He Unbearable Lightness Of Being

Oké, even eerlijk. Wie heeft er nou écht het boek “De ondraaglijke lichtheid van het bestaan” van Milan Kundera gelezen? Ik bedoel, helemaal, van kaft tot kaft, begrepen?

Waarschijnlijk minder mensen dan toegeven. Het klinkt heel intelligent om te zeggen dat je het gelezen hebt, een beetje zoals beweren dat je elke aflevering van een documentaire over kwantumfysica begrijpt. Maar laten we eerlijk zijn, de meesten van ons voelen zich een beetje... overweldigd.

Maar goed, het idee achter die “ondraaglijke lichtheid” is eigenlijk best relatable. Het gaat in de kern om keuzes, en het gewicht (of juist het gebrek daaraan) dat ze met zich meebrengen. En dat, lieve mensen, dat kennen we allemaal.

Het dilemma van de menukaart

Denk er maar eens over na: je zit in een restaurant. De menukaart is een bijbel. Er staan twintig verschillende gerechten op, elk met een beschrijving die klinkt alsof een engel het persoonlijk heeft klaargemaakt. Pasta Carbonara? Klinkt heerlijk. Biefstuk met frieten? Altijd goed. En die special van de chef, met truffelolie? Ooh la la!

Het is dus keuzetijd! En dat voelt eerst geweldig. Je hebt opties! Vrijheid! Maar na vijf minuten staren naar dat ding, begint het te knagen. Wat als je de verkeerde keuze maakt? Wat als de biefstuk taai is? Wat als de pasta te zout is? Wat als je, nadat je de Carbonara besteld hebt, ziet dat de persoon aan de tafel naast je de special van de chef krijgt, die er nog lekkerder uitziet?

Dat is de lichtheid van het bestaan in een notendop. Je kunt kiezen wat je wilt, maar die keuzes hebben geen eeuwigdurende consequenties. Je kunt spijt hebben, maar morgen bestel je gewoon iets anders. Het is allemaal... licht. En soms, is dat ondraaglijk. Je zou willen dat er één gerecht was, de enige optie, zodat je niet met al die potentiele teleurstellingen hoefde te dealen.

De 'Wat als' Machine

Weet je wat ook zo’n “ondraaglijke lichtheid” moment is? Als je ’s avonds in bed ligt en je hersenen besluiten een ‘Wat als’ machine te starten.

“Wat als ik die baan wel had aangenomen?”

“Wat als ik die ene persoon op dat feestje wel had aangesproken?”

“Wat als ik de loterij had gewonnen?” (Oké, die laatste is meer een fantasie, maar het principe is hetzelfde).

Al die alternatieve realiteiten, al die potentiele paden die je had kunnen bewandelen. Het is oneindig. En dat maakt het zo... licht. Omdat niks vaststaat. Omdat je in theorie alles had kunnen zijn en doen. En tegelijkertijd is het ondraaglijk, omdat je weet dat je die mogelijkheden hebt gemist (of denkt te missen).

De Tinder-val

Om nog even een extra relevant voorbeeld te geven: Tinder. Links swipen, rechts swipen. Het aanbod is gigantisch. Je hebt keuze genoeg! Maar, en dit is een grote MAAR, leidt die keuze tot meer geluk?

Waarschijnlijk niet. Want in plaats van je te focussen op één persoon, iemand echt te leren kennen, ben je constant bezig met de mogelijkheid dat er iemand “beters” op de volgende profielpagina staat. De lichtheid van de liefde, zeg maar. Niks is serieus, niks is bindend. Je kunt altijd verder swipen. En dat maakt het vaak juist moeilijker om iets echts op te bouwen.

Je verlangt naar de zwaarte van toewijding, de zekerheid van een relatie, maar je bent te bang om die lichtheid los te laten, de angst om iets 'beters' te missen houdt je in zijn greep.

De kat des levens

Stel je voor dat je een kat bent. Een hele verwende kat. Je hebt twintig verschillende soorten brokjes, allemaal even lekker (tenminste, dat lijkt zo). Je hebt tien verschillende slaapplekken, van de zachte mand tot de zonnige vensterbank.

Maar die kat is niet per se gelukkiger dan de zwerfkat die elke dag moet vechten voor zijn eten. Die zwerfkat heeft namelijk noodzaak. Zijn leven heeft betekenis, omdat hij moet overleven. Jouw verwende kat, daarentegen, verzuipt in de lichtheid.

Het is natuurlijk een beetje overdreven, maar het punt is duidelijk. Soms hebben we een beetje gewicht nodig, een beetje tegenslag, om de goede dingen in het leven echt te waarderen.

Conclusie (soort van)

Dus, wat moeten we nou met die “ondraaglijke lichtheid van het bestaan”? Moeten we allemaal in een klooster gaan wonen en afstand doen van alle keuzes?

Nee, natuurlijk niet. Maar het is wel goed om je bewust te zijn van de paradox. Dat vrijheid en keuze niet altijd tot meer geluk leiden. Dat de angst om de “verkeerde” keuze te maken, ons soms verlamt.

Probeer dus, af en toe, gewoon iets te kiezen en er helemaal voor te gaan. Bestel die biefstuk (ook al is er een kans dat hij taai is). Spreek die ene persoon aan (ook al is er een kans dat hij/zij je afwijst). Stop met swipen en ga op een echte date.

En als het misgaat? Tja, dan heb je een leuk verhaal om te vertellen. En morgen is er weer een nieuwe dag, met nieuwe keuzes. De ondraaglijke lichtheid, je kunt er niet omheen.

Dus adem diep in, omarm de chaos, en geniet van de rit. (En lees misschien toch nog een keer dat boek van Kundera. Wie weet, snap je er dit keer iets meer van).