I Wander As I Wander

Goedemiddag, allemaal! Of zoals we in muzikale kringen zouden zeggen: "Goeiemiddag, luisteraars!" Trek een stoel bij, bestel een uitsmijter speciaal, want ik ga jullie een verhaal vertellen over een kerstliedje dat zó populair is, dat het bijna net zo erg is als de files op de A4. Ik heb het natuurlijk over: "I Wander As I Wander".

Nu hoor ik sommigen van jullie denken: "I Wander As I Wander? Is dat niet dat liedje dat mijn oma altijd neuriet terwijl ze kerstkransjes bakt?" Ja, dat klopt! (Waarschijnlijk). Maar er zit een véél interessanter verhaal achter dan alleen maar oma's bakactiviteiten. Sterker nog, er zit een verhaal achter dat bijna net zo complex is als het navigatiesysteem in mijn auto (lees: compleet onbegrijpelijk, maar uiteindelijk brengt het je er wel).

De Mysterieuze Ontstaan van een Kerstklassieker

Het verhaal begint allemaal met een man genaamd John Jacob Niles. Een naam die klinkt als een personage uit een Dickens roman, maar in werkelijkheid een Amerikaanse componist, zanger en verzamelaar van folkmuziek was. Stel je hem voor: een soort hipster avant la lettre, alleen dan zonder de baardolie en met een fascinatie voor oude liedjes.

In 1933 was Niles in Murphy, North Carolina (een plek die blijkbaar net zo afgelegen is als Terschelling in de winter) op zoek naar... tja, wie weet wat hij precies zocht. Misschien een goede kop koffie? Een vintage banjo? Het zal wel. Feit is dat hij een familie ontmoette, de Guggenheims (nee, niet die Guggenheims) en hun dochter, een meisje genaamd Annie Morgan.

Annie, zo gaat het verhaal, zong een stukje van een liedje. Een flard van een melodie die Niles zo raakte dat hij er bijna zijn stroopwafel door liet vallen. (Oké, stroopwafels bestonden toen nog niet in Amerika, maar het idee is duidelijk: hij was onder de indruk!).

Het liedje was fragmentarisch, onvolledig. Slechts een paar regels. Maar Niles, die een oor had voor muzikale details net zo scherp als de ogen van een buizerd, zag er potentie in. Potentie zo groot als de kerstboom op de Dam.

De Rest is Geschiedenis… Of Toch Niet?

Hier komt het leuke gedeelte: Niles nam dat kleine stukje liedje en maakte er I Wander As I Wander van. Maar nu komt de vraag: hoeveel van het liedje was echt Annie's liedje, en hoeveel was Niles' eigen creatie? Dat is de grote vraag. Net zoiets als de vraag of Sinterklaas echt is: je weet het niet zeker, maar het is leuk om erover te fantaseren.

Sommige mensen beweren dat Niles vrijwel alles zelf heeft geschreven, dat Annie's liedje slechts een kleine inspiratiebron was. Anderen zweren bij het verhaal dat Annie een eeuwenoud volkslied zong, doorgegeven van generatie op generatie via mond-tot-mond reclame, net als de beste recepten voor oliebollen.

De waarheid ligt waarschijnlijk ergens in het midden. Niles was een getalenteerde componist, dus hij heeft ongetwijfeld zijn eigen stempel op het lied gedrukt. Maar tegelijkertijd: wie weet welke schatten van vergeten melodieën er nog rondzwerven in de Appalachen?

Wat Maakt "I Wander As I Wander" Zo Speciaal?

Dus, wat maakt dit liedje nou zo bijzonder? Waarom wordt het nog steeds gezongen, bijna honderd jaar nadat Niles het "ontdekte"? Ik denk dat het een combinatie is van een paar dingen:

• De melodie: Die is gewoonweg prachtig. Eenvoudig, maar ontroerend. Zoals een perfect gebakken appeltaart: geen poespas, maar gewoon goed.
• De tekst: Die is mystiek en poëtisch. Het gaat over een zwerver die ronddwaalt en op zoek is naar iets. Wat precies? Dat laat het lied open. Misschien is het Kerst, misschien is het hoop, misschien is het gewoon een warme kop chocomel.
• De sfeer: Het lied ademt een sfeer van eenvoud en spiritualiteit. In een wereld die steeds complexer en hectischer wordt, biedt "I Wander As I Wander" een moment van rust en reflectie. Net als wanneer je eindelijk een parkeerplek vindt in de Kalverstraat tijdens de kerstinkopen.

Uitvoeringen door de Groten der Aarde

En natuurlijk, de lijst van artiesten die "I Wander As I Wander" hebben gecoverd is indrukwekkend. Van Marlene Dietrich (ja, echt!) tot Loretta Lynn, van Alison Krauss tot... nou ja, noem maar op! Iedereen die iets voorstelt in de muziekwereld heeft dit liedje wel eens aangeraakt. Alsof het een soort muzikale estafette is, doorgegeven van generatie op generatie.

Mijn persoonlijke favoriet? Moeilijk te zeggen. Maar ik ben altijd wel gecharmeerd door versies die de eenvoud van het lied benadrukken. Geen grote orkesten, geen overdreven vocalen, gewoon een stem en een gitaar. Net als hoe het waarschijnlijk klonk toen Annie Morgan het zong in de Appalachen. Of hoe Niles het in zijn hoofd hoorde toen hij zijn eigen versie componeerde.

Dus, Wat Is de Morale van Dit Verhaal?

De morale van dit verhaal? Misschien is het dat de mooiste dingen in het leven vaak de eenvoudigste zijn. Of dat je nooit weet welke schatten je kunt vinden als je bereid bent om te dwalen. Of misschien is het gewoon dat kerstliedjes geweldig zijn, vooral als ze een mysterieus en intrigerend verhaal hebben.

Maar bovenal hoop ik dat dit verhaal je heeft geïnspireerd om "I Wander As I Wander" eens (of nog eens) te beluisteren. Sluit je ogen, laat de melodie over je heen spoelen en laat je meevoeren naar de Appalachen, naar de tijd van John Jacob Niles, en misschien zelfs naar de tijd van Annie Morgan. En wie weet, misschien ontdek je dan wel de ware betekenis van Kerst. (Of in ieder geval een goede reden om nog een kerstkransje te eten).

En onthoud: als je ooit een mysterieus liedje hoort dat je raakt, schrijf het op! Je weet nooit, misschien heb je wel de volgende kersthit in handen. En als dat zo is, vergeet dan niet mij te bedanken! (Een doos bonbons is voldoende).

Fijne kerstdagen, allemaal! En dwaal ze!