How Do I Deal With A Bully

Oké, even een verhaal. Ik was ooit, jaren geleden, op een camping in Frankrijk. Prachtig weer, croissants elke ochtend, het complete plaatje. Totdat er een jongen was, een jaar of 10 schat ik, die het leuk vond om iedereen op te jutten. Beetje schoppen tegen ballen van andere kinderen, waterpistool leegspuiten in iemands tent… je kent het wel. En iedereen dacht: "Ach, laat maar, hij is nog jong". Maar serieus, dat gedrag begon te irriteren. En dat is dus, heel kort door de bocht, wat pesten is. Iemand die structureel vervelend doet, waardoor je je klote voelt. En wat doe je er dan aan? Laten we dat eens uitzoeken, want "ach, laat maar" is vaak niet het antwoord, toch?

Wat is pesten eigenlijk? (En waarom is het zo rot?)

Even heel simpel: pesten is herhaaldelijk iemand expres vervelend behandelen. En dat "vervelend" kan van alles zijn. Schelden, uitsluiten, roddelen, schoppen, stelen… noem maar op. Het gaat erom dat er een machtsverschil is. De pester voelt zich sterker (of probeert dat te zijn) en het slachtoffer voelt zich zwakker. En dat is dus het probleem. Het is niet zomaar een ruzie. Het is een systeem van onderdrukking. Bah!

Waarom is het dan zo rot? Nou, het kan je zelfvertrouwen helemaal kapot maken. Je gaat aan jezelf twijfelen, je durft minder, je voelt je onzeker… Het kan zelfs leiden tot angststoornissen en depressie. En geloof me, dat wil je niet. (Echt niet. Ik ken mensen die er jaren over hebben gedaan om daarvan te herstellen.)

De verschillende vormen van pesten

Pesten komt in allerlei soorten en maten. We hebben:

• Fysiek pesten: Duwen, schoppen, slaan, spullen afpakken… Lekker concreet, maar ook super naar.
• Verbaal pesten: Schelden, beledigen, bedreigen, roddelen… Kan minstens zo hard aankomen als fysiek geweld. Words can hurt!
• Sociaal pesten: Uitsluiten, negeren, roddelen, zwartmaken… Dit is vaak moeilijker te bewijzen, maar kan ontzettend kwetsend zijn. (Denk aan: niet uitgenodigd worden voor feestjes, terwijl je weet dat iedereen gaat).
• Cyberpesten: Via internet of social media treiteren, beledigen, bedreigen, of iemands reputatie schaden. Super anoniem, super laf, en super vervelend.

Zie je, het is dus niet alleen maar die stereotype bullebak die je in de films ziet. Het kan veel subtieler zijn, en daardoor des te moeilijker om aan te pakken.

Wat kan je zelf doen tegen een pestkop?

Oké, the million dollar question. Wat kan je doen als je zelf gepest wordt? Hier een paar tips, in willekeurige volgorde, want wat voor de ene werkt, hoeft voor de ander niet te werken.

• Blijf rustig (probeer het tenminste): Ik weet het, makkelijker gezegd dan gedaan. Maar als je overstuur raakt, geef je de pester eigenlijk wat hij wil. Probeer je emoties onder controle te houden. Adem in, adem uit. En onthoud: het ligt aan hem, niet aan jou.
• Zeg er wat van (als je durft): Soms kan een simpele "Laat me met rust!" of "Hou op!" al genoeg zijn. Maar pas op, doe dit alleen als je je er veilig bij voelt. En zeg het met zelfvertrouwen. Alsof je de baas bent over je eigen ruimte. (Zelfs als je dat niet bent, fake it 'til you make it!)
• Loop weg: Simpel, maar effectief. Geef de pester geen aandacht. Negeer hem en loop weg. Zo laat je zien dat je zijn gedrag niet accepteert.
• Zoek steun: Praat erover met iemand die je vertrouwt. Een vriend, een familielid, een leraar, een vertrouwenspersoon… Het is belangrijk om je verhaal kwijt te kunnen. En om te horen dat je er niet alleen voor staat.
• Documenteer het: Maak aantekeningen van wat er gebeurt, wanneer het gebeurt, en wie erbij waren. Dit kan later nuttig zijn als je er melding van wilt maken. (Vooral bij cyberpesten is dit belangrijk: screenshots maken!)
• Vermijd de pester: Als het kan, probeer dan de pester te vermijden. Neem een andere route naar school, ga niet naar dezelfde plekken als hij… Het is misschien niet de leukste oplossing, maar het kan wel helpen om de situatie te de-escaleren.
• Word assertiever: Oefen je houding en je stem. Sta rechtop, kijk de pester aan, en spreek duidelijk. Laat zien dat je niet bang bent. (Ook hier geldt: fake it 'til you make it!) Er zijn genoeg cursussen assertiviteit, wellicht iets voor jou?

