Faisal Bin Abdoel Aziz Al-saoed

Stel je voor, je bent op vakantie in Saudi-Arabië in de jaren '60. Een land dat op dat moment nog in transitie is, langzaam openbrekend maar nog steeds erg traditioneel. Je ontmoet een statige man, vriendelijk en intelligent, die je met name opvalt omdat hij geen protserige bling draagt, geen air van ongenaakbaarheid heeft, maar juist interesse toont in wat jij te vertellen hebt. Die man zou zomaar Faisal bin Abdulaziz Al Saud kunnen zijn geweest. En wie dat was? Dat gaan we even induiken!

Wat mij fascineert aan Faisal is dat hij een complexe figuur is in een complexe tijd. Hij regeerde Saudi-Arabië in een periode van enorme verandering, toen het land dankzij de olie-inkomsten van een arm woestijnkoninkrijk transformeerde tot een speler van wereldformaat. Maar dan wel eentje die probeerde vast te houden aan tradities. Balanceren op dat koord, dat is echt een kunst.

Faisal: Meer dan alleen olie

Oké, laten we eerlijk zijn: als je het over Saudi-Arabië hebt, kom je niet om olie heen. Maar Faisal was meer dan alleen een heerser die profiteerde van zwarte goud. Hij had een visie, een agenda.

Modernisering met mate

Faisal was een voorstander van modernisering, maar wel op zijn voorwaarden. Hij zag de noodzaak van economische en technologische vooruitgang, maar wilde de religieuze en culturele waarden van het land niet overboord gooien. Een soort 'vooruitgang met een rem', zeg maar. Denk je eens in, de druk die daar achter moet hebben gezeten!

• Onderwijs: Hij investeerde massaal in onderwijs, met name voor jongens, maar ook meisjes kregen meer kansen. Universitair onderwijs bloeide op.
• Infrastructuur: Wegen, havens, vliegvelden... alles werd gemoderniseerd. Logisch, want al die olie moest natuurlijk ergens heen. Maar het zorgde ook voor betere verbindingen binnen het land.
• Gezondheidszorg: Er kwamen meer ziekenhuizen en klinieken, waardoor de levensverwachting steeg. (Iets wat we in Nederland best wel 'normaal' vinden, maar voor die tijd echt een grote stap was).

De koning als diplomaat

Faisal was ook een belangrijk figuur in de internationale politiek. Hij was een fervent anti-communist en speelde een sleutelrol in de Oliecrisis van 1973. Door de olie-export naar westerse landen te beperken, wilde hij steun afdwingen voor de Palestijnse zaak. Best een gewaagde zet, toch?

• Anti-communisme: Hij zag het communisme als een bedreiging voor de islamitische wereld en steunde anti-communistische bewegingen in de regio.
• De Palestijnse kwestie: Dit was echt een belangrijk punt voor Faisal. Hij voelde een sterke verbondenheid met de Palestijnen en zette zich in voor hun rechten.
• De Oliecrisis van 1973: Een gamechanger. Door de oliekraan dicht te draaien, liet hij de westerse wereld voelen hoe afhankelijk ze waren van olie uit het Midden-Oosten. En dan te bedenken dat ze nu weer proberen onafhankelijk te worden.

Een progressieve conservatief?

Het is lastig om Faisal in een hokje te plaatsen. Was hij een progressieve leider? In zekere zin wel. Hij moderniseerde het land en opende de deuren naar de wereld. Maar hij was ook een conservatief, die vasthield aan de traditionele waarden en de rol van de islam in de samenleving. Het is die combinatie die hem zo interessant maakt. Weet je, het is net als met politiek tegenwoordig: niemand is helemaal links of rechts, er zitten altijd wel wat grijze gebieden in.

Controverse en kritiek

Natuurlijk was Faisal niet zonder controverse. Zijn beleid stuitte op weerstand, zowel van conservatieve als van progressieve krachten. Sommigen vonden dat hij te snel ging met moderniseren, anderen vonden juist dat hij niet ver genoeg ging.

• Sociale ongelijkheid: De enorme olie-inkomsten leidden tot grote sociale ongelijkheid. Niet iedereen profiteerde evenveel van de economische groei.
• Politieke repressie: Kritiek op het regime werd niet getolereerd. Politieke dissidenten werden vervolgd. Dit is, helaas, iets wat we vaker zien in autocratische regimes.
• Vrouwenrechten: Hoewel Faisal wel wat verbeteringen doorvoerde, bleef de positie van vrouwen in de samenleving achter. Nu, decennia later, zien we pas echt grote veranderingen hierin.

Het einde van een tijdperk

Het leven van Faisal kwam abrupt ten einde in 1975, toen hij werd vermoord door zijn neef. Een schokkende gebeurtenis die het land diep schokte. De motieven van de dader zijn nooit helemaal opgehelderd, maar het zou te maken kunnen hebben met persoonlijke frustraties en politieke onvrede. Het is een triest einde van een man die zo'n belangrijke rol heeft gespeeld in de geschiedenis van Saudi-Arabië.

Waarom Faisal nog steeds relevant is

Oké, Faisal is al een tijdje overleden, maar zijn invloed is nog steeds voelbaar. Hij legde de basis voor het moderne Saudi-Arabië, zowel economisch als politiek. En zijn poging om modernisering te combineren met traditionele waarden is nog steeds een belangrijk thema in het land. Je kunt hem dus eigenlijk zien als een soort architect van het huidige Saoedi-Arabië.

Denk aan de huidige kroonprins Mohammed bin Salman (MBS). Hij voert ook hervormingen door, maar op een veel radicalere manier dan Faisal. De vraag is of hij succesvoller zal zijn in het balanceren van moderniteit en traditie. Alleen de tijd zal het leren.

Lessen uit het verleden

Wat kunnen we leren van Faisal? Misschien wel dat verandering tijd kost en dat je niet iedereen tegelijkertijd tevreden kunt stellen. Hij probeerde een middenweg te vinden, een compromis tussen verschillende krachten. Dat is niet altijd makkelijk, maar het is wel een poging waard. Het is net als met een goed gerecht: je moet de juiste ingrediënten vinden en ze in de juiste verhouding mengen.

Dus, de volgende keer dat je iets leest over Saudi-Arabië, denk dan even aan Faisal bin Abdulaziz Al Saud. Een man die in zijn tijd een verschil probeerde te maken, met alle complexiteit en tegenstrijdigheden die daarbij horen. En wie weet, misschien inspireert zijn verhaal je wel om zelf na te denken over de uitdagingen van verandering en vernieuwing, in je eigen leven of in de wereld om je heen. Want uiteindelijk draait het allemaal om de vraag: hoe bouwen we een betere toekomst, met respect voor het verleden? Dat is een vraag waar we allemaal mee te maken hebben.