Jean Renoir La Grande Illusion

Oké, luister goed. Stel je voor: Parijs, een café, een croissant zo groot als je hoofd, en ik vertel je over een film uit 1937. Ja, echt waar! Niet weglopen! Deze film, La Grande Illusion van Jean Renoir, is niet zomaar een oude zwart-wit film. Het is alsof je stiekem de tijd terugreist, maar dan met betere dialogen en minder pruiken.

Waar gaat het over? Nou, hou je vast…

Simpel gezegd: het is een film over Franse krijgsgevangenen in de Eerste Wereldoorlog. Maar wacht! Voordat je denkt "O jee, nog een oorlogsfilm...", bedenk dat dit niet je typische 'BOOM! BANG! Dood!' spektakel is. Het is meer een 'hmmm, interessante gesprekken over klasse, nationaliteit en menselijkheid... terwijl ze proberen te ontsnappen!'

Denk aan The Great Escape, maar dan Frans en met meer filosofie. En minder Steve McQueen op een motor. (Sorry Steve, je bent geweldig, maar Renoir had iets anders in gedachten.)

De Cast: Een Bonte Stoet

We hebben een paar belangrijke spelers in dit drama (of misschien is het een tragikomedie? Ik ben er nog niet uit):

• Maréchal (Jean Gabin): Een stoere vent, een beetje een bruut, maar met een gouden hart. Hij is de man van het volk, de sergeant die eigenlijk veel slimmer is dan hij doet voorkomen. Hij is alsof je buurman, maar dan in een Frans uniform.
• De Boeldieu (Pierre Fresnay): Een aristocraat, superieur en elegant. Hij is geboren met een zilveren lepel in zijn mond... en gebruikt die waarschijnlijk om zijn snor te onderhouden. Serieus, hij is zo high society dat hij bijna onwerkelijk is. Maar hij is ook complex en best wel cool.
• Rosenthal (Marcel Dalio): Een rijke Joodse man, wiens familie schatrijk is. Hij zorgt voor de pakketjes en is zo'n beetje de "bankier" van de groep. Je zou denken dat hij constant champagne aan het drinken is, maar hij is eigenlijk heel down-to-earth. En oh ja, hij deelt zijn voedselpakketten met iedereen. Dat is pas echt rijk zijn!
• Von Rauffenstein (Erich von Stroheim): Een Duitse officier, zelf ook een aristocraat, en hij deelt een bepaalde verbondenheid met de Boeldieu. Hij draagt een nekbrace. Waarom? Omdat hij een ongeluk had! Maar het geeft hem ook een tragische, bijna robotachtige uitstraling. Hij is een soort nobele vijand, gevangen in de oorlog, net als de anderen.

Wat maakt dit nou zo'n bijzondere film?

Het is niet alleen het ontsnappingsplot (alhoewel dat best spannend is). Renoir zat op een dieper niveau te graven.

• Klasseverschillen: De film laat zien hoe klasseverschillen zelfs in een oorlogssituatie blijven bestaan. De Boeldieu voelt een band met Von Rauffenstein, omdat ze allebei van adel zijn, terwijl Maréchal en Rosenthal meer op elkaar aangewezen zijn. Het is bijna alsof de adel een eigen geheime club heeft, met een eigen handshake en alles.
• De zinloosheid van oorlog: Renoir laat zien hoe de oorlog alle betrokkenen kapot maakt, aan beide kanten van de linie. Niemand wint echt. Iedereen is een beetje loser aan het einde. Behalve misschien de croissantverkoper in Parijs. Die is altijd de winnaar.
• Menselijkheid: Ondanks de oorlog, de gevangenschap, en alle ellende, laat Renoir zien dat mensen nog steeds verbinding kunnen maken met elkaar. Ze delen eten, verhalen, en zelfs een beetje hoop. Het is hartverwarmend, zelfs als je weet dat het allemaal ellendig gaat eindigen. (Niet dat ik iets verklap!)

De Boodschap: Meer dan een ontsnapping

La Grande Illusion is niet zomaar een verhaal over ontsnappen uit een gevangenkamp. Het is een verhaal over ontsnappen aan vooroordelen, nationalisme en de illusie dat oorlog ooit een oplossing is. Het is alsof Renoir wilde zeggen: "Hé mensen, laten we stoppen met elkaar te haten en gewoon lekker samen een biertje drinken!"

Oké, misschien niet letterlijk. Maar je snapt het punt.

Waarom is het nog steeds relevant?

Omdat de thema's die Renoir aansnijdt nog steeds actueel zijn. Klasseverschillen, nationalisme, en de zinloosheid van oorlog... het is alsof de geschiedenis zich constant herhaalt. (Maar dan zonder de mooie uniformen. Tegenwoordig dragen ze alleen nog maar saaie camouflage.)

Dus, als je ooit zin hebt in een film die je aan het denken zet, je aan het lachen maakt (soms), en je een beetje hoop geeft (zelfs in de meest donkere tijden), kijk dan La Grande Illusion. Het is een meesterwerk. Eén van de beste films ooit gemaakt. Punt uit!

Leuke Feitjes! (Omdat iedereen van leuke feitjes houdt)

• De film werd verboden door zowel de nazi's als de Franse regering! De nazi's vonden het anti-oorlog, en de Franse regering vond het waarschijnlijk te kritisch over de Franse elite.
• Renoir gebruikte een aantal echte aristocraten als adviseurs voor de film, om ervoor te zorgen dat de details correct waren. Dus als de Boeldieu zijn snor op een bepaalde manier draait, is dat waarschijnlijk historisch correct!
• Erich von Stroheim, de acteur die Von Rauffenstein speelde, was zelf een beroemde regisseur! Hij regisseerde onder andere de iconische stomme film Greed. Hij was een echt genie. En blijkbaar goed in nekbraces dragen.
• De film werd bijna vernietigd tijdens de Tweede Wereldoorlog! Maar gelukkig werd een kopie gered en veilig bewaard. Stel je voor dat we dit meesterwerk kwijt waren geweest! Dat zou pas echt een illusie zijn.

Zo, dat was het. La Grande Illusion in een notendop (of misschien in een gigantische croissant). Nu weet je genoeg om indruk te maken op je vrienden op een filmavond. Of om te argumenteren met een filmliefhebber in een café. Of gewoon om te beseffen dat oude films soms verrassend relevant kunnen zijn. Cheers!