Wanneer moet je hulp inschakelen?

Soms is het genoeg om het zelf aan te pakken, maar soms heb je gewoon hulp nodig. En dat is helemaal niet erg! Het is juist sterk om te erkennen dat je er niet alleen uitkomt.

Wanneer moet je hulp inschakelen?

• Als het pesten ernstig is (bijvoorbeeld fysiek geweld of bedreigingen).
• Als het pesten langdurig is en je er zelf niet vanaf komt.
• Als het pesten je mentale gezondheid beïnvloedt (bijvoorbeeld angst, depressie, slaapproblemen).
• Als je je onveilig voelt.

Wie kan je om hulp vragen?

• Je ouders/verzorgers: Zij zijn verantwoordelijk voor je welzijn.
• Een leraar/mentor/vertrouwenspersoon op school: Zij kunnen helpen om de situatie op school aan te pakken.
• Een vriend/vriendin: Samen sta je sterker.
• Een professionele hulpverlener: Een psycholoog, een therapeut, een maatschappelijk werker… Zij kunnen je helpen om met de gevolgen van het pesten om te gaan.
• De politie: In geval van ernstige bedreigingen of fysiek geweld.
• Er zijn diverse online platformen en hulplijnen waar je anoniem terecht kan. Zoek ze op!

Schaam je niet om hulp te vragen. Het is je recht om je veilig en prettig te voelen. En er zijn genoeg mensen die je willen helpen.

Wat als ik een pester zie? (En niet het slachtoffer ben)

Natuurlijk, het is niet fijn om zelf gepest te worden, maar het is ook belangrijk om te kijken naar wat je kan doen als je ziet dat iemand anders gepest wordt. Want wegkijken is geen optie, toch?

Wat kan je doen?

• Grijp in (als het veilig is): Zeg er wat van, steun het slachtoffer, leid de aandacht af… Maar pas op dat je jezelf niet in gevaar brengt.
• Haal er iemand bij: Als je het niet alleen durft, vraag dan hulp aan een leraar, een ouder, of een andere volwassene.
• Steun het slachtoffer: Laat zien dat je er voor hem/haar bent. Luister naar zijn/haar verhaal, en laat weten dat hij/zij niet alleen is.
• Meld het: Als je je zorgen maakt, meld het dan bij een vertrouwenspersoon. Ook al wil het slachtoffer het zelf niet melden.

Onthoud: iedereen kan het verschil maken. Ook jij! Door op te komen voor anderen, maak je de wereld een stukje mooier. (Klinkt cheesy, maar het is wel waar.)

Conclusie: Pesten is nooit oké!

Pesten is een serieuze zaak. Het kan je leven behoorlijk beïnvloeden. Maar je staat er niet alleen voor. Er zijn genoeg mensen die je willen helpen. En er zijn genoeg dingen die je zelf kan doen. Dus, wees sterk, wees assertief, en wees aardig voor elkaar. Want een beetje vriendelijkheid kan wonderen doen.

En onthoud: als die jongen op de camping was aangepakt, had ik misschien een nog fijnere vakantie gehad. Dus… actie! (Niet letterlijk natuurlijk, tenzij het echt nodig is 😉)