Johan Van Der Keuken Movies

Oké, luister eens goed. Ik ga je vertellen over Johan van der Keuken. Niet de eerste naam die in je opkomt als je denkt aan 'Hollywood blockbuster', hè? Eerder de man van de cinefiele underground. Maar geloof me, deze man is goud waard, of nou ja, celluloid goud in ieder geval.

Wie is deze Van der Keuken eigenlijk?

Stel je voor: Amsterdam, de jaren '60. De wereld staat in brand (figuurlijk, meestal). En daar staat Van der Keuken, camera in de hand, klaar om alles vast te leggen. Hij was fotograaf, filmmaker, dichter... Een soort alles-in-één creatieve machine, aangedreven door nieuwsgierigheid en een flinke dosis eigenzinnigheid. En laten we eerlijk zijn, waarschijnlijk ook de nodige kopjes koffie. Hij was een meester in het documentaire genre, maar dan wel op zijn eigen manier. Vergeten we niet dat hij in de jaren '50 begon als kindfotograaf! Een hele andere wereld dan zijn latere politiek bewuste films.

Zijn stijl? Laat ik het zo zeggen: als je houdt van zoetsappige Hollywood-romantiek, dan kun je beter doorlopen. Van der Keuken was meer van de rauwe realiteit, gefilterd door zijn eigen artistieke lens. Denk aan verhalende essays op film, waar persoonlijke reflecties en scherpe observaties hand in hand gaan. Of, om het makkelijker te maken, een intelligente combinatie van beeld en geluid die je aan het denken zet – en soms een beetje ongemakkelijk maakt. Maar dan op een goede manier, natuurlijk!

Wat maakt hem zo bijzonder?

• De persoonlijke aanpak: Hij was niet bang om zichzelf in zijn films te laten zien. Soms letterlijk, soms door zijn gedachten en twijfels te delen. Dat maakt zijn werk heel persoonlijk en authentiek.
• De scherpe blik: Hij had een oog voor details die anderen over het hoofd zagen. Hij kon schoonheid vinden in de meest onverwachte plekken. En hij was niet bang om misstanden aan de kaak te stellen.
• De experimenteerdrift: Van der Keuken was altijd op zoek naar nieuwe manieren om te filmen en te vertellen. Hij was niet bang om te experimenteren met techniek en vorm. Dat maakt zijn werk heel dynamisch en verrassend.
• De muzikaliteit: Hij had een enorme liefde voor muziek, en dat hoor je terug in zijn films. Hij gebruikte muziek niet alleen als achtergrond, maar als een integraal onderdeel van het verhaal. Hij werkte onder andere samen met Misha Mengelberg!

Zijn belangrijkste films: een kleine tour

Nu, waar moet je beginnen als je de wereld van Van der Keuken wil induiken? Geen paniek, ik heb een paar suggesties:

Blind Kind (1964)

Deze korte film is een prachtig en intiem portret van een blind meisje. Het is ontroerend, poëtisch en laat zien hoe iemand de wereld kan ervaren zonder te kunnen zien. Zeker in die tijd was dit baanbrekend.

De Nieuwe IJsijd (1974)

Deze film is een kritische blik op de consumptiemaatschappij. Van der Keuken laat zien hoe we overspoeld worden met spullen en hoe dat ons leven beïnvloedt. Het is een waarschuwing die nog steeds relevant is, misschien wel relevanter dan ooit. Het laat zien hoe de moderne mens gevangen zit in zijn eigen consumptiegedrag. Het is een soort moderne versie van "The Truman Show," maar dan zonder Jim Carrey, en met meer koelkasten.

The Flat Jungle (1978)

Een fascinerende reis door de Bijlmer, een Amsterdamse wijk die destijds bekend stond om zijn hoogbouw en multiculturele bevolking. Van der Keuken laat zien hoe mensen met verschillende achtergronden samenleven in deze unieke omgeving. Hij brengt de chaos en de schoonheid van deze betonnen jungle in beeld. Eigenlijk is het een soort urban safari, maar dan zonder giraffen en met meer beton.

Face Value (1991)

In deze film onderzoekt Van der Keuken de betekenis van gezichten. Hij filmt mensen over de hele wereld en laat zien hoe gezichten ons iets kunnen vertellen over iemands identiteit, cultuur en emoties. Het is een visueel feest en een diepe reflectie op de menselijke natuur. Van der Keuken laat zien hoe gezichten culturele landkaarten zijn.

Amsterdam Global Village (1996)

Deze film is een portret van Amsterdam als een smeltkroes van culturen. Van der Keuken laat zien hoe mensen met verschillende nationaliteiten en achtergronden samenleven in deze bruisende stad. Het is een optimistisch en hoopvol beeld van een diverse samenleving. En het laat tegelijkertijd de spanningen en uitdagingen zien die daarmee gepaard gaan. Een soort moderne toren van Babel, maar dan met grachten en fietsen.

Laatste Woorden (1999)

Dit is misschien wel zijn meest persoonlijke en ontroerende film. Van der Keuken filmde zichzelf tijdens zijn strijd tegen kanker. Hij reflecteert op zijn leven, zijn werk en zijn naderende dood. Het is een eerlijk en kwetsbaar document dat je niet onberoerd laat. Hij filmde zijn eigen aftakeling, wat enorm moedig is. Het is een soort visueel testament, maar dan zonder advocaten en met meer poëzie.

Waarom zou je hem nu kijken?

Oké, ik snap het. Zwart-wit films, complexe thema's, geen snelle actie… Het klinkt misschien niet als het perfecte avondje uit. Maar geloof me, het is de moeite waard! Van der Keuken biedt je een andere kijk op de wereld. Hij laat je nadenken, hij daagt je uit, hij ontroert je. En dat is precies wat goede kunst moet doen.

Bovendien is zijn werk tijdloos. De thema's die hij aansnijdt – consumptie, identiteit, globalisering – zijn nog steeds relevant. Sterker nog, ze zijn misschien wel relevanter dan ooit. Dus, als je even genoeg hebt van oppervlakkige entertainment, geef Van der Keuken dan een kans. Wie weet ontdek je wel een nieuwe favoriete filmmaker!

En vergeet niet: je kan er mee pronken bij je vrienden op verjaardagen. "Oh, Johan van der Keuken? Ja, die ken ik wel. Echt een visionair!" Wedden dat je indruk maakt?

Waar kan ik zijn films vinden?

Gelukkig zijn zijn films steeds makkelijker te vinden. Veel van zijn werk is gerestaureerd en beschikbaar op dvd en Blu-ray. Ook zijn er regelmatig vertoningen in filmhuizen en op festivals. En natuurlijk kun je ook online zoeken. Met een beetje geluk vind je wel wat pareltjes op YouTube of Vimeo. Tip: kijk op de website van het EYE Filmmuseum in Amsterdam, die beheren een groot deel van zijn archief.

Dus pak een kop thee (of een biertje, mag ook), nestel je op de bank en laat je meevoeren door de wereld van Johan van der Keuken. Je zult er geen spijt van krijgen. En wie weet, misschien kijk je na afloop wel met andere ogen naar de wereld om je heen. Veel kijkplezier!