Frans Voor In Grote Getale

Oké, luister. Ik zat laatst met een paar vrienden in het café, biertje in de hand, zoals je doet. En het ging, zoals altijd, over koetjes en kalfjes. Totdat één van hen, een ietwat excentrieke figuur die zichzelf graag "De Kenner" noemt (met de bijbehorende hoofdletter D en K, natuurlijk), begon over... Frans Voor In Grote Getale.

Ik, eerlijk gezegd, had geen flauw idee. Frans? In grote getale? Klopt dat wel? Klonk als een of andere obscure bijeenkomst van Frans Timmermans-fans. Of een gigantische croissant-bakwedstrijd. Maar De Kenner, die dus, keek me aan met die blik van "Jij bent echt een cultuurbarbaar," en begon uit te leggen. En wat bleek? Het was veel interessanter (en minder calorie-rijk) dan ik dacht!

Wat is "Frans Voor In Grote Getale" precies?

Kort gezegd is "Frans Voor In Grote Getale" (of FVIGG, want dat is lekker beknopt) een economisch model. Ja, ik weet het, "economisch model" klinkt alsof je meteen een dutje wilt doen. Maar geloof me, het is best te behappen. Denk erover na als een recept. Een recept voor... tja, economische groei!

Het idee is simpel: je verlaagt de belasting op arbeid (dus de belasting die mensen betalen over hun loon) en je compenseert dat verlies aan belastinginkomsten door andere belastingen te verhogen. Klinkt logisch, toch? Maar de duivel zit, zoals altijd, in de details. En in de Franse naam, blijkbaar.

Waar komt die rare naam vandaan?

Nou, het komt van de Franse econoom Edmond Malinvaud. Die beste man was al in de jaren '70 bezig met dit idee. Hij stelde voor om de sociale premies die bedrijven betalen (dus de kosten die ze hebben voor bijvoorbeeld pensioenen en ziektekosten) te verlagen. En om dat te compenseren, zou je de btw kunnen verhogen.

Dus "Frans Voor" staat voor Frankrijk, en "In Grote Getale" verwijst naar het idee dat je dit op grote schaal moet doen om echt effect te hebben. Alsof je een gigantische pan soep kookt in plaats van een klein pannetje. Meer soep = meer hongerige mensen gevoed (en meer economische groei, hopelijk!).

De voordelen (of zo zeggen ze...)

Volgens de aanhangers van FVIGG heeft dit model een paar flinke voordelen:

• Meer banen: Door de belasting op arbeid te verlagen, wordt het voor bedrijven goedkoper om mensen in dienst te nemen. Minder belasting = meer geld om lonen te betalen = meer mensen aangenomen! (Tenminste, dat is de theorie.)
• Hogere lonen: Als bedrijven minder belasting hoeven te betalen, kunnen ze dat geld gebruiken om de lonen van hun werknemers te verhogen. Wie wil er nou geen loonsverhoging?
• Economische groei: Doordat er meer mensen werken en meer geld uitgeven, zou de economie als geheel moeten groeien. Hoera!
• Minder zwartwerk: Met een lagere belastingdruk wordt het minder aantrekkelijk om je loon zwart te laten uitbetalen. Iedereen blij (behalve misschien de zwartwerkers dan).

Klinkt allemaal fantastisch, toch? Het enige wat je je afvraagt is waarom we dit niet al lang geleden hebben ingevoerd. Nou, daar komen we nu op.

De nadelen (of waarom het geen wondermiddel is)

Zoals met elk economisch model, zijn er ook kritiekpunten. En sommige zijn best wel valide:

• Het is complex: Om dit goed te laten werken, moet je de juiste belastingen verhogen om het verlies aan inkomsten te compenseren. En dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Als je de verkeerde belasting verhoogt, kan het juist averechts werken. Stel je voor dat je de belasting op bier verhoogt! Dan is het hek van de dam!
• Het effect is niet altijd duidelijk: Economische modellen zijn nooit perfect. Er zijn zoveel factoren die de economie beïnvloeden dat het moeilijk is om precies te zeggen welk effect FVIGG zal hebben. Misschien gebeurt er helemaal niks!
• Ongelijkheid: Sommige critici beweren dat FVIGG de ongelijkheid kan vergroten. Bijvoorbeeld, als je de belasting op consumptie (zoals btw) verhoogt, raakt dat armere mensen harder, omdat zij een groter deel van hun inkomen aan consumptie besteden.
• Inflatie: Het verhogen van de btw kan leiden tot hogere prijzen, oftewel inflatie. En dat is natuurlijk nooit goed, want dan wordt alles duurder!

Voorbeelden in de praktijk

Een paar landen hebben geëxperimenteerd met elementen van FVIGG. Duitsland bijvoorbeeld, heeft in het verleden de sociale premies verlaagd en dat gecompenseerd met een verhoging van de btw. En ook andere landen hebben soortgelijke maatregelen genomen. Of het echt heeft gewerkt? Dat is lastig te zeggen, want er speelden natuurlijk ook andere dingen mee.

Conclusie: Is FVIGG de heilige graal?

Dus, is Frans Voor In Grote Getale de oplossing voor al onze economische problemen? Waarschijnlijk niet. Het is geen wondermiddel, maar het kan wel een nuttig instrument zijn om de economie te stimuleren. Maar dan moet je het wel goed doen. En dat is, zoals altijd, de grote uitdaging.

Terug naar het café. De Kenner keek me triomfantelijk aan. "Zie je wel," zei hij, "het is eigenlijk best interessant." En eerlijk gezegd, hij had gelijk. Misschien is het wel tijd voor een nieuwe ronde, om dit eens goed te bespreken. En om na te denken over welke belastingen we dan zouden moeten verhogen... (Niet op bier, in ieder geval!).

Dus onthoud: FVIGG is geen garantie voor succes. Het is een complex model dat zorgvuldig moet worden toegepast. Maar het is zeker de moeite waard om erover na te denken, want wie weet, misschien kan het ons wel helpen om een beetje meer economische groei te creëren. En wie wil dat nou niet?

En als je er nou helemaal niks van snapt, geef dan niet op! Economie is ingewikkeld. Maar het is ook belangrijk. Dus blijf vragen stellen, blijf lezen, en blijf je eigen mening vormen. En wie weet, misschien zit jij binnenkort ook wel in een café, met een biertje in de hand, te discussiëren over Frans Voor In Grote Getale!