Hij Noch Zij Is Onpartijdig

Ken je dat? Je zit aan de keukentafel, er is ruzie over wie de afstandsbediening mag hebben, en je probeert er als 'neutrale' partij tussen te komen. Je wilt gewoon de vrede bewaren, toch? Een beetje zoals Zwitserland, maar dan in je eigen woonkamer.

Dat is dus het punt: "Hij Noch Zij Is Onpartijdig." Het is een uitdrukking die aangeeft dat niemand écht helemaal onpartijdig kan zijn. Zelfs niet die Zwitserse chocolade-etende vredestichters!

We hebben allemaal onze voorkeuren, vooroordelen, en kleine irritaties. En die sluipen er toch wel in als je denkt objectief te oordelen. Alsof je probeert een perfecte soufflé te bakken, maar er stiekem toch een snufje zout te veel ingaat omdat je baas van zout houd.

De Illusion van Objectiviteit

Stel je voor: je bent scheidsrechter bij de jaarlijkse bureaustoelrace op kantoor. 'Hij Noch Zij Is Onpartijdig' speelt hier een duidelijke rol. Misschien is je beste vriend van de marketingafdeling aan het racen. Ga je hem dan sneller bestraffen voor een lichte duw dan die nieuwe stagiaire van de administratie die je nog nooit hebt gesproken? Waarschijnlijk wel, onbewust dan.

Het idee dat we compleet objectief kunnen zijn, is een beetje een sprookje. Zoals geloven dat je nooit meer snoep eet nadat je een dieet begint. Je probeert het, maar uiteindelijk zwicht je toch voor die heerlijke chocolade.

Waar komt dit vandaan?

Dit principe is diepgeworteld in de psychologie. We worden allemaal beïnvloed door onze ervaringen, opvoeding, en de mensen om ons heen. Die vormen een soort filter waardoor we de wereld bekijken. Alsof je naar een concert gaat met oordoppen in – je hoort de muziek wel, maar het is niet helemaal hetzelfde als de echte ervaring.

Denk aan de politiek. Journalisten proberen onpartijdig te zijn, maar ze worden toch vaak beschuldigd van een bepaalde bias. Zelfs als ze hun uiterste best doen om alle kanten van het verhaal te belichten. Het is bijna onmogelijk om volledig objectief te zijn als het gaat om onderwerpen waar je zelf een mening over hebt.

De Praktijk: Waar zie je dit terug?

Overal! Echt waar. Kijk maar eens naar de volgende situaties:

* Familievetes: "Mam, je bent altijd aan de kant van mijn broer!" Herkenbaar? Ouders proberen rechtvaardig te zijn, maar onbewust spelen er toch gevoelens mee. Je hebt tenslotte met de ene meer een band dan de ander.

* Werk: Bij beoordelingsgesprekken. Misschien vind je die ene collega gewoon irritant, terwijl hij eigenlijk best goed werk levert. Of je waardeert die andere collega juist heel erg, ook al presteert ze niet altijd even goed. De persoonlijke klik speelt mee!

* Rechtspraak: Rechters zweren bij onpartijdigheid, maar ze zijn ook gewoon mensen. Er zijn talloze onderzoeken die laten zien dat zaken anders beoordeeld kunnen worden afhankelijk van de achtergrond van de rechter. Eng idee, toch?

* Sport: Scheidsrechters bij voetbalwedstrijden krijgen constant kritiek. "Die penalty was onterecht!" Of "Die buitenspelval was duidelijk geen buitenspel!" Het is onmogelijk om iedereen tevreden te stellen. Zelfs met de VAR (Video Assistant Referee) blijven er discussies ontstaan. Je kunt het nooit iedereen naar de zin doen.

Wat kunnen we ermee?

Oké, we weten nu dat volledige onpartijdigheid een illusie is. Wat nu? Het betekent niet dat we het dan maar moeten opgeven! Het is belangrijk om je bewust te zijn van je eigen biases. En dat is al de helft van de oplossing.

Hier zijn een paar tips:

1. Zelfreflectie: Vraag jezelf af waarom je iets vindt. Probeer te achterhalen waar je mening vandaan komt. Ben je beïnvloed door iets of iemand?

2. Verschillende perspectieven: Luister naar de mening van anderen, ook al ben je het er niet mee eens. Probeer je in hun schoenen te verplaatsen. Wie weet leer je er nog wat van! Je kunt het bijvoorbeeld zien zoals dat ene gerecht dat je niet lust, probeer het nog eens en misschien vind je het toch lekker.

3. Transparantie: Wees eerlijk over je mogelijke bias. Als je bijvoorbeeld moet oordelen over een familielid, meld dit dan. Het is beter om open kaart te spelen dan te proberen te doen alsof je objectief bent.

4. Gebruik van data: Probeer, waar mogelijk, beslissingen te baseren op feiten en data in plaats van op gevoelens. Dit kan helpen om objectiever te oordelen.

5. Accepteer imperfectie: Niemand is perfect. We maken allemaal fouten. Het is belangrijk om van je fouten te leren en jezelf te blijven verbeteren.

Een klein voorbeeld

Stel, je moet beslissen welke van je twee beste vrienden de hoofdrol krijgt in je amateurtheaterproductie. De ene is super getalenteerd, maar heeft een lastig karakter. De andere is minder getalenteerd, maar is een echte teamspeler. 'Hij Noch Zij Is Onpartijdig.' Je zult waarschijnlijk worstelen met deze beslissing. Misschien kies je de getalenteerde vriend omdat je een geweldige show wilt neerzetten. Of je kiest de teamspeler omdat je een goede sfeer wilt creëren. Beide keuzes zijn begrijpelijk, maar niet volledig objectief.

Het belangrijkste is om je bewust te zijn van je afwegingen en om eerlijk te zijn tegen jezelf en anderen.

Dus, de volgende keer dat je jezelf betrapt op een 'neutrale' uitspraak, bedenk dan dat 'Hij Noch Zij Is Onpartijdig.' We zijn allemaal mens. Met onze eigen kleine gekke voorkeuren en vooroordelen. En dat is helemaal niet erg, zolang we er maar eerlijk over zijn en ons best doen om zo eerlijk mogelijk te zijn.

En nu, ga lekker een stukje Zwitserse chocolade eten. Je hebt het verdiend. Maar pas op dat je niet stiekem het hele pak opeet… zelfs dat is niet onpartijdig!