Het Hout Van Jeroen Brouwers

Ken je dat gevoel? Dat je een boek leest en je denkt: "Wow, dit is dus... mijn leven, maar dan uitvergroot en met een schep ellende erbovenop?" Nou, dat heb ik dus met Het Hout van Jeroen Brouwers. Het is alsof je naar een heel donkere, maar stiekem hilarische spiegel kijkt.

Een oorlogsverhaal... toch?

Oké, technisch gezien is Het Hout een oorlogsverhaal. Het speelt zich af in een Japans interneringskamp voor Nederlandse burgers in Nederlands-Indië tijdens de Tweede Wereldoorlog. Klinkt zwaar, hè? Is het ook. Maar dan... op een Brouwers-manier. Dus, stel je voor: de chaos, de honger, de dood... en dan de sarcastische observaties van een jonge jongen, Jeroen, die alles ziet en alles registreert.

Het is een beetje alsof je zelf in de rij staat voor een mislukte pot stamppot, terwijl iemand naast je hardop verzucht dat de Tweede Wereldoorlog toch wel een irritant evenement is. Seriously.

Trauma, maar dan met een knipoog (soms)

Natuurlijk, het is niet alleen maar lachen, gieren, brullen. Brouwers snijdt door de ellende heen met een precisie die je koud laat. Hij beschrijft de angst, het verlies, de complete waanzin van de situatie. Maar hij doet het met zo'n droge humor, zo'n cynische blik, dat je soms even moet checken of je niet per ongeluk in een aflevering van The Office bent beland, maar dan in de jungle.

Denk aan die momenten dat je keihard probeert te lachen om een flauwe grap, omdat anders de tranen gaan stromen. Het Hout is zo'n grap, maar dan 300 pagina's lang.

Waarom is dit boek nou zo... herkenbaar?

Oké, even eerlijk: de meeste mensen hebben gelukkig geen oorlog meegemaakt in een Japans interneringskamp. Thank god for that. Maar er zit iets in Het Hout dat verder gaat dan de historische context. Het gaat over overleven, over proberen je hoofd boven water te houden als alles om je heen verdrinkt. En wie heeft dat nou niet meegemaakt, in welke vorm dan ook?

Het is net als dat moment dat je computer crasht vlak voordat je je scriptie moet inleveren. Of wanneer je net een nieuwe witte broek aan hebt en de kat besluit dat je schoot de perfecte plek is om zijn vieze pootjes schoon te maken. Het is die complete machtsloosheid, dat gevoel van "waarom overkomt mij dit nou weer?!" Brouwers pakt dat gevoel en vergroot het uit tot epische proporties.

En dan heb je nog het thema van verlies van onschuld. Jeroen is nog maar een kind als hij in het kamp belandt, en hij ziet dingen die geen kind ooit zou moeten zien. Dat maakt hem kapot, maar het maakt hem ook sterk. Het is dat gevoel dat je krijgt als je een moeilijke periode hebt doorgemaakt en er aan de andere kant uitkomt, niet meer hetzelfde, maar wel wijzer (en hopelijk met iets minder cynisme dan Jeroen Brouwers).

De Brouwers-saus

Wat Het Hout echt speciaal maakt, is de stijl van Brouwers. Hij schrijft alsof hij een sigaret rookt en een glas whisky leegdrinkt, terwijl hij je het verhaal vertelt. Het is rauw, direct en zonder opsmuk. Hij schuwt de moeilijke onderwerpen niet, maar hij draait er ook niet omheen. Hij benoemt de dingen zoals ze zijn, hoe lelijk of pijnlijk ze ook mogen zijn.

Zijn zinnen zijn vaak lang en complex, maar ze slepen je mee. Het is alsof je in een achtbaan zit: soms ga je omhoog, soms omlaag, soms word je over de kop gegooid, maar je kunt niet stoppen tot het einde. En als je er dan uitkomt, ben je een beetje duizelig, maar ook voldaan.

De dialogen zijn messcherp en vaak hilarisch. Brouwers heeft een talent voor het vangen van de absurditeit van menselijk gedrag. Zelfs in de meest verschrikkelijke situaties vinden mensen nog manieren om te kibbelen, te roddelen en elkaar het leven zuur te maken. Het is triest, maar ook ontzettend grappig.

Dus... moet je dit boek lezen?

Absoluut! Mits je tegen een beetje ellende kunt. Het Hout is geen feelgood-roman, verre van dat. Het is een boek dat je aan het denken zet, dat je confronteert met je eigen angsten en onzekerheden. Maar het is ook een boek dat je laat zien hoe veerkrachtig de mens kan zijn, zelfs in de meest hopeloze situaties.

Het is alsof je naar een heel donkere comedyshow kijkt. Je lacht, je huilt, je schaamt je soms een beetje om je eigen lach, maar je komt er wel sterker uit. En dat, mijn vrienden, is de magie van Jeroen Brouwers.

Denk er aan: Het Hout is niet voor iedereen. Maar als je bereid bent om jezelf open te stellen voor een rauw en eerlijk verhaal, dan is dit boek zeker de moeite waard. Het is een literair meesterwerk, een pijnlijk en tegelijkertijd prachtig portret van de menselijke conditie. En wie weet, misschien herken je er wel iets van jezelf in. (Laten we hopen van niet, qua interneringskampen dan.)

Dus pak dat boek, zet een kop thee (of een glas whisky, als je je echt in de stemming wilt brengen) en duik in de wereld van Jeroen Brouwers. Je zult er geen spijt van krijgen (of misschien toch wel, maar op een goede manier).