Het Behouden Huys Nova Zembla

Nou, jongens en meisjes, luister goed, want ik ga jullie een verhaal vertellen. Een verhaal zo koud, dat je er spontaan ijspegels van op je neus krijgt. Het gaat over Het Behouden Huys, een soort van 16e-eeuws blokhut op een plek waar je liever een all-inclusive resort met palmbomen zou verwachten. Namelijk, Nova Zembla! Ja, die plek waar de winter zo lang duurt, dat je bijna zou vergeten hoe de zomer er ook alweer uitziet.

De dappere (of misschien stiekem toch een beetje gekke) Willem Barentsz

Het begon allemaal met een kerel genaamd Willem Barentsz. Een Nederlandse zeevaarder, die dacht: "Weet je wat? Laten we eens een noordelijke doorvaart naar Azië proberen! Want wie wil er nou niet via een ijskoude omweg naar de specerijen?" Ik bedoel, je kunt ook gewoon om Afrika heen varen, lekker warm en relaxed, maar nee hoor, Barentsz wilde een avontuurtje. Een bevroren avontuurtje, welteverstaan.

Dus, in 1596 vertrok Barentsz met zijn bemanning. En ja hoor, ze vonden Nova Zembla. Alleen was het niet echt de tropische bestemming die ze in gedachten hadden. Het was meer... een gigantische ijsberg met een stukje land eraan vastgeplakt. "Geweldig," moeten ze gedacht hebben, "hier gaan we overwinteren!"

Waarom nou die Noordelijke Doorvaart?

Even serieus, waarom wilden ze die noordelijke route zo graag? Nou, heel simpel: Geld! Specerijen waren toen super waardevol, en de Portugezen en Spanjaarden hadden de route om Afrika al in handen. Dus dachten de Nederlanders: "Als we nou via het noorden kunnen, dan kunnen we die peper voor onszelf houden!" Het was dus een soort van 16e-eeuwse economische oorlogvoering, maar dan met ijs en sneeuw.

Het Behouden Huys: Een huis... in de middle of nowhere.

Oké, terug naar Nova Zembla. Barentsz en zijn bemanning kwamen erachter dat het misschien niet zo'n goed idee was om op een ijskoude rots te verblijven zonder enige voorzieningen. Dus wat deden ze? Ze sloopten hun eigen schip! Ja, je leest het goed. Ze haalden het hout van hun schip af en bouwden er een huis van. Het Behouden Huys! (Het Behouden Huis). Beetje ironisch, want ze zaten er wel behoorlijk behouden vast.

Stel je voor: je bent matroos, je hebt maandenlang op een schip gezeten, je bent zeeziek en moe, en dan zegt je kapitein: "Oké jongens, we gaan nu ons schip slopen en er een huis van bouwen. En oh ja, het is ijskoud hier en er is geen pizza."

Wat aten ze eigenlijk?

Goed punt! Je vraagt je natuurlijk af: wat hebben die arme kerels gegeten? Nou, het was geen haute cuisine, dat kan ik je verzekeren. Ze aten vooral poolvossen en beren. Lekker! Ik bedoel, ik zou het zelf niet snel bestellen in een restaurant, maar als je honger hebt, dan eet je wat de pot schaft, toch? En als de pot een beer schaft, dan eet je beer.

Ze vingen ook wel eens een meeuw, maar dat was meer voor de afwisseling. Een beetje zoals wij tegenwoordig een salade nemen om ons schuldig te voelen over die pizza van gisteren.

Hier zijn een paar van hun favoriete "gerechten":

• Poolvos-stoofpot: Lekker warm en harig!
• Berenvlees-burger: Zonder brood, want brood was er niet.
• Meeuw-soep: Een delicate bouillon met een hint van vis.

De lange, koude winter

De winter op Nova Zembla was een hell. De zon ging maandenlang niet op, het was ijskoud (denk aan min 40 graden!), en er was weinig te doen. De bemanning verveelde zich stierlijk. Ze speelden spelletjes, lazen boeken (die ze toevallig bij zich hadden), en probeerden elkaar niet gek te maken.

Ik denk dat het zoiets was als een lockdown, maar dan zonder Netflix en bezorgpizza. En met veel meer ijsberen.

Creatieve oplossingen voor verveling

De mannen waren vindingrijk om de tijd te doden:

• Houtsnijden: Er was genoeg hout van het schip.
• Kaarten maken: Ze moesten toch iets doen met al die tijd.
• Elkaar verhalen vertellen: Waarschijnlijk over hoe warm het thuis was.

De terugreis: Een race tegen de klok (en de ijsberen)

Na een lange, ijskoude winter kwam eindelijk de zon weer op. De bemanning was blij, maar ze wisten ook dat ze moesten maken dat ze wegkwamen. Het Behouden Huys was geen vijfsterrenhotel, en hun voorraden waren bijna op. Dus bouwden ze twee kleine sloepen van het overgebleven hout en vertrokken. De helft van de bemanning overleefde de terugreis. Helaas overleed Barentsz zelf ook kort na vertrek. Een triest einde voor de man die zo graag een noordelijke doorvaart wilde vinden.

Het is een beetje alsof je een marathon loopt, en dan vlak voor de finish struikelt en je enkel breekt. Zonde!

Wat gebeurde er met het Behouden Huys?

Het Behouden Huys bleef achter op Nova Zembla. Pas in 1871 werd het weer teruggevonden door een Noorse schipper. Het was verrassend goed bewaard gebleven, alsof de tijd er had stilgestaan. Een soort van 16e-eeuwse tijdcapsule, maar dan met berenvleesgeur.

De les van het verhaal?

Wat kunnen we leren van het verhaal van Het Behouden Huys? Nou, een paar dingen:

• Wees niet te eigenwijs: Misschien was die noordelijke doorvaart toch niet zo'n goed idee.
• Wees voorbereid: Zorg dat je genoeg eten en warme kleding hebt als je naar een ijskoud oord gaat.
• Samenwerking is belangrijk: De bemanning overleefde de winter door samen te werken.
• En misschien wel de belangrijkste les: Ga nooit zonder pizza op reis!

Dus, de volgende keer dat je klaagt over de kou in Nederland, denk dan aan Willem Barentsz en zijn bemanning. Die hadden het pas echt koud. En dan weet je weer: het had altijd erger gekund. Proost!

En nu, wie gaat er mee op zoek naar een warme plek?