John Steinbeck Grapes Of Wrath

Hé! Zin in een bakkie en een beetje geklets over Steinbeck? Ja? Cool. Laten we het eens hebben over The Grapes of Wrath. Dat boek, hè? Zo'n klassieker... maar dan wel eentje waar je soms een beetje down van wordt, snap je?

Dus, de Joads. Een familie uit Oklahoma. Arm. Echt arm. Door de Dust Bowl (klinkt als een western-cocktail, toch?) en de banken verliezen ze hun boerderij. Wat doe je dan? Naar Californië! Het beloofde land! Denk je. Spoiler alert: het valt tegen.

Ze pakken alles wat ze hebben (en dat is niet veel, laten we eerlijk zijn) op die gammele oude truck. Opa, Oma, Ma Joad, Pa Joad, de kinderen... de hele mikmak. Een hele stoet misère on wheels, zou je kunnen zeggen.

De Reis

De reis zelf al... Jezus, mina! Bedenk je eens dat je met je complete familie, inclusief al je bezittingen, in een auto moet proppen. Zonder airco. In de bloedhitte. En dat kilometers lang. Alleen dat al zou mij gek maken. Respect voor die Joads, echt waar.

Onderweg... sterft opa. En oma. En nog wel wat mensen. Het is niet echt een happy go lucky roadtrip, zeg maar. Het is eerder een 'oh jee, wie leggen we nu weer langs de kant van de weg?' roadtrip. Beetje macaber, sorry.

En dan die motels! Nee, grapje. Motels konden ze zich niet veroorloven. Ze slapen langs de weg, in kampen... en die kampen, jongens, die kampen… Da’s echt deprimerend. Armoede ten top, viezigheid, honger… You name it, they got it.

De beschrijvingen van die kampen... Steinbeck kan echt schrijven, hè? Je voelt de stof, je ruikt de ellende, je hoort de wanhoop. Het is bijna pijnlijk zo goed.

Californië, De Grote Teleurstelling

Dus ze komen aan in Californië. Hoera! Het beloofde land! Palmbomen! Zon! Euh... niet echt. Het is meer "Oh, kijk! Nog meer mensen die op zoek zijn naar werk! En nog minder werk dan mensen!" Dubbel hoera?

De landeigenaren in Californië zijn niet bepaald blij met al die “Okies” (zo werden ze genoemd, niet echt een compliment). Ze worden uitgebuit, betaald met een fooi, en behandeld als vuil. Lekker dan.

Het contrast is zo groot, hè? Je verwacht een paradijs, en je krijgt een hel. Steinbeck hamert er echt op. Het is niet alleen de Dust Bowl die de mensen kapot maakt, maar ook de oneerlijkheid, de uitbuiting en de onverschilligheid.

Ma Joad: De Rots in de Branding

Maar dan heb je Ma Joad. Wow. Wat een vrouw! Ze is de lijm die de familie bij elkaar houdt. Ze is sterk, ze is slim, ze is... gewoon de baas. Zonder haar zouden de Joads allang uit elkaar zijn gevallen. Echt een iconisch personage.

Zij is het die zegt: "We're the people. We go on." Dat is echt zo'n quote die je bijblijft, vind je niet? Zelfs als alles tegenzit, zelfs als je alles kwijt bent, zelfs als de dood om de hoek loert… ga je door. Omdat je mens bent. Omdat je moet.

Het Einde (Spoiler Alert, Duh!)

Het einde... ja, daar kunnen we uren over discussiëren. Roos of Sharon geeft borstvoeding aan een hongerende man. Een daad van ultieme opoffering. Of is het een beetje too much? Beetje overdreven symbolisch? Wat denk jij?

Het is in ieder geval een einde dat je niet snel vergeet. Het is rauw, het is confronterend, het is... raar. Maar misschien is dat juist wel de bedoeling.

Waarom zou je het lezen? (Als je het nog niet hebt gedaan, dan!)

Oké, The Grapes of Wrath is geen vrolijk boek. Het is geen boek dat je leest als je een oppepper nodig hebt. Maar het is wel een belangrijk boek.

Het laat je zien hoe belangrijk solidariteit is. Hoe belangrijk het is om voor elkaar op te komen. Hoe belangrijk het is om niet weg te kijken als mensen lijden.

En het is nog steeds relevant, hè? Kijk naar de vluchtelingenproblematiek, kijk naar de armoede in de wereld… Het is alsof de geschiedenis zich herhaalt. Met andere mensen, op andere plekken, maar de ellende blijft hetzelfde.

Het is een boek dat je aan het denken zet. Een boek dat je raakt. Een boek dat je misschien zelfs een beetje verandert. (Of dat hoop ik dan toch!)

Dus, moet je het lezen? Absoluut. Zelfs als je er een beetje depri van wordt. Soms moet je even in de modder wroeten om de mooie dingen in het leven te waarderen, toch?

Enkele punten ter overweging

Denk je dat Steinbeck het allemaal een beetje aangedikt heeft, om het extra dramatisch te maken? Is hij soms te sentimentalistisch? Dat is een vraag die veel gesteld wordt.

Aan de andere kant, was de realiteit misschien nog wel erger? We lezen het nu vanuit een veilige positie, maar die mensen leefden er echt middenin. Hun perspectief was waarschijnlijk nog veel grimmiger.

Het boek wordt vaak gezien als een aanklacht tegen het kapitalisme. Vind je dat terecht? Of zijn er andere krachten aan het werk? De droogte, bijvoorbeeld. Of gewoon domme pech?

De symboliek

Vergeet de symboliek niet! De rivier (of het gebrek daaraan), de auto (een soort ark), de druiven (rijkdom en overvloed die niet voor iedereen is)… Alles heeft een betekenis! Probeer die te ontrafelen! Dat maakt het lezen nog interessanter.

En de titel zelf! The Grapes of Wrath. De druiven van de toorn. Dat komt uit het lied "The Battle Hymn of the Republic". Denk daar ook eens over na. Welke toorn? Van wie? Waarom?

Een beetje humor (voor de afwisseling!)

Oké, genoeg ellende. Laten we even lachen. Stel je voor dat de Joads nu zouden leven. Wat voor auto zouden ze hebben? Een aftandse camper, denk ik. En in plaats van naar Californië zouden ze naar… uh… misschien Drenthe gaan? Op zoek naar een baantje in de aardappeloogst?

En Ma Joad… zou die nu een reality-tv-ster zijn? “The Real Housewives of Oklahoma?” Ik zie het helemaal voor me!

(Sorry, ik dwaal af. Terug naar de serieuze zaken.)

Conclusie (bijna dan!)

The Grapes of Wrath is een complex boek. Het is een boek over armoede, over veerkracht, over liefde, over verlies, over onrecht... Het is een boek over het leven zelf, in al zijn lelijkheid en al zijn schoonheid.

Dus pak dat boek (of de e-reader) en begin te lezen! En daarna… laten we er nog eens over kletsen! Want er valt genoeg over te zeggen. Echt waar!

En nog één ding… bedankt voor het lezen! Het was leuk om mijn gedachten met je te delen! Tot de volgende keer!