Foto's Van De Jonge Johannes

Nou, moet je horen. Zit ik laatst in de kroeg, een biertje te lurken (zoals het een goed mens betaamt), en raak aan de praat met een vent over… nou ja, van alles eigenlijk. Uiteindelijk komt het gesprek op Johannes de Doper. Je weet wel, die figuur met die baard en dat lamsvel, die in de woestijn rondhing en mensen doopte. Heel Bijbels allemaal.

Maar dan zegt die kerel opeens: "Wist je dat er 'Foto's van de Jonge Johannes' bestaan?" Ik keek 'm aan alsof ik water zag branden. Foto's? Van Johannes? Jong? Was er dan een soort kinderfotograaf in de woestijn?! Dat is toch absurd! Mijn gedachten sloegen op hol. Zag ik het al voor me? Johannes in de zandbak, Johannes die moddergooi-wedstrijden deed… De mogelijkheden waren eindeloos, maar ook ongelooflijk onwaarschijnlijk.

Dus, zoals elk rationeel denkend mens (met toegang tot het internet) zou doen, ging ik thuis meteen op onderzoek uit. En wat blijkt? Het is allemaal veel interessanter (en iets minder lachwekkend) dan ik dacht.

Geen Instagram, Wel Symboliek

Oké, laten we even één ding rechtzetten: er zijn geen daadwerkelijke foto's van de jonge Johannes de Doper. Er was geen Kodak-moment in de woestijn. Het gaat hier om een kunsthistorisch fenomeen. Denk aan schilderijen, tekeningen, beeldhouwwerken… je snapt het idee.

De 'Jonge Johannes' is een populair onderwerp geweest in de Renaissance en de Barok. Kunstenaars als Leonardo da Vinci, Raphael, en Caravaggio hebben hem afgebeeld, vaak samen met de jonge Jezus. En dát is waar de magie (en de symboliek) begint.

Waarom de Jonge Johannes?

Waarom zouden kunstenaars de jonge Johannes afbeelden? Was dat om schattige taferelen te schilderen van spelende kinderen? Nou, deels misschien wel. Maar er zit een diepere betekenis achter. Denk aan:

• De Voorloper: Johannes wordt gezien als de voorloper van Jezus. Hij was er eerder, hij kondigde de komst van de Messias aan. Door hem als kind af te beelden, benadrukken ze zijn rol als voorbereider, zelfs vanaf zijn jeugd.
• Onschuld en Zuiverheid: Kinderen worden vaak geassocieerd met onschuld en zuiverheid. Johannes, als toekomstige profeet en asceet, wordt zo al van jongs af aan als een zuiver persoon neergezet. Geen kattenkwaad uithalend, gewoon puur en godsvruchtig (waarschijnlijk…).
• Profetie: Veel afbeeldingen tonen de jonge Johannes die al profeteert over Jezus. Hij wijst bijvoorbeeld naar hem, of draagt een kruisje. Dit onderstreept dat hij al van jongs af aan wist van zijn roeping.
• De Woestijn: Soms zie je de jonge Johannes al in de woestijn afgebeeld, of met symbolen die naar de woestijn verwijzen, zoals een lamsvel of een drinkbeker. Dit is een hint naar zijn latere leven als asceet.

Leonardo's Johannes: Een Raadselachtige Glimlach

Een van de bekendste afbeeldingen van Johannes de Doper is die van Leonardo da Vinci. Het is een schilderij dat tot op de dag van vandaag vragen oproept. Johannes wordt afgebeeld als een jonge man (of eigenlijk al bijna een jongvolwassene), met lang haar en een enigmatische glimlach. Hij wijst omhoog naar de hemel.

Wat is er zo bijzonder aan dit schilderij? Welnu:

• De Glimlach: Iedereen kent de Mona Lisa's glimlach, maar ook Johannes heeft er één. Wat betekent die glimlach? Is het een glimlach van vreugde, van wijsheid, van geheimhouding? De meningen zijn verdeeld. Het is typisch Leonardo, om een beetje mysterie in zijn werk te stoppen.
• De Vinger: Johannes wijst omhoog. Naar God? Naar de hemel? Naar de toekomst? Het gebaar is veelzeggend, maar de precieze betekenis blijft open voor interpretatie.
• Het Licht: Leonardo was een meester in het gebruik van licht en schaduw (chiaroscuro). Het licht valt op Johannes' gezicht en borst, waardoor zijn figuur extra benadrukt wordt.

Sommigen beweren dat Leonardo's Johannes een androgyn uiterlijk heeft. Is dit bewust gedaan? Was Leonardo aan het experimenteren met genderrollen? Wie zal het zeggen? Het draagt in ieder geval bij aan de raadselachtigheid van het schilderij.

Van Lamsvel tot Luxe Stoffen

Het is grappig om te zien hoe de afbeeldingen van de jonge Johannes in de loop der tijd veranderden. In sommige vroege afbeeldingen draagt hij nog een eenvoudig lamsvel, een verwijzing naar zijn latere leven in de woestijn. Maar naarmate de Renaissance vorderde, werd zijn kleding soms steeds luxueuzer. Soms droeg hij zelfs dure stoffen en juwelen! Het lijkt wel alsof de kunstenaars zich afvroegen: "Hoe kunnen we deze woestijnbewoner een beetje glamour geven?"

Caravaggio's Johannes: Drama en Realisme

Caravaggio, de meester van het realisme en het drama, had ook zijn eigen kijk op de jonge Johannes. Zijn schilderijen zijn vaak donker en intens. Hij beeldde Johannes af als een straatjongen, met vuile voeten en ruige kleren. Geen glamour hier, maar rauwe emotie.

Caravaggio's Johannes is vaak blootvoets, zit op de grond, en speelt met een lammetje. Het lammetje is een symbool van Jezus, het Lam Gods. Door Johannes met het lammetje te tonen, benadrukt Caravaggio zijn band met Jezus.

Er is een zekere kwetsbaarheid in Caravaggio's afbeeldingen van Johannes. Hij is niet de perfecte, geïdealiseerde heilige, maar een mens van vlees en bloed. Dit maakte zijn schilderijen zo krachtig en vernieuwend.

Waarom Moeten We Ons Druk Maken Om "Foto's" van Johannes?

Oké, oké, ik geef toe. Het idee van "foto's" van de jonge Johannes is een beetje overdreven. Maar het punt is dat deze kunstwerken ons iets kunnen vertellen over:

• De Bijbel: De afbeeldingen zijn gebaseerd op verhalen uit de Bijbel, en ze helpen ons om die verhalen beter te begrijpen.
• De Geschiedenis: De kunstwerken geven ons een inkijkje in de cultuur en de ideeën van de Renaissance en de Barok.
• De Kunst: De schilderijen zijn meesterwerken van kunst, en ze laten ons zien wat kunstenaars in staat zijn te creëren.
• Ons Zelf: Door na te denken over de symboliek en de betekenis van de afbeeldingen, kunnen we ook iets leren over onszelf en onze eigen overtuigingen.

Dus de volgende keer dat je in een museum loopt en een schilderij van de jonge Johannes ziet, denk dan niet alleen aan een schattig kind met een lammetje. Denk aan de symboliek, de geschiedenis, de kunst, en de boodschap die het schilderij wil overbrengen. En wie weet, misschien ontdek je wel iets nieuws over jezelf.

En als je dan toch in de kroeg zit, kun je er ook nog een leuke anekdote over vertellen. Wedden dat je indruk maakt?