Hoe Lang Blijft Permanent Zitten

Ken je dat gevoel? Dat je maar niet stil kunt zitten tijdens de les? Dat je benen onrustig bewegen, je constant aan je pen zit te klikken, of dat je gedachten afdwalen naar allesbehalve de uitleg van de docent. Je bent niet de enige! Veel kinderen en volwassenen worstelen hiermee. Laten we eens duiken in de vraag: hoe lang blijft permanent zitten eigenlijk?

Wat is "permanent zitten" en waarom is het zo'n uitdaging?

Met "permanent zitten" bedoelen we eigenlijk de verwachting dat je gedurende langere periodes, bijvoorbeeld een hele schooldag, onafgebroken stil en geconcentreerd op een stoel zit. Dit is een uitdaging om verschillende redenen:

• De natuurlijke behoefte aan beweging: Ons lichaam is simpelweg niet gemaakt om urenlang in dezelfde positie te blijven. Beweging stimuleert de bloedsomloop, zuurstof naar de hersenen, en helpt ons om wakker en alert te blijven.
• Aandachtsspanne: De gemiddelde aandachtsspanne van een kind (en zelfs een volwassene!) is korter dan je denkt. Onderzoek suggereert dat de aandachtsspanne ongeveer gelijk is aan de leeftijd vermenigvuldigd met 2 tot 5 minuten. Dus een kind van 10 jaar kan zich gemiddeld 20 tot 50 minuten concentreren.
• Individuele verschillen: Iedereen is anders! Sommige mensen hebben van nature meer behoefte aan beweging dan anderen. Sommige hebben sneller last van verveling of afleiding.
• Leeromgeving: Een saaie of oninteressante leeromgeving maakt het natuurlijk nog moeilijker om stil te zitten en je aandacht erbij te houden.

Dus, de vraag is niet zozeer hoe lang je permanent stil kunt zitten, maar meer hoe kunnen we een leeromgeving creëren die rekening houdt met de natuurlijke behoeften van leerlingen?

De impact van langdurig zitten op leren en welzijn

Langdurig stilzitten kan een negatieve impact hebben op zowel het leren als het welzijn:

• Verminderde concentratie: Zoals eerder genoemd, vermindert een gebrek aan beweging de bloedsomloop en de zuurstoftoevoer naar de hersenen, wat leidt tot verminderde concentratie en focus.
• Verhoogde vermoeidheid: Stilzitten kost energie. Probeer maar eens heel de dag je spieren aan te spannen om niet te bewegen! Dit leidt tot vermoeidheid en kan het leerproces belemmeren.
• Negatieve invloed op de fysieke gezondheid: Langdurig zitten is in verband gebracht met verschillende gezondheidsproblemen, zoals rugpijn, nekpijn, overgewicht, en een verhoogd risico op hart- en vaatziekten.
• Stress en frustratie: Het gevoel dat je moet stilzitten, terwijl je lichaam eigenlijk wil bewegen, kan leiden tot stress, frustratie, en een negatieve houding ten opzichte van school.

Het is dus duidelijk dat "permanent zitten" niet de ideale situatie is om optimaal te leren en je goed te voelen.

Alternatieven voor permanent zitten: Beweging integreren in de leeromgeving

Gelukkig zijn er veel manieren om beweging te integreren in de leeromgeving en het "permanent zitten" te doorbreken:

Voor docenten:

• Actieve lesmethoden: Gebruik actieve lesmethoden waarbij leerlingen in beweging zijn, zoals een kringgesprek waarbij leerlingen staan, een estafette-spel om lesstof te herhalen, of een 'denk-paar-deel' activiteit waarbij leerlingen kort met een klasgenoot overleggen.
• Bewegingspauzes: Plan korte bewegingspauzes in tijdens de les. Laat leerlingen even opstaan, stretchen, een rondje lopen, of een korte oefening doen. Er zijn online veel voorbeelden te vinden van korte bewegingsactiviteiten voor in de klas.
• Flexibele zitopties: Bied flexibele zitopties aan, zoals zitballen, wiebelkussens, of staande bureaus. Dit geeft leerlingen de mogelijkheid om te bewegen terwijl ze toch aan het werk zijn.
• Gebruik de ruimte: Maak gebruik van de hele ruimte in de klas. Laat leerlingen op verschillende plekken werken, bijvoorbeeld in een hoekje met kussens, of aan een tafel met een groepje.
• Buitenlessen: Organiseer af en toe een buitenles. De frisse lucht en de ruimte om te bewegen zijn erg bevorderlijk voor de concentratie en het leerproces.
• Standing meetings: Gebruik staande bijeenkomsten.

Voor leerlingen:

• Wees je bewust van je eigen behoeften: Let op wanneer je onrustig wordt en behoefte hebt aan beweging. Sta even op, stretch je benen, of loop even naar het toilet.
• Gebruik hulpmiddelen: Gebruik hulpmiddelen zoals een stressbal, een fidget spinner (met mate en in overleg met de docent), of een elastiek om je stoelpoot om je onrustige energie kwijt te kunnen.
• Overleg met je docent: Praat met je docent over je behoefte aan beweging. Samen kunnen jullie kijken naar oplossingen die voor jou werken.
• Maak aantekeningen op een bord: Als de les het toelaat, bied aan om aantekeningen op het bord te maken. Dit geeft je een reden om even op te staan en te bewegen.

Voor ouders:

• Stimuleer beweging buiten schooltijd: Zorg ervoor dat je kind voldoende beweegt buiten schooltijd. Sporten, buitenspelen, wandelen, fietsen: het is allemaal goed.
• Creëer een actieve leeromgeving thuis: Maak van het huiswerk maken geen statische activiteit. Sta op tijdens het overhoren, gebruik de trap om te rekenen, of maak een wandeling tijdens het leren van woordjes.
• Praat met de school: Bespreek je zorgen over het vele stilzitten met de school en de docent. Samen kunnen jullie kijken naar mogelijkheden om beweging te integreren in de leeromgeving.

Onderzoek en bewijs: Het belang van beweging voor leren

Er is steeds meer wetenschappelijk bewijs dat het belang van beweging voor leren onderstreept. Uit onderzoek is gebleken dat:

• Beweging de cognitieve functies verbetert: Beweging stimuleert de groei van nieuwe hersencellen en verbetert de verbindingen tussen de hersencellen, wat leidt tot betere cognitieve functies zoals geheugen, aandacht, en probleemoplossend vermogen.
• Beweging de stemming verbetert: Beweging maakt endorfines vrij, stofjes die een positief effect hebben op de stemming en het stressniveau.
• Actieve lesmethoden de leerresultaten verbeteren: Onderzoek heeft aangetoond dat actieve lesmethoden, waarbij leerlingen in beweging zijn, leiden tot betere leerresultaten dan traditionele lesmethoden.

Een studie van Harvard University toonde aan dat zelfs korte bursts van beweging tijdens een lange zitperiode de concentratie en het geheugen aanzienlijk verbeterden. Dit benadrukt dat we het niet over grote veranderingen hoeven te hebben, maar dat kleine, bewuste bewegingspauzes al een enorm verschil kunnen maken.

Conclusie: Bewegen is leren!

De realiteit is dat niemand permanent stil kan zitten, laat staan dat het bevorderlijk is voor het leren en het welzijn. De sleutel is om de verwachting van "permanent zitten" los te laten en te kijken naar manieren om beweging te integreren in de leeromgeving.

Door actieve lesmethoden te gebruiken, bewegingspauzes in te plannen, flexibele zitopties aan te bieden, en leerlingen te stimuleren om naar hun eigen behoeften te luisteren, kunnen we een leeromgeving creëren die niet alleen effectiever is, maar ook leuker en gezonder.

Laten we samen werken aan een toekomst waarin leren en bewegen hand in hand gaan, en waarin iedereen de kans krijgt om zijn of haar potentieel optimaal te benutten.