BBC-miniserie, die ook geweldig is!) zou moeten checken:

• De schrijfstijl: Susanna Clarke schrijft alsof ze echt uit de 19e eeuw komt. Het is formele taal, lange zinnen, voetnoten die langer zijn dan sommige hoofdstukken... Het is fantastisch. Het voelt alsof je een verloren gewaand historisch document leest, maar dan met draken en feeën.
• De magie: Het is geen simpel "wingardium leviosa"-gedoe. Magie is ingewikkeld, gevaarlijk, en heeft vaak onvoorziene consequenties. Het is meer een soort chaotische natuurkracht dan een trucje. Je moet er echt moeite voor doen, en dan nog kan het compleet verkeerd aflopen.
• De personages: Norrell en Strange zijn allebei fascinerend, maar de bijfiguren zijn minstens even goed. Van Lady Pole, die door de feeën is betoverd, tot Stephen Black, een bediende met een geheim, iedereen is gelaagd en interessant.
• De details: Clarke heeft alles onderzocht. De politiek, de cultuur, de geschiedenis... Alles klopt. Het is alsof ze een compleet nieuw universum heeft gebouwd, maar dan gebaseerd op de onze.
• De humor: Ja, er zit humor in! Het is subtiel, droog, en vaak ronduit absurd. Denk aan ironische opmerkingen over magische conventies of hilarische beschrijvingen van mislukte toverspreuken.

Fairy Business

Oh, en ik mag de feeën niet vergeten! Die zijn… bijzonder. Geen schattige Tinkerbell-achtige wezentjes hier. De feeën in Jonathan Strange & Mister Norrell zijn wreed, onvoorspelbaar en extreem gevaarlijk. Ze zijn als de ultimate partycrashers, maar in plaats van je koelkast leeg te plunderen, stelen ze je ziel. Ze hebben hun eigen agenda, hun eigen regels, en ze spelen graag spelletjes met de mensenwereld. En die spelletjes zijn zelden leuk voor de mensen.

De relatie tussen mensen en feeën is een centraal thema in het boek. Het laat zien hoe verleidelijk magie kan zijn, maar ook hoe gevaarlijk het is om met krachten te spelen die je niet begrijpt. Het is een waarschuwing voor de gevolgen van ambitie en de prijs van macht. Bovendien zijn die feeën gewoon creepy. Vooral de Raven King. Die gast is echt… brrr.

Waarom zou je het lezen?

Omdat het anders is dan alles wat je ooit hebt gelezen. Het is een combinatie van historische fictie, fantasy, satire, en een beetje horror. Het is intelligent, grappig, spannend, en vaak ook ontroerend. En het is dik. Je bent er wel even zoet mee. Maar geloof me, het is de moeite waard.

En trouwens, wist je dat Susanna Clarke meer dan tien jaar aan dit boek heeft gewerkt? Tien jaar! Dat is langer dan de meeste huwelijken duren. En het resultaat is te zien. Het is een meesterwerk. Punt uit.

Dus, de volgende keer dat je in de boekwinkel bent, of op zoek bent naar iets nieuws om te binge-watchen, geef Jonathan Strange & Mister Norrell een kans. Je zult er geen spijt van krijgen. Tenzij je bang bent voor feeën. Dan misschien wel.

Conclusie

Jonathan Strange & Mister Norrell is niet zomaar een fantasyboek. Het is een belevenis. Het is een duik in een vreemde, wonderlijke wereld waar magie weer tot leven komt, en waar de grenzen tussen realiteit en fantasie vervagen. Het is een verhaal over ambitie, rivaliteit, liefde, verlies, en de kracht van verbeelding. En het is vooral een heel, heel goed verhaal. Dus, pak een kop thee, kruip lekker in je stoel, en bereid je voor op een magische reis. Je zult er geen spijt van krijgen (tenzij je echt, écht bang bent voor rare voetnoten). Veel plezier